Шу бир парча замин тимсолида сиз ўз халқингиз, ўз Ватанингизни янада кўп яхши кўриб кетасиз. Улуғларимиз бежиз “Ҳар кимники ўзига, ой кўринар кўзига”, демайди. Бу аслида, одамзод билан умрбод яшайдиган эътирофдир.
Тошкент вилоятининг бир фарзанди, ижодкори, мана бугун оқсоқоллар сафидаги бир вакили сифатида шукр қиламанки, вилоятимизнинг қарийб ҳар бир қаричи, қишлоғу қўрғонларида, овулларида бўлдим. Кимлар борки, дунёни айланиб келади, лекин ўзи туғилиб ўсган ҳудуд — тумани ёки вилояти у ёқда турсин, қўшни қишлоққа бормаган, ёнидаги боғу роғлар, тоғу тошлардан бехабар. Камина ана шундай кимсалар қаторида эмаслигимдан фахр этаман. Ўзбекистонимизнинг салмоқли ҳудудларидан бири бўлган жонажон Тошкент воҳасидаги 22 туман ва шаҳарни баҳоли қудрат кездим, айландим, бугун улар ҳақида яхши биламан, дейишга ҳаққим бор.
Очиғи, она Ватанимиз, буюк халқимиз ҳурриятининг қутлуғ 35 йиллиги кенг нишонланаётган шу улуғ кунларда Бекобод ва бекободликлар ҳақида икки оғиз сўз айтгим келди.
Қолаверса, бу йил вилоятимизнинг қарийб барча тумани қатори Бекобод тумани ташкил топганига ҳам 100 йил тўлибди. Мард ва танти бекободликлар учун бу — қўшалоқ байрам. Байрамга эса яхши тилаклар, нурли сўзлар, дуолар ярашади. Зотан, ижодкорнинг ширин сўзи, қалбидан чиққан покиза тилаклари тўйга тўёнадир.
Ўзимга келсак, салкам олтмиш йилдан буён, яъни мактабнинг юқори синфида ўқиб юрган кезларимдан бери бекободликларнинг метин иродаси, заҳматкашлиги, ҳалол меҳнати олдида лол қолиб келаман. Одилона эътироф этсам, буни мен талай йиллар ўз кўзим билан кўрдим, кузатдим, ичида бўлдим.
Келинг, фикримни очиқроқ, соддароқ қилиб тушунтирай. Мактабни битирар чоғимизда ойлаб Бекобод пахтазорларида “жавлон” урганмиз. Энди ўзингиз ўйланг, Паркент қаёқдаю Бекобод қаёқда! Ораси юз ўттиз километрдан кўп бўлса, ажабмас. Бу ўз йўлига. Аммо биргина Бекобод шамоли нима эканини ўша йиллари илк бор кўриб, унинг шиддати ва шафқатсизлиги оқибатида рўй берган ҳолатларни кузатиб, маҳаллий аҳолининг аҳволига қанча ачинган бўлсам, жасоратию метин иродаси, ўзини тез тиклаб, ҳаётга муҳаббатини асло сўндирмаслигига қойил қолганман. Пахтазорда ҳам бир қўл билан бошкийимни ушлаб, иккинчисида пахта терадиган кунлар бўларди. Аслида, бундай ноқулай шароитда экин экиш ва ундан ҳосил кутишнинг ўзи машаққат эди...
Олий ўқув юртида кечки бўлимда ўқиб, кундузи нашриётда ишладим. Кейин республика радиосида фаолият юритдим. Табиийки, ўша йиллари терим мавсуми бошланиши билан деярли ҳамманинг ҳаёти, бебаҳо умри пахтазорда кечарди, пахтазорга кўчарди. Айтмоқчиманки, ўсмирлигим ва ёшлик йилларимда Бекободга кўп бордим, яшадим. Ҳар сафар пахта териш учун бордим!
Ўша йиллари Ўзбекистон халқ шоирлари Омон Матжон, Усмон Азим, Хуршид Даврон, яна ўнлаб ижодкорлар билан Бекободга бориб, беадоқ эгатларда кўп эгилганмиз. “Паркент тонги” газетасига бош муҳаррир бўлган кезларим яна терим мавсумида йўлим Бекободга тушди. Сўнг Оққўрғон, Қуйи Чирчиқ туманларда ҳам “оқ олтин”ни дафтар, кўсак тиғини қалам қилиб, “ижод” қилганмиз. Шу кезлари каминага Бекобод том маънода машаққатлар маскани, азоблар манзили сифатида кўринарди. Бекобод деса, юрагим безиллар, қалбимнинг бир чети увишар, кайфиятим тушиб кетарди.
