Янги иш ўрни, барқарор даромад, фарзандлар учун таълим имконияти, меҳнат ҳуқуқларининг ишончли ҳимояси ва етиштирилган маҳсулот учун бозор дипломатиянинг халқ ҳаётига кирган кўринишидир. Сиёсат одамлар ҳаётига иш ўрни, уй-жой, таълим, технология ва даромад бўлиб киргандагина ҳақиқий кучга айланади.

Президентимизнинг жорий йил 8-9 июль кунлари Беларусь Республикасига расмий ташрифига шу нуқтаи назардан қарасак, унинг тарихий аҳамияти янада яққол ­намоён бўлади. Ташриф якунида Ўзбекис­тон ва Беларусь ўртасида стратегик шерик­лик муносабатларини ўрнатиш тўғрисидаги декларация имзоланди ва икки мамлакат ­раҳбарлари бу воқеани муносабатлар тарихидаги янги босқич деб баҳолади.

Мен учун ҳам ташрифнинг энг катта якуни “стратегик шериклик” муносабатларининг йўлга қўйилганидир. Аммо бу атамага ҳақиқий вазн берган нарса бошқа: энг муҳим янгилик икки Президент ўртасида шаклланган самимий ишонч туфайли оддий одамлар учун илгари бу даражада мавжуд бўлмаган амалий имкониятлар пайдо бўлганидир.

Ишонч ҳужжатга жон бағишлайди

Давлатлар ўртасида шартнома имзолаш, савдо режаларини тузиш мумкин. Аммо томонлар ўртасида ҳақиқий ишонч бўлмