Халққа, Ватанга қилинган зулмларнинг барчаси, аввало, она кўксидан, аёл юрагидан ўтади. Оналик шундай мақомки, буюк фарзанди билан фахрланган она қатағон қурбони бўлган фарзанди билан бирга отилади ҳам, бирга ўлади ҳам. Қатағону урушларда қанча оналар фарзандлари доғида ўтиб кетдилар.
Лекин бу матонатли халқнинг аёли, онаси ҳамиша яшаш учун, оиласию фарзандларини асраш, садоқатини изҳор этиш, ўзини тараққий эттириш учун имконлар топаверди, ақлу закоси билан ёпилган эшикларни очиб олаверди.
Айниқса, бугун юрт ҳуррият ва илму маърифат, тараққиёт нуридан яшнамоқда. Бугунги аёл нафақат ўтмишдаги, балки кечаги, 10 йил олдинги аёлдан ҳам мутлақо фарқ қилади. Ўзбекистонимиз ўз ҳуқуқларини яхши билган, ўқимишли ва фаол инсонлар, билимли, замона билан ҳамнафас аёллар юртига айланмоқда. Олий маълумотли аёллар сони тез ўсиб бормоқда, аёллар сиёсат, илм-фан, маданият, тиббиёт ва бошқа соҳаларни фаол эгалламоқда. Ва биз бугун бу борадаги ислоҳотлар энг чўққисига чиққан даврда яшамоқдамиз.
Бугун икки мавзу мисолида давримиз ислоҳотларини талқин этмоқчимиз. Аввало, улуғ устозимиз Ўзбекистон халқ шоири Ҳалима Худойбердиеванинг тақдири қирраларидан айрим гувоҳ бўлган мисолларимизни келтириб, инсонга инсонийликдан, одамгарчиликдан ортиқ баҳо ва яхшилик йўқ эканини айтмоқчимиз. Иккинчиси, юртимизда оила қадрияти ва хотин-қизлар таълими борасидаги ислоҳотлар самараси, кўлами нечоғлиқ катта эканини ва бу бардавом, ортга қайтмас ислоҳотлардан туйган фахрни баҳам кўрмоқчимиз.
1
Адабиёт каҳкашони ва тарихий жасорат
Тошкентга келганимда 17 ёш қиз эдим. Деҳқон отам, ишчи онам, қишлоқдош бобо-момолардан дуо олиб, катта шоира бўламан деб шеър, ижод сеҳрлаган митти жуссали қиз олийгоҳга кириб, талаба бўлдим. Тошкентга келиб, экранларда кўрганим, жуда кўп шеърларини ёддан билганим буюк устозим Ҳалима Худойбердиевани излашим худди тонг отиши, кун ботишидек табиий эди.
1996 йилда шоир Икром Отамурод мен ва дугонам Гулноз Мўминовани Ҳалима опанинг ҳузурига олиб борди. Ўша машҳур “Навоий-30”да илк бор устозимни кўрдим. Нашриётда оддий ходим бўлиб иш бошлаган экан. Жуда ҳорғин, маъюс, лекин сокин ва улуғвор эди. Озроқ суҳбатлашдик. Келиб туришга, кўришиб туришга келишдик. Ҳеч қанча вақт ўтмай Ҳалима опага у ерда ҳам ишлашга имкон берилмаганини эшитдик. Кўргимиз, суҳбатлашгимиз келарди, бироқ имконсиз эдик.
1998 йилда азиз устозим Муҳаммад Юсуф “Зоминда ёш ижодкорлар семинари бўлади, Ҳалима опам ҳам бориши мумкин”, деб қолди. “Ростдан ҳам борармикан”, деб қайта-қайта сўраганимни эслайман. Чунки тақиқдаги шоир, бўлиб ҳам жуда қатъий тақиқда бўлса, исталмаган шахсга айлантирилган бўлса, борармикан деб ўйладим.
Тақдир йўллари ва меҳрим, чин дилдан қилган ниятларим мени Зоминга бошлади. Эътироф, уюшмага аъзо бўлиш деган хаёлларни умуман ўйламаганман. “Ҳалима Худойбердиевани кўраман, шеърларимдан ўқиб бериб, ҳайратлантираман, садоқатли шогирд бўламан”, деган хаёл бор эди холос.
1998 йилнинг ёз фасли. Сўлим Зоминда адабиёт каҳкашонининг шода-шода марваридларини кўрдик. Эркин Воҳидов, Омон Матжон, Абдулла Орипов, Муҳаммад Юсуф, улар орасида улкан ва улуғ сиймо Ҳалима Худойбердиева ҳам бор эди. Энг ёруғ юлдуздан кўзини узолмаётган ҳайратга тўлиғ бир қизчадек эдим. Ўша давр учун халқ тили билан айтганда “урилган”, тақиқда бўлган шоирани шундай нуфузли республика тадбирига таклиф этиш дафъатан ва ноёб тарихий бир жасорат эди.
Ҳеч бир муболағасиз айтоламанки, Зомин ёш ижодкорлар семинарини ўтказиш ва анъанага айлантириш таклифи қанчалар маърифий ташаббус бўлган бўлса, Ҳалима опани ўша давр ёш ижодкорлари билан дийдорлаштириш ҳам шундай бир улкан жасорат эди. Бу жасоратли ташаббус соҳиби ўша пайтларда Жиззах вилояти ҳокими бўлган Президентимиз Шавкат Мирзиёев эди.
Биз кейинги умримизни Ҳалима опа билан она-боладек яшадик. Ва ўша Зоминга таклиф этилгани, қатнашганида сиёсий тақиқлару ҳаёт кўргуликларидан қоп-қоронғу бўлган зимистон кўнглига кирган ёруғлик ҳақида ҳам кўп суҳбатлашганмиз. Шу жасорат ҳаққи-ҳурмати устозимнинг диллари, тиллари, қўллари доим дуода бўлди.
Ёруғ сўз муаллифи
2005 йил эди. 8 март байрами тантанасида “Зулфия” номидаги Давлат мукофоти совриндори сифатида “Туркистон” саройи саҳнасида шеър ўқишим кераклигини айтишди. “Аҳли одамият, Ватандек қалқинг” деб бошланадиган шеъримни ўқидим. Байрам тадбири тугагач кимдир келиб, “тез юринг, Бош вазир сўраяпти”, деб етаклаб кетди. Саройнинг орқа эшиги олдида ҳукумат раҳбари ва вакиллари турган экан. Салом бердим. Ўша пайтдаги ҳукумат раҳбари “Сизга раҳмат, яна Ҳалима опамни эслатдингиз менга, опага салом айтинг. Садоқатда шундай давом этинг” дедилар. Хурсанд бўлдим. Бориб Ҳалима опамга айтдим. Устозим хурсанд бўлди. Доимгидек “Барибир бир яхши кунлар бор ҳали, болам” деди. Ҳа, бор. “Албат етажакман ёруғ кунга мен, Етарман манглайи ярқироқ бахтга”, дегансиз-ку бир шеърингизда, дедим анъанамга амал қилган ҳолда ўзларининг шеърлари билан жавоб бериб.
Устозимнинг хуфтон кўнглига ёруғлик берган бу сўз муаллифи ҳам ўша даврда Бош вазир лавозимида бўлган Президентимиз Шавкат Мирзиёев эди.
Инсоний эмпатия, шахслик феномени
2012 йилнинг май ойи охирлари эди. Ҳалима Худойбердиева бухоролик мухлислар билан учрашувга бориб инсульт бўлибди, деган совуқ хабарни эшитдиму, Бухорога шошдим. Ҳалима опанинг турмуш ўртоғи, ўғли Умидбек, қизи Камола ўша ерда экан. Устозим ҳузурига кирдим, комада эди. Бошида турдим, йиғладим, тезроқ ҳушига келсин деб Худодан сўрадим. “Ҳалима ўзига келади, хавотир олманглар” деди опанинг турмуш ўртоғи Мавлон ака.
Одамзоднинг кўнгли бунақа пайтда ҳеч нарсадан тўлмаслиги, шифокорлар худдики қандай буюк зот бу ерда ҳушсиз ётганини билмаётгандек туюлиши табиий ҳол менимча. Четдан қанақадир дори кутилаётган экан. Хаёлимда шу дори келса, Ҳалима опа ўзига келадигандек туюларди.
