Энг аввало, футбол улкан саноат занжирларини ҳаракатлантирувчи триггерга айланди десак, муболаға бўлмайди. Биргина қурилиш соҳасини оладиган бўлсак, замонавий стадионларда минглаб тонна оғирликдаги, ҳаракатланувчи том тизимлари, бир неча соат ичида бутунлай алмашадиган ёки ер остига кириб кетадиган майсазорлар айнан футбол ишқибозларига қулайлик яратиш мақсадида ўйлаб топилди. Бу эса қурилиш технологияларини бир неча ўн йилларга илгарилаб кетишга мажбур қилди.
Майдонда югураётган ўйинчининг тана ҳароратини бир меъёрда сақлайдиган, шамол қаршилигини камайтирадиган, “ақлли” матолар (smart textiles) ва махсус бутсалар ишлаб чиқариш ортидан тўқимачилик ва енгил саноат бошқа даврларда ҳеч такрорланмаган тараққиётни бошдан кечирди. Миллионлаб инсонлар икки жамоа учрашувларини уйларидан туриб, ўзини гўё стадиондагидек ҳис қилишни истагани сабабли, юқори аниқликдаги тасвир узатиш технологиялари, яъни 4K ва 8K форматлари, юқори тезликдаги сунъий йўлдош алоқалари ҳамда интернет тармоқлари шиддат билан ривожланди.
Реклама ҳамда маркетинг соҳасини эса футболсиз тасаввур қилишнинг мутлақ иложи йўқ. Бугун дунёнинг энг йирик брендлари ўз маҳсулотларини танитишда айнан футбол юлдузларидан фойдаланади.
Энг қизиғи, футбол ҳаётимизга илгари мавжуд бўлмаган янги соҳалар ва касб эгаларини олиб кирди. Спорт тиббиёти ва реабилитацияси ҳам алоҳида фанга, илмга айланиб кетди. Футболчининг жароҳатдан кейин қисқа муддатда сафга қайтишини таъминлаш мақсадида крио-камералар, когнитив машғулотлар ва нейробиологияга асосланган мутлақо янги даволаш усуллари кашф этилдики, бугун улардан оддий инсонлар ҳам шифохоналарда фойдаланмоқда. Футбол клубларининг молиявий мувозанатини сақлаш эҳтиёжи ортидан эса спорт ҳуқуқи, спорт менежменти каби ўзига хос қонун-қоидаларга эга бўлган янги ҳуқуқий-иқтисодий соҳалар дунёга келди.
Айниқса, энг нуфузли халқаро турнирлар ёки қитъа миқёсидаги чемпионатлар ўтказиладиган даврларда туризм соҳаси ўзининг энг юқори чўққисига чиқди, чунки миллионлаб ашаддий мухлислар ўз жамоаларини қўллаб-қувватлаш учун нафақат чипта сотиб олди, балки борадиган мамлакатларининг меҳмонхоналари, ресторанлари ва кўнгилочар масканларини тўлдириб, маҳаллий бизнесга мисли кўрилмаган даражада жон бағишлади.
Шарқ донишмандларининг “Синиқ кўзгу ҳам қуёш нурини акс эттира олади” деган ажойиб нақли бор. Яъни оғир лаҳзаларда ҳам атрофдагилар тасаввур қила олмайдиган нурли бир томон, кутилмаган имконият топилади. Ўзбекистон миллий терма жамоасининг жаҳон чемпионатидаги дебют иштироки муваффақиятсиз кечган бўлса-да, дунё ҳамжамиятининг эътиборини ўзига қаратиш, миллат ва давлат сифатида сайёрамизнинг энг йирик платформаларида танилиш борасида улкан ижобий тўлқинни юзага келтирди.
Ўйинлар бошланиши биланоқ, миллионлаб инсонлар илгари харитада қидириб кўрмаган янги бир давлат ўйинчиларининг шиддатига гувоҳ бўлди, натижада Google қидирув тизими, ижтимоий тармоқлар ва халқаро медиа майдонларида умумий қизиқиш қисқа муддат ичида деярли ярим баробарга ортди. Мусобақа давомида Ўзбекистоннинг туризм бренди 1,07 миллиарддан ортиқ аудиторияга етди, контентлар эса 52 миллиондан ортиқ реакция, изоҳ ва улашишлар тўплади.
Ўзбекистон миллий терма жамоаси иштирокидаги учрашувлар кунларида жаҳон оммавий ахборот воситаларида мамлакат ҳақидаги материаллар сони ҳам, Visit Uzbekistan, Travel Uzbekistan ва Uzbekistan Tour қидирув сўровлари ҳам бир вақтда сезиларли даражада ошди. Энг юқори ўсиш Колумбия ва Португалия терма жамоаларига қарши ўйинлар вақтида кузатилди.
Сўнгги ҳафталарда “Uzbekistan Colombia World Cup 2026” сўрови бўйича қидирувлар 450 фоизга ошган, “Uzbekistan” сўровига умумий қизиқиш 40 фоизга, “Tourism to Uzbekistan” мавзусига оид қидирувлар эса яна 10 фоизга кўпайган. Бу халқаро аудиториянинг Ўзбекистонга бўлган эътибори тобора барқарор туристик қизиқишга айланаётганини тасдиқлайди.
Туризм қўмитаси томонидан FIFA World Cup 2026 доирасида йўлга қўйилган кенг қамровли халқаро ахборот кампанияси ҳам мамлакатнинг туристик салоҳиятини глобал миқёсда илгари суришда улкан натижаларни қайд этди. Кампания доирасида Туризм қўмитаси Uzbekistan туризм брендининг кенг кўламли халқаро ахборот тарғиботини таъминлади. Мамлакат ҳақидаги материаллар 3 мингдан ортиқ халқаро оммавий ахборот воситалари ва янгиликлар агрегаторларида эълон қилинди. Материаллар нафақат спорт нашрларида, балки BBC, ESPN, MSN, The Guardian, Fox News, Daily Mail, NDTV, VnExpress ва бошқа етакчи халқаро оммавий ахборот воситаларида ҳам чоп этилди. Миллий туризм стендлари, расмий фан-зоналар ва маданий дастурлар орқали Ўзбекистоннинг туризм салоҳияти халқаро аудиторияга намойиш этилди ҳамда салоҳиятли саёҳатчилар билан тўғридан тўғри мулоқот ўрнатилди.
FIFA World Cup 2026 тажрибаси шуни кўрсатдики, тизимли халқаро коммуникация ишлари нафақат рекорд даражадаги ахборот қамровини таъминлайди. Шу билан бирга жаҳон аудиториясининг Ўзбекистонга саёҳат қилишга бўлган қизиқишини кучайтириш ҳамда мамлакатнинг туризм брендини мустаҳкамлашга хизмат қилади.
Азизбек ЮСУПОВ,
“Янги Ўзбекистон” мухбири
