Ушбу мулоқотлар доирасида соҳа вакиллари, фаол ижодкорлар, тадбиркорлар ҳамда изланувчан ёшлар билан тўғридан-тўғри фикр алмашиш, муаммоларни эшитиш ва ечимлар ишлаб чиқишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.

Навбатдаги очиқ мулоқот жорий йилнинг 22 апрель куни Туркистон санъат саройида бўлиб ўтди.

Тадбирда Президент Администрацияси вакиллари, Маданият вазири Озодбек Назарбеков, композиторлар ва бастакорлар, театр ва цирк санъати вакиллари ҳамда оммавий ахборот воситалари иштирок этди. Мазкур учрашув Маданият вазирлиги ташаббуси билан ташкил этилган бўлиб, унда композиторлар ва бастакорлар, шунингдек театр ва цирк санъати вакилларининг таклиф ва ташаббуслари тингланди ҳамда ушбу учрашув очиқ ва самарали мулоқот майдонига айланди.

Дастлаб, Ўзбекистон маданият вазири Озодбек Назарбеков бугунги кунда маданият соҳасида амалга оширилаётган ислоҳотлар ва уларнинг мазмун-моҳиятига алоҳида тўхталиб ўтди.

Унинг таъкидлашича, бўлажак учрашувларнинг асосий мақсади — шахсий масалаларни ҳал қилиш эмас, балки бутун бир соҳани ривожлантиришга қаратилган стратегик таклифларни муҳокама қилишдан иборат. Давлат раҳбари ижодкорларнинг орзу-интилишлари, соҳадаги тизимли муаммолар ва уларнинг ечимларини шахсан эшитишга алоҳида эътибор қаратмоқда.

Шунингдек, вазир маданият соҳасида амалга оширилаётган муҳим янгиликлардан бири — театр тизимидаги янги эксперимент ҳақида ҳам маълум қилди. Унга кўра, эндиликда театрларга ўзлари танлаган усталар ва мутахассислар билан таклиф сўрови асосида тўғридан-тўғри ҳамкорлик қилиш имконияти берилмоқда.

Бу эса театрларнинг ижодий мустақиллигини ошириб, уларга ўз репертуари ва мақсадларидан келиб чиқиб, соҳанинг етук мутахассислари билан тўғридан-тўғри шартномалар тузиш имконини яратади. Натижада, ижодий сифат ва рақобат муҳити янада кучайиши кутилмоқда.

Вазирнинг қайд этишича, мазкур янги тизим 2027 йилгача тажриба тариқасида Маданият вазирлиги ваколати доирасида амалга оширилади. Ушбу давр мобайнида унинг самарадорлиги таҳлил қилиниб, кейинчалик тизимни такомиллаштириш чоралари кўрилади.

Мазкур очиқ мулоқот маданият соҳасидаги ислоҳотларнинг янги босқичга кўтарилаётганини яна бир бор намоён қилди. Айниқса, давлат раҳбарининг соҳа вакиллари билан бевосита мулоқотга тайёрлиги ва уларнинг фикрларини инобатга олишга бўлган интилиши — санъат ва маданият ривожи учун мустаҳкам замин яратади.

Мулоқот давомида санъат соҳаси вакиллари ўзларини қийнаётган муаммоларни бевосита вазир ва мутасаддиларга етказиш имконига эга бўлди. Ҳар бир таклиф ва мурожаат эътибор билан тингланиб, уларга жойида муносабат билдириш ва амалий ечимлар ишлаб чиқишга ҳаракат қилинди.

Учрашувда маданият соҳасидаги амалдаги тизимни такомиллаштириш масалалари ҳам кенг муҳокама қилинди. Айниқса, театр тизимидаги молиявий ва ташкилий ёндашувларни замон талабларига мослаштириш зарурлиги алоҳида таъкидланди. Учрашув Президент топшириқлари асосида ташкил этилган бўлиб, унда соҳадаги долзарб масалаларни очиқ муҳокама қилишга алоҳида эътибор қаратилди.

Тадбирда иштирок этаёган Ўзбекистон халқ артисти  Ўзбек миллий академик драма театри директори Ёдгор Саъдиев  мазкур мулоқот аҳамиятига алоҳида тўхталиб ўтди.

— Бугун жуда чиройли ва фойдали йиғилиш бўляпти. Энг муҳими, бу очиқ мулоқот. Президентимиз шахсан шундай топшириқ берган эканлар — соҳада нима муаммо бўлса, бемалол айтишсин, деганлар. Бу эса бизга катта имконият, — деди у.

Унинг таъкидлашича, маданият соҳасига қаратилаётган эътибор давлат раҳбарининг бу йўналишга бўлган юксак муносабатини яна бир бор намоён этмоқда.

— Президентимизнинг маданиятга бўлган меҳрлари, бу соҳага қаратаётган эътиборлари яна бир бор сезилди. Бу биз, ижодкорлар учун катта руҳ ва қўллаб-қувватлов, — дея қўшимча қилди Ёдгор Саъдиев.