Ташқарига чиқиб шоир Иқбол Мирзога қўнғироқ қилдим. “Ака, шундай ҳолат. Илтимос нимадир қилайлик, тезроқ ўзига келсинлар, улуғларга хабар беринг” дедим. Иқбол ака, “Айланай сендан, айланай юрагингдан. Ҳалима опам кучли инсон, ҳаммаси яхши бўлади. Хавотир олма, хабарлари бор” деди. Енгил тортдим.
Жуда кўпнинг дуоси ва мунтазам назорат, хабар олишлар натижа берди. Ҳалима опам ҳушига келди. Биринчи бўлиб “отаси” деб турмуш ўртоғига қаради, фарзандларининг отасини таниди...
Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг ўша оғир вазиятларни назоратида тутиб, халқнинг севимли шоираси ҳолидан доимий хабар олиб турганига яна нечанчидир марта гувоҳ бўлганман ўшанда. Ҳалима опам тузалиб, оёққа туриб кетгач бу мавзуда кўп гаплашдик. Доим миннатдор бўлди, доим дуо қилди.
* * *
2015 йилнинг ёзи эди. Устозимнинг ўғли Умидбек 37 ёшида ҳеч бир кутилмаганда оламдан ўтди. Ҳалима опамнинг ҳовлисига борсак одам ғужғон. Опа белларини кўтариб ололмаётганди. Яқин бориб қучоқладим. “Гулжамол, нега Умид, нима учун Умид?” деди. Жим йиғлаб туравердим.
Ҳалима опамга стул қўйдик. Қарасам, паҳлавон ўғлининг бошида жим, сокин ва улуғвор она турарди. Қурбонжон додходек, Тўмарисдек турарди. Жуда азобли, оғриқли ҳол эди. Ва лекин бу ҳолда ҳайратли бир сабру матонат бор эди.
Кунлар ўтиб аслан камгап ва сокин Ҳалима опам менга “Гулжамол, даҳшатли кунларни кўп яшадим, лекин, тўрт кўз тугал, болаларим эсон-омонку деб Худога доим шукр қилдим. Умидимсиз қолдим-да, болам” деди. Фарзанд доғига малҳам йўқ. Аммо ўша оғир кунларда ҳам чексиз азобда бўлган онага кўп меҳрибонликлар, одампарварликлар қилинганига гувоҳ бўлдим.
Одамларнинг синган, урилган одамдан иложи борича узоқ турадиган, эҳтиёт бўладиганлари кўп. Лекин ўшанда инсонпарвар инсон Президентимиз Шавкат Мирзиёев бу оилани, бу онани, халқнинг улкан шоирасини ташлаб қўймади. Ҳақиқий муслимликни, чин инсоний эмпатияни, улкан шахслик феноменини намойиш этди. Кўп меҳрибонликлар қилди. Ҳалима опам доим миннатдор бўлди, доим дуо қилди.
Ватан деб аталган қадргоҳдаги қадр
2017 йилнинг 16 май куни. Ҳалима опанинг бир қўлида ҳассаси, бир ёнида мен. Ҳовлиларидаги кичкина боғчада айланиб юрган эдик. Одатдагидек адабиёт, ҳаёт ҳақида, тез-тез бетоб бўлиб қолаётган азиз онам ҳақида гаплашдик. Ўша кунлари мен шоир акам Алишер Назар бошчилигида устозимнинг тўрт томлик асарларини жамлаш, эълон қилинмаган, эълон қилинишга рухсат берилмаган шеърларини янги китоб қилиб тайёрлаш ишларини аллақачон бошлаб юборгандик. Ва янги китоб нашрга берилганди ҳам.
Хонадонларига 3-4 чоғлик вакиллар келди, “Президентимиз сизни “Эл-юрт ҳурмати” ордени билан тақдирлади, муборак бўлсин, Ҳалима опа. Эртага Миллий кутубхонада орденни топшириш маросими бўлади”, дейишди. Ҳалима опам ўша сокинлигида миннатдор жилмайди. Раҳмат айтди.