Ўшанда бекободлик бўлиб яшаш учун чинакам мардлик кераклигини англаганман. Ўша даврнинг долғали ва ноинсоний “пахта сиёсати” қулликнинг айни шакли эканини, аслида “улуғ оға”ларнинг бошқа мамлакатларга қандай паст назар билан қарашини ич-ичимиздан ҳис қилсак-да, оёқлар остида эзилган ғўза кўсаги сингари юрагимизни — бутун ҳаётимизни уларнинг нопок оёқлари тагига тўшашга гўё маҳкум этилгандик. Номи “Бекобод” бўлса ҳам халқи на бек, на обод эди. Аксинча “бек”ларнинг манфур кўнглини “обод” этишга мустаҳиқ бўлган бебахт заминнинг ўзгинаси эди!
Бу дарду алам, сўнгсиз изтироблар бир менинг эмас, бутун бир мамлакат, бутун миллатнинг ҳасратлари, ичини куйдирган оҳу фиғонлари эди аслида...
Орадан кўп йиллар ўтди, қанча лойқа сувлар оқиб кетди. Бугун булоқлар тиниқ, чашмалар соф, кўнгилларда ҳурлик сафоси, истиқлол шаббодаси. Энди Бекободга борсам, гўзалликка, буюк бунёдкорликларга, энг асосийси, ҳаётидан рози одамлар чеҳрасига рўбарў келаман. Ўзим ҳам қушдек енгил учиб бораман. У ердаги ҳаётга ташна, ватанпарвар юртдошларимиздан қувват, куч олиб, янада енгиллашиб қайтаман.
Буларнинг бари — истиқлолнинг, мустақилликнинг шарофати, шаҳодати!
Шукр, яхши кунлар келди. Бу аччиқ ҳақиқатнинг юзини тўсиб турган, оқ деб ёзиб қўйилган, асли кўмирдек қоп-қора азоб пардаси юлиб ташланди. Афсуски, биз ўшандан кейин ҳам чорак аср давомида кўзимизни очмадик — деразадан шовуллаб кираётган ҳурлик ёғдусидан тўла баҳраманд бўлолмадик — 25 йил яна пахта ташвиши, оқ пахтанинг қора исканжасидан қутулолмадик.
Шукрки, Шавкат Мирзиёев мамлакатимиз раҳбари бўлгач, илк ислоҳотлардан бири айнан пахта яккаҳокимлигидан элни озод қилиш бўлди. Кейинги ўн йил биз учун эртакнамо ўтди, ўтмоқда! Аслида, бу эртак эмас, биз кутган кунлар, биз лойиқ бўлган дамлар эди. Устоз Абдулла Орипов таъбири билан айтганда, елкамизга офтобнинг теккани рост бўлди. Бугун Ўзбекистон халқи бошида, мусаффо осмонида ана шу офтоб бир юз ўттиз элату миллат бошига тенг нур сочмоқда. Табиийки, бу зиё бекободликлар қалбини ҳам, чеҳрасини ҳам эъзозга, эҳтиромга ўрамоқда.
Албатта, бу мўъжаз битигимда Бекобод туманидаги улуғ бунёдкорликларнинг бутун ҳайбату салобатини кўрсатолмайман, таърифу тавсиф этолмайман. Илло, бунга қанча тили тошни ёрар ижодкорлар, қанча улуғ адиблар жам этилмоғи жоиз. Аммо шу йил 13 июль куни Президентимиз билан Бекобод шаҳрига замонавий поездда, битта вагонда борганимиз, Бекобод тумани ва шаҳри аҳолиси учун истиқболда яратилажак эзгу мақсадлардан бохабар бўлганимизни ифтихор билан айтаман.
Бугун Бекобод тумани марказига кириб борган инсон ўз кўзларига ишонмайди. “Наҳотки!” деб юборади беихтиёр! Кўкси ғурурдан, ифтихордан ҳам қувончга, ҳам нурга тўлади. “Бўларкан-ку!” деган хитоб Бекобод шамоли етагида бутун оламга таралади.
Бу улуғворликлар ўз-ўзидан бўлмаяпти. Аввало, Яратганнинг бекободликларга меҳру назари, қолаверса, халқнинг уюшқоқлиги, бирдамлиги самарасидир. Бироқ аён ҳақиқат борки, уни айтмасак, на инсофдан, на адолатдан бўлади. Бу ишлар Президентимизнинг қатор-қатор қарорлари, ҳам иқтисодий, ҳам маънавий, ҳам маданий қўллаб-қувватлаши, тегишли кўрсатмалари билан амалга оширилаётгани бор гап. Буларнинг барчаси — давлатимиз раҳбарининг Бекобод туманининг 100 йиллигига тўёнаси, совғаси десак, яна ҳам ҳақ сўзни айтган бўламиз. Зеро, бутун диёримиз аҳолиси қатори бекободликлар ҳам бугун инсон қадрига эътиборнинг том маънодаги ижросини ўз жисму жонида ҳис қиляпти. Шу боис, тилларда шукрона, ташаккур гуллаяпти.