Суҳбат давомида у узоқ йиллардан бери соҳани қийнаб келаётган муҳим муаммолардан бири — давлат харидлари тизимига ҳам тўхталди.

— Энг катта муаммолардан бири давлат харидлари масаласи эди. Театр ўз эҳтиёжи учун бирор жиҳоз ёки восита сотиб олмоқчи бўлса, биржа орқали жуда мураккаб жараёнлардан ўтишга мажбур бўларди. Оқибатда эса сифатсиз маҳсулотлар келиб тушарди, — деди у.

Маълум қилинишича, бу масала юзасидан тегишли таклифлар юқори даражада кўриб чиқилган ва амалий ечимлар белгиланган.

— Ҳозирги қарорга кўра, 2026 йил охиригача давлат харидлари маданият вазирлиги тизими доирасида алоҳида тартибда синов тариқасида амалга оширилади. Кейин эса 2027 йилдан бошлаб бу тизимни янада такомиллаштириш режалаштирилган. Бу жуда катта ўзгариш, — дея таъкидлади у.

Санъаткор фикрича, мазкур янгиликлар нафақат маъмурий тўсиқларни камайтиради, балки ижодкорлар меҳнатини муносиб қадрлашга ҳам хизмат қилади.

— Бу қарор ортида жуда катта ғоя бор — инсон қадрини улуғлаш. Инсон қадри эса, аввало, унинг меҳнатини қадрлашдан бошланади. Бу ўзгаришлар айнан шу мақсадга хизмат қилади, — деди у.

Учрашув давомида санъат вакиллари ўзларини қийнаётган барча масалаларни эркин билдириш имконига эга бўлди. Масъуллар эса ҳар бир мурожаатни жойида кўриб чиқиб, тегишли чоралар белгилашга киришди.

Шунингдек, учрашувда Ўзбекистон давлат драма театри в.б. директори Сардор Мансуров соҳадаги долзарб муаммолар ва амалий таклифларни очиқ баён қилди.

Суҳбат давомида директор хизмат сафарлари билан боғлиқ харажатлар масаласига алоҳида тўхталди.

— Бугунги кунда хизмат сафари харажатлари ҳалигача эски мезонлар асосида ҳисобланмоқда. Яъни кунлик тўловлар энг кам иш ҳақининг 8–10 фоизи миқдорида белгиланган. Амалда эса бу маблағ ходимнинг кунлик эҳтиёжларини қоплашга етарли эмас, — деди у.

Унинг таъкидлашича, вилоятларга хизмат сафарига чиқадиган ижодкор ва техник ходимлар бир неча кун, ҳатто ҳафталаб жойларда фаолият олиб боради.

— Масалан, бир кунда ўртача 37 минг сўм атрофида маблағ ажратилади. Бу эса йўл, овқатланиш ва бошқа харажатлар учун жуда кам. Шунинг учун мазкур меъёрни қайта кўриб чиқиш зарур, — дея қўшимча қилди Сардор Мансуров.

Шу билан бирга, театр муассасаларидаги молиявий режалаштириш тизими ҳам қайта кўриб чиқилиши керак бўлган муҳим масалалардан биридир. Амалда ҳар бир театр учун йиллик даромад режаси белгиланган бўлиб, у кўп ҳолларда ходимлар ойлигига боғлаб қўйилган. Натижада, ойлик маошлар ошгани сайин, театрлар зиммасига юкланадиган молиявий режа ҳам ортиб бормоқда.

Бу эса раҳбарлар ва маъмурий ходимлар учун ортиқча молиявий босим юзага келтиради. Шу сабабли, мутахассислар томонидан театрларнинг молиявий режасини уларнинг реал имкониятларидан келиб чиққан ҳолда белгилаш таклифи илгари сурилмоқда.

Хусусан, театрнинг даромад режаси унинг томошабинлар зали сиғимига қараб шакллантирилиши мақсадга мувофиқ. Чунки 500–600 ўринли катта театрлар билан 200 ўринли кичик театрларнинг иқтисодий имкониятлари бир хил эмас. Шу жиҳатни инобатга олган ҳолда, молиявий режаларни ҳам дифференциал тарзда белгилаш адолатли ёндашув бўлади.

Ўзбекистон давлат драма театри в.б. директори мазкур таклифларни амалдаги Вазирлар Маҳкамасининг 329-сонли қарорига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш орқали ҳал этиш мумкинлигини билдирди.

Учрашув якунида соҳа вакиллари томонидан билдирилган фикр ва таклифлар тегишли тартибда кўриб чиқилиши таъкидланди.

Мазкур очиқ мулоқотлар маданият соҳасини янада ривожлантириш, ижодкорлар учун қулай шароитлар яратиш ва миллий санъатни халқаро миқёсга олиб чиқиш йўлида муҳим қадам бўлиши таъкидланмоқда.

 

Зулхумор Акбарова

Мадина Ботиржонова

Дилнура Абу Бакирова