Хабар келтирганлар кетгач, Ҳалима опам билан икков қолдик. Рўпарама-рўпара стулда ўтирдик. Жиммиз. Мен ўтган 22 йиллик умрни эслаб овозсиз, ичимда йиғлай бошладим. “Йиғлама, нимага йиғлайсан энди. Биз манзилга яхши етиб келдик болам. Биз ғолибмиз. Китобларимиз бор қоладиган. Ва мана мен айтган яхши кунларга ҳам келдик. Мен бу инсондан миннатдорман. Дунё тургунча турсин”, деб Президентимиз ҳаққига дуо қилди.
2017 йил 17 май куни Ҳалима Худойбердиеванинг 70 йиллиги кенг нишонланди. Орден топширилди. Шоира азиз ва мунис халқига қайтариб берилди. Ўша куни Устозим хонадонига мамлакатимизнинг Биринчи хоними шахсан ўзи ва Президентимиз вакиллари келишди, йўқлашди. Ҳалима опамни соғайиши, янада фаровон яшаши учун нимаики зарур бўлса, ҳозир қилишди. Мен гувоҳ бўлган бу тарихий жараёнлар аслида, катта ҳарфлар билан ёзиладиган инсонийликнинг, инсонпарварликнинг, шахсликнинг, меҳрибонликнинг улкан намуналари эди.
Бахтли халқ
2017 йилнинг август ойларида Ҳалима опам хурсанд овозда қўнғироқ қилиб, “тез кел, гап бор” деди. Бордим. “Сенга айтардим-ку, Худо имкон берса, аёллар учун бир журнал қиламан деб. Худо шу ниятимга ҳам етказяпти, қара. Президентимиз “Дугоналар”ми, “Қизларжон”ми деган бир журнал қилиб, унга мени муҳаррир бўлишимни айтибди. Номини танлаймиз, режаларини қиламиз. Буларни сен билан қиламан, сен қанотимсан-ку болам. Бўлди, ҳар нарсага сиқилма, ёмон кунлар орқада қолди. Ишлаш керак энди”, деди.
Шундай қилиб, давлатимиз раҳбари ташаббуси билан “Дугоналар” журнали ташкил этилди. Журнал учун жой, маблағ берилди. Журналнинг илк сони тақдимотида муҳаррирга хизмат машинаси ҳам топширилди. Устозим муҳаррирлигида журналнинг 5 та сонини нашр қилдик...
Ҳар суҳбатимизда устозим барча эҳтиромлар учун давлатимиз раҳбарини дуо қиларди. Бу эҳтиром ва эъзозларни тақдим этган инсон — Шавкат Мирзиёевдан нафақат Ҳалима Худойбердиеванинг ўзи, оиласи, яқинлари, шогирдлари, балки адабиётпарвар халқимиз ҳам миннатдор ва бахтиёр бўлди, десам муболаға бўлмайди.
Зеро, Ҳалима опа 2017 йилнинг август ойида Президентимиз билан учрашганида бир ривоятни келтириб, айтганидек: Шоирлари сарой эшикларида подшосини излаб юрган халқ бахтсиз, подшоси шоирини йўқлаб, эъзоз кўрсатган халқ бахтлидир”.
Муҳташам эҳтиром
2018 йилнинг 17 августида Ҳалима опамдан айрилдик. Муҳташамимнинг, азиз устозимнинг вафоти суякларимизгача қақшатди. Зеро, бу қақшашлар ҳали ҳам юракларимизда, суякларимизда. “Дугоналар” журналининг 6-сонини Ҳалима опанинг умрбод кўксимиздан кетмас ва ўчмас хотирасига бағишладик.
Улуғ шоирамиз вафотидан кейин 2020 йили Сирдарёнинг Гулистон шаҳрида Ҳалима Худойбердиева ижод мактаби бунёд қилиниб, мактаб ичида шоира музейи ташкил этилди, муаззам бадиий сиймоси — ҳайкали шахсан Президентимиз кўрсатмаси ва маслаҳатлари асосида қад ростлади. 2022 йили шоира “Фидокорона хизматлари учун” ордени билан ҳам тақдирланди. Шоиранинг абадий номи тарихнинг абадият китобига мангу муҳрланди.