Бот-бот ёдимизга тушиб, тафаккурни тиниқлаштирадиган ибора — “Қуш уясида кўрганини қилади”, деган халқ нақли қанчалар топиб айтилган-а! Қолаверса, миллатпарвар, халқпарвар доно раҳбарнинг ҳаёт мактабидан, иш услубидан баҳраманд бўлган, устоз кўрган шогирдлар ҳам хайрли ишларни муносиб давом эттиради.
Бугун республикамизнинг қайси вилояти, шаҳри ва туманида халқимиз бахтли, саодатли, турмуши фаровон бўлса, билингки, ўша жойда эл-улуснинг давлатдан ризолигини ўйлаб иш юритаётган, демакки, Президентимизнинг чинакам шогирдлари хизмат қиляпти! Демакки, шу ҳудудлардаги раҳбарлар, ҳокимлар ўз ўрнини топган! Уларнинг халққа, Ватанга муҳаббати чексиз, садоқати собит.
Бу борада кейинги йилларда Тошкент вилоятида вилоят ҳокими жонбозлигидаги бунёдкорликлар фикримизнинг ёрқин далилидир. Айни пайтда Бекобод тумани ҳокимининг жонкуярлик билан қилаётган хайрли ишлари бекободликларнинг ҳаётга муносабатини ўзгартиряпти! Халқнинг ичига кирган, ҳамиша эл билан бамаслаҳат иш юритган раҳбар ўзини ҳукмдор эмас, балки Президентимиз таъбири билан айтганда, ўз халқининг хизматкори деб билади. Аслида, муваффақиятларнинг олтин калити ҳам шундадир!
Кейинги бир ярим йилда бекободликлар неча-неча даврлардан бери орзу қилиб келаётган бунёдкорликлар амалга ошди. Нафақат туман маркази — чекка-чекка қишлоқларда ҳам оддий меҳнаткашлар учун яратилган қулайликлар, тикланган иншоотлар, кўприклар, маънавий-маърифий соҳадаги ўзгаришлар кишини ҳайратга солади. Барчаси халқ ризолигини ўйлаб, ҳудудлар кўрку жозибаси, саришталигию озодалиги, бир гап билан айтганда, инсон қадри учун қилинаётган эзгу ишлардир.
Шу ўринда юрагимнинг туб-тубида кечаётган мафтунлик ва хайрихоҳлик ҳисларини мухтасар қилиб, фикримга хулоса ясасам. Бугун мамлакатимизнинг барча аҳолиси каби қадрдон бекободликлар ҳам Ватанимиз мустақиллигининг 35 йиллигини ўзгача шукуҳ, ўзгача бахтиёрлик ва шукрона билан кутиб оляпти. Бинобарин, Бекобод жуда катта, ғоят улуғвор, ниҳоятда оламшумул ишлар бўсағасида турибди. Шу қутлуғ кунлар уларга муборак бўлсин. Яратгандан сўраб ният қилинган барча хайрли саъй-ҳаракатларига Ўзи ривож ато этсин. Ҳурриятимизга, бугунги ободлигу тинчлигимизга кўз тегмасин! Янги Ўзбекистонимиз абадий бўлсин!
Бекобод шамоли
Ҳар юртнинг ўз шарафи, бор турфа табиати,
Табиат оғушида бордир қанча ҳикмати.
Бек халқларнинг беклиги хуш эрур ҳар нияти,
Дилим тилимни ногоҳ сўз айтмоққа ундайди,
Бекобод шамолига кўкси тоғлар чидайди.
Мўғултоғ тизмасининг этаги, яйловида,
Бекобод юз очгандир Сирдарё сийловида,
Темур Малик от сурган шон тутиб жиловида,
Бобурдек қалбингизга ғайрат туғин қадайди,
Бекобод шамолига кўкси тоғлар чидайди.
Арбобларин санасам, бармоғим камлик қилар,
Олиму фозиллари лутфи карамлик қилар,
Адолат майдонида ҳалол ҳакамлик қилар,
Бекободни кўрмаган энди кўрса яйрайди,
Бекобод шамолига кўкси тоғлар чидайди.
Юртбошининг меҳридир истиқболнинг устуни,
Ҳар битта бекободлик кўп кутди ушбу кунни,
Ечилмоқда минг-минглаб мушкулларнинг тугуни,
Обод маконга одам ҳавас билан қарайди,
Бекобод шамолига кўкси тоғлар чидайди.
Бекободни билгайдир Амриқою Чинлари,
Бунёдкор халқин алқаб, келгайдир таҳсинлари,
Эл бахти — бахтим деган Бекобод лочинлари,
То зафар қучмагунча мард белбоғин ечмайди,
Бекобод шамолига кўкси тоғлар чидайди.
Бекобод тимсолидир дориламон замоннинг,
Ҳавасини келтиргай бугун жумла жаҳоннинг,
Темир иродасидир янги Ўзбекистоннинг —
Бекобод бедор экан, юрт чироғи ўчмайди,
Бекобод шамолига кўкси тоғлар чидайди.
Маҳмуд ТОИР,
Ўзбекистон халқ шоири
