Бундан келиб чиқадики, бугун ўлкамизда яшаётган ҳеч ким миллат ва давлатнинг бирор куни, бирор ишига бефарқ бўлиши мумкин эмас. Айниқса, бу байрам бўлса, бўлиб ҳам Мустақиллик байрами бўлса, мутлақо бошқа моҳият, бошқа бир аҳамият касб этади.
Куни кеча мустақиллигимизни ўттиз бешинчи марта байраму шодиёна қилиб нишонладик. Байрамнинг ўзгача руҳият ва қувват билан ўтгани ҳар бир қалб ва ақл эгасига маълум. Давлатимиз раҳбари иштирокидаги энг катта тантана, асосан, икки қисмдан иборат бўлди: Президентимиз нутқи ҳамда байрам тадбири. Байрам намойиши эса аниқ ва равшан икки қисмга ажралди, назаримизда: биринчи қисм ватанимиз тарихидаги давлатлар зикр этилди ва уларнинг байроқлари ҳилпиради, кечмишимиз ҳикоя қилинди. Мустақил янги Ўзбекистон уч минг йиллик давлатчиликнинг давомчиси экани кўрсатилди. Иккинчи қисм замонавий хонанда ва бошқаларнинг чиқишларидан иборат бўлди.
Президентимизнинг байрамда сўзлаган тарихий нутқи 35 йилликнинг, балки охирги 10 йилликнинг халқ олдидаги ҳисоботи бўлиш билан бирга давлат сиёсатининг келгуси йиллардаги йўналишларини белгилаб берадиган концепцияга айланди. Унинг моҳиятини бир қанча муҳим тезисларга ажратган ҳолда чуқурроқ англаш мумкин. Хусусан, биринчи асосий тезис мустақиллик ғоясининг асосидан иборат бўлиб, у ўзига хос фалсафий мазмунга ҳам эгадир. Яъни Президентимиз мустақиллик неъматини берган Парвардигоримизга чексиз шукроналар бўлсин дея истиқлол неъмати, аввало, Яратганнинг инъоми эканини таъкидлади. Агар у қодир қилмаганида эди, бу неъматга эришмоқ мумкин бўлмасди. Ушбу ёндашув давлат мустақиллиги ҳақидаги эътиқоднинг ўзаги аждодларимиз суянган пойдевор билан бирлигини ва мустаҳкамлигини ифодалайди.
Иккинчи фалсафий нуқта шундаки, истиқлол бунёдкори ва мустақиллик ютуқлари муайян шахс ёки гуруҳга тегишли дея талқин этилмади. Балки истиқлолимиз ижодкори ва ҳақиқий бунёдкори халқ экани таъкидланиши, барча ғалаба ва ютуқлар халқнинг салоҳияти ҳамда интилишлари маҳсули ҳисобланиши эътироф этилиши халқ давлатнинг асоси ва илдизи, давлат эса элнинг ҳимоячиси, хизматкори ва раҳбари экани ҳақидаги ҳақиқатни юзага чиқаради.
Учинчи муҳим масала давлат ва халқнинг бирлашуви фалсафасидир. Давлат ва халқ жипслиги, ўзаро ишончи ҳар қандай зафарнинг калити ва бошланиш нуқтаси бўлиб, бу икки куч ажралса, ҳеч бир мақсад ҳосил бўлмайди.
Тўртинчи аҳамиятли жиҳат, янги Ўзбекистон давлати ва халқи буюк тарихнинг меросхўри ҳамда улуғ давлатлар, улкан шахсиятларнинг вориси эканининг эслатмасидир.
Нутқнинг бешинчи қисми амалга оширилган ишлар таҳлилидан иборат бўлиб, унда Президентимиз мажбурий меҳнатга барҳам берилгани, иқтисодий ўсиш натижалари, камбағалликка қарши кураш, ёшларнинг сифатли таълим олиши, тиббиётга берилаётган эътибор, маънавиятнинг қўллаб-қувватланиши ҳамда спортдаги ютуқларни таъкидлаб ўтди.
Нутқнинг олтинчи қисмида истиқболдаги ишларнинг асосий йўналиш ва ғоялари эълон қилинди. Бунда таълимни яхшилаш, тиббиётни ривожлантириш, иқтисодиётда барқарор ўсиш, табиатни сифатли ҳимоя қилиш, судлар мустақиллиги ва қонун устуворлигини мустаҳкамлаш, маҳалланинг ҳаётдаги амалий ўрнини кучайтириш, шунингдек, Ўзбекистон нуфузини тинчлик, дўстлик ва бағрикенглик тамойиллари асосида юксалтириш бош мақсад сифатида кўрсатилди.
Албатта, табрик нутқлари, биринчи галда, сиёсий аҳамиятли ҳодисадир, лекин Ўзбекистон Президентининг ушбу нутқи ҳаёт ҳақиқатларининг кўзгуси экани билан ҳам таъсирчанлик касб этди. Ҳақиқатан, юртимизда охирги ўн йилда рўй бераётган жадал ривожланиш — одамлар ҳаёти фаровонлашгани, ишлаб чиқариш ва савдо-тижорат ўсгани, энг асосийси, давлат идораларининг халқ билан ишлаётгани ҳамда бирор мурожаатнинг четда қолмаётганини рад этиб бўлмайди. Биргина бу тасниф билан барча ютуқларни қамраб олиш имконсиз экани табиий.