2
Аёллари маърифатли халқ албатта бахтли бўлади
Тарихдан маълумки, Туркий халқлар ҳудудлари, хусусан Ўзбекистон замини кўп улуғларга Ватан бўлган. Айниқса, Шарқ аёлларининг яшаш тарзи, ҳаётий миссиялари, давлат бошқарувидаги санъати, оила ва бола тарбиясидаги маҳорати, барчаси илмга, маърифатга асосланган. Кўпгина тарихий тимсоллар туркий дунёда аёлнинг ҳаётбахшлик ва ҳимоячи сифатидаги қадимий ўрнини ифода этади.
Тарихий аждод оналаримиз нафақат халқимизнинг, балки бутун инсониятнинг моддий ва маънавий юксалишига хизмат қилган, ўз капиталини донолик билан илмга сарфлаган зиёли шахс сифатида намоён қила олган. Улар ўз даври аёллари келажагини ўзгартириши мумкин бўлган масалаларни ҳал қилиш, дунё аёлларини, оналарини билим ва маърифатга чорлаш, саркардаларни дунё харитасидаги урушларни тўхтатишга, тинчлик сулҳига имзо чекишга ундаганлар.
Булар аёллик, оналик моҳиятининг ажралмас ва ўлмас фазилатларидир.
Шунингдек, миллий адабиётимизда, санъатнинг саҳна, кино ва бошқа жанрларида ҳам аёл зотига бўлган эҳтиромли муносабатнинг, аёл образини яратишда уни улуғлашнинг ўзига хос хронологик эволюцияси бор. Адиблар ўз асарларида аёл руҳиятини, психологик характерини юксак бадиий бўёқлар билан тасвирлаган.
Муҳаддис Имом ал-Бухорийни таълим олиши учун Маккага олиб борган, Абу Али ибн Синони тиббиёт отасига айлантирган, Берунийга кашфиётлар илҳомини бахш этган, Навоийни адабиёт қасрининг шоҳи қилган, Мирзо Улуғбекдаги коинот сирларини очиш иқтидорини тараққий топтирган ва бошқа буюк аждодларимизни тарбиялаб вояга етказган оналар, аслида, буюклардан ҳам буюкроқдирлар. Ва ана шундай буюкларни дунёга келтириш баробарида ўзи ҳам буюклик намуналарига айлана оладиган аёллар илмий-маърифий ва маданий ҳаётнинг ҳомийлари, дунё цивилизациясига ҳисса қўшган, авлодларни илҳомлантирувчи шахслар сифатида тарихда ҳам қолган. Бу сиймолар мадраса қурдирган, давлат ишларида маслаҳатчи, саркарда бўлган, илм, маърифат ва сиёсат саҳнасида порлаган. Улар ўз номларини Шарқ маънавий уйғонишининг ёрқин саҳифаларига муҳрлай олган.
Президентимиз “Маърифатли жамиятни маърифатли оналар билан қуриш” ғоясини доим илгари суриб келишларида, аёл маърифати, ота-оналик масъулияти, оилани мустаҳкамлаш борасида ҳаётий тажриба ва таъсири билан ибрат кўрсатаётганларга “Мўътабар аёл”, “Ибратли оила” кўкрак нишони таъсис этилишида, Эркин Воҳидов, Абдулла Орипов, Шавкат Раҳмон, Муҳаммад Юсуф каби улуғ шоир ва адибларимизнинг рафиқаларига турли давлат мукофотлари берилишидаги асосий мақсад ҳам Ўзбекистон аёлининг оила ва жамият ҳамда дунё тамаддунидаги ролини янада оширишдир.
Давлатимиз раҳбарининг хотин-қизларнинг таълим олиши, маърифатли, билимли аёллар бўлиб дунё аёллари сафида ўз ўрнига эга бўлишлари учун яратаётган шароитлари ўзбек қизларини таълим олиб, дунёни эзгуликка ва тинчликка чорловчи ташаббусларни илгари суришга ундаётганини кўриш мумкин.
Ўқиган қиз – билимли аёл – маърифатли она
Ҳар одамни, ҳар оилани, ҳар миллатни таълим, билим қутқаради, ривожлантиради деган гап парвозли гапмас, пафос эмас! Рост гап! Чунки кўплаб муаммоларнинг негизи ва сабаби маърифатсизлик, илмсизликдир. Халқнинг фаровонлиги, давлатнинг қудратини таъминлашда, оилада фарзандларни муносиб қилиб вояга етказишда илмли оналарнинг ҳиссаси кўп бўлади.
Маълумки, ҳамма замонларда ҳам аёл зоти ўзини намоён этиши учун шароитлар етарли бўлавермайди, чунки кўп ҳолларда стереотиплар, вазиятлар тўсиқ бўлиши мумкин. Масалан, таълим соҳасини оладиган бўлсак, авваллари қизлар ва ўғил болаларнинг олий маълумот олиши, имтиёзли ўқиши бўйича кескин фарқлар бор эди. Масалан, 2017 йилгача олий ўқув юртларидаги талабаларнинг 30 фоизга яқинини қизлар ташкил этган бўлса, ҳозирда бу кўрсаткич 53,2 фоизга етди.
Хотин-қизларни илм-фанга жалб этиш борасидаги ислоҳотлар натижасида Ўзбекистонда олимларнинг 48 фоизини аёллар ташкил этишига эришилди. Уларнинг орасида халқаро даражада эътироф этилаётган илм-фан вакилаларининг борлиги фахр-ифтихор бағишлайди, ёшларимизни янги-янги ютуқларга ундайди.
Масалан, таниқли микробиолог олимамиз Дилфуза Эгамбердиева шўрланган тупроқда серҳосил экинлар етиштириш бўйича олиб борган илмий тадқиқотлари учун ЮНЕСКОнинг нуфузли Карлос Финлей халқаро мукофотига сазовор бўлди.
Президентимиз АҚШдаги Колумбия университетининг профессори этиб тайинланган Азиза Шоназаровани Ўзбекистон ёшлари учун чинакам ибрат намунаси деб атади.
2025 йилда Фарғонада хизмат сафарида бўлганимда шаҳардаги Президент мактаби ўқувчиси Дилафрўз Собирова билан онлайн суҳбатлашгандим. Дилафрўзнинг Америка Қўшма Штатларида жойлашган Ҳарвард университетига тўлиқ 392 минг долларлик грант билан биология йўналишига қабул қилинганини эшитиб, ўзбек деган халқ вакиласи эканимдан қувонгандим. Ватанга шундай фахр берадиган фарзандлар керак.
Одамлар орасида кўп бўламан, айниқса, хотин-қизлар билан суҳбатлашаман. Бу байроқдор ислоҳотлар жамият ва жамоатчилик онгида ҳам бурилишлар ясай олганини кўраман. “Опа, магистратуранинг контракт пулини давлат тўлаб берилиши йўлга қўйилмаганида мендек оддий оила қизлари ўқирмиди? Ўқимасди. Президентимизнинг таълимдаги имтиёзлари ўзбекистонлик қизлар ҳаётини яхшилади” дейди кўп талаба қизлар.
Шу ўринда ислоҳотларнинг айримларига тўхталсак: 2030 йилгача бўлган даврда хотин-қизларни давлат хизматига фаол жалб этиш борасида аниқ мақсадли кўрсаткичлар, жумладан, давлат фуқаролик хизмати ҳамда “Миллий кадрлар захираси”да аёллар улушини 40 фоизга етказиш, Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академиясининг магистратурасига ўқишга тавсия этилган номзодлар умумий сонининг камида 30 фоизини хотин-қизлар ташкил этиши белгиланди.
2020 йилдан бошлаб эҳтиёжманд оилалар фарзанди бўлган хотин-қизларни давлат гранти асосида олий таълим муассасаларига қабул қилиш тизими жорий этилди. Сўнгги 5 йилда мазкур грант ўринлари 1000 тадан 4000 тага оширилиб, 13 мингга яқин хотин-қизлар давлат гранти асосида олий таълим муассасаларига ўқишга қабул қилинди.