Ярқ этиб кўриниб турган ҳақиқатлардан бири халқ руҳи кўтарилгани ҳамда халқда чиндан жипслашиш аломатлари пайдо бўлганидир. Президентимиз бутун куч-қуввати, истеъдоди ва салоҳияти билан одамларни бирлаштиришга, уларнинг ухлаб ётган қобилият ва имкониятларини уйғотишга тиришмоқда. Шахсий кузатув ва хулосамга кўра, Президентимиз мамлакатимиздаги ҳар бир инсоннинг тақдири ва қисмати ҳақида қайғуриб ишламоқда. Ҳеч кимнинг дилини оғритмасликка, айни пайтда ишларни аниқ ва тизимли йўлга қўйишга, уйғоқ назорат билан мақсадга эришишга интилмоқда. Яъни сиёсий бошқарувда бўлсин, қарорлар ижросини таъминлашда бўлсин, вазифаларни тақсимлашда ёки пировардида мукофотлашда бўлсин — барчасида теран ҳикмат намоён бўлмоқда. Президентимиз сиёсий устунлигини намойиш қилиш ҳақида умуман ўйламайди, балки фақат олдимизга қўйилган улкан мақсадларга эришишни хоҳлайди. Мақсадга эришиш учун эса одамларни азоблаш ёки қўрқитиш шарт эмас экан. Балки уларни ишонтириш, муносиб инсонларни ўз ўрнига қўйиш, меҳнат ва фидокорликни рағбатлантириш, одамлар билан киришиб, дилдан мулоқот қилиш, камтарлик ва одамийликни бош мезон деб белгилаб, унга амал қилиш, айни пайтда темирдек қаттиқ интизом лозим. Мен айнан шу жиҳатларни кўряпман.
Энди байрамнинг дастлабки композицияси ва унинг моҳиятидаги хабарнома ҳақида сўз юритсак.
Байрамда Ватанимизнинг уч минг йиллик тарихи варақланди. Айниқса, тарихий давлатларимизнинг байроқлари кўтарилгани, уларнинг номи бирма-бир зикр этилгани тантананинг ғоявий, сиёсий ва фалсафий чўққиси бўлди. Бу композиция жараёнида айтилган сўзлар ўзининг халқчиллиги ва асосийси, миллатнинг йиллар мобайнида кўнгли тубида яшириниб ётган дард ҳамда ифтихорлари ифшоси экани билан ҳам долзарбдир. Айни шу қисм ўзбек санъатининг асл моҳияти ва ғояси нима бўлиши кераклигини кўрсатди. Ижодкор ва қаламкашлар аслида нимани куйлашлари лозимлигини билдирди, шунингдек, бутун дунёга янги Ўзбекистоннинг тарихий илдизини, ғоявий асосини, тафаккури ва қалби озод эканини жар солди. Зотан, 35 йил ичида биринчи марта бундай билги ва белгилар билан истиқлол саҳнасининг порлаши илк бора содир бўлди.
Бу феноменнинг уч асосий жиҳатини ёдда сақлаш зарур. Биринчидан, истиқлол бизга бегона бир ғоя эмас, бизнинг жонимиз истиқлол дея тирик, томиримизда истиқлол деган қон оқади, юрагимиз истиқлол деб уради. Иккинчидан, ёшлар истиқлол қадрини билишлари ва озодлик ғоясини англашлари, унга содиқ қолиб, келажакда халқни, миллатни ва давлатни сақлаб қолиш ҳамда юксалтириш учун бу туйғуларни ўзлаштиришлари, руҳига, ҳатто сочларининг толаларию ҳужайраларигача сингдирмоқлари шарт. Бунинг учун тарих ҳақиқати билан яшаш ва нафас олиш, тарих шарафи билан келажакка, юксалишга қадам қўймоқ шарт. Учинчидан, бутун дунё, Ўзбекистоннинг ўзини англаганини, сиёсий ва тарихий йўлини танлаб олганини, унинг қандай чуқур мазмуни ҳамда қандай енгилмас ва эркин руҳи борлигини билсин ва ҳеч қачон ёддан чиқармасин.
Албатта, бу шаклдаги хулосаларни яна узоқ давом эттириш мумкин
Мустақилликнинг 35 йиллик тўйи чиндан ҳам Ўзбекистонда янги юксалиш, ишонч ва эътиқод даври бошлангани жарномаси бўлди. Президентимизнинг тарихий нутқи юртдошларимизнинг самимий ва садоқатли, муҳаббатли ва жасоратли фарзандлари қалбида “Бу улкан ишга қандай қилиб ҳиссамни қўшсам экан, қандай қилиб Президентимизнинг оламшумул ғоялари амалга ошмоғи учун хизмат қилсам экан?” деган туйғуларни жўштиради, уларни Ватан ва миллат учун шай ҳолатга келтиради.
Акром МАЛИК,
филология фанлари бўйича фалсафа доктори