2022 йилда 5 йиллик меҳнат стажига эга, лекин олий маълумотли бўлмаган хотин-қизлар учун квоталар сони 5 бараварга оширилиб, ҳозиргача мазкур имтиёз асосида 2 мингдан ортиқ хотин-қизлар олий таълим муассасаларига ўқишга кирди.
Давлат олий таълим муассасаларининг магистратура босқичида ўқиётган барча хотин-қизларнинг контракт тўловлари давлат бюджетидан қоплаб берилиши йўлга қўйилгач, ўтган йиллар оралиғида 333,8 миллиард сўм миқдорида маблағ давлат бюджетидан қопланди. Бу рақамлар юз минглаб қизлар магистрлик даражасини эгаллаганини изоҳлайди.
Олий таълим муассасалари, техникум ва коллежларда таълим олаётган қизларга 7 йил муддатга фоизсиз таълим кредитлари ажратиш тизими йўлга қўйилди ва 2022-2025 йилларда 415 мингга яқин талаба хотин-қизга 4,6 триллион сўм таълим кредити ажратилди. Мазкур имтиёзлар натижасида олий таълимдаги талабалар орасида хотин-қизлар улуши 53,2 фоизга, магистратурада 65,8 фоизга етди.
Ушбу ислоҳотлар натижасини “Times Higher Education” (THE) халқаро рейтинг агентлиги томонидан жорий йил 24 июнь куни Индонезияда бўлиб ўтган таълим конгресси доирасида эълон қилинган “THE Sustainability Impact Ratings 2026” рейтингида Ўзбекистон университетлари барқарор ривожланишнинг айрим йўналишлари бўйича юқори кўрсаткичларга, хусусан, “Гендер тенглиги” йўналишида Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети дунёда 8-ўринни, Тошкент давлат педагогика университети 20-ўринни эгаллаганида ҳам кўриш мумкин.
Эришилаётган ютуқлар давлатимиз раҳбарининг “Аёллари ўқимишли ва касб-ҳунарли бўлган юртда тинчлик ва тараққиёт бўлади. Аёллари маърифатли бўлган халқ албатта бахтли бўлади”, деган сўзининг амалдаги исботи бўляпти.
Хулоса
Ёзаверсак гап тугамас экан. Шукрки, тарих зарварақларига ёзишга арзирли ютуқларимиз кўп. Айниқса, адабиёт аҳлига кўрсатилаётган эҳтиром, ёш ижодкорларга берилаётган имтиёзлар, фавқулодда рўй бераётган адабий ҳодисаларнинг ўзи катта бир асарга жо бўлади. Шу боис, келгусида ўзбекистонлик аёл ижодкорларнинг Марказий Осиё минтақаси, туркий давлатлар ва халқаро аёллар адабий ҳаракатидаги ўрнини муносиб баҳолаш, хотин-қиз ижодкорларни қўллаб-қувватлаш борасидаги ислоҳотлар ҳақида ёзишни кўнглимга тугдим.
Биламизки, инсоннинг энг муқаддас гавҳари унинг эрки ва ҳуқуқидир. Айниқса, аёл зоти табиатан эркка ва қадрланишга эҳтиёжли. Шунингдек, “уйдаги тинчлик бу бутун дунё тинчлигидир” деган гап бор. Гувоҳ бўлиб турганимиз — оила, аёллар, адабиёт, бунёдкорлик каби барча-барча соҳалардаги эзгу ислоҳотлар муаллифи давлатимиз раҳбаридир. Ва шубҳасиз, Президентимиз тафаккур эркинлиги, сайёрамиз тинчлиги, халқ фаровонлиги ва ҳар бир инсон учун тенг ҳуқуқлилик ғоясини илгари сураётган, инсонийликни энг олий қадрият деб билган тарихий шахсдир.
Азал улуғ халқмиз, илоҳим абадий улуғ бўлайлик, маърифатли жамиятни ҳамжиҳатликда, азиз Президентимиз раҳнамолигида қуриш насиб этсин.
Гулжамол АСҚАРОВА,
шоира, “Шуҳрат” медали соҳиби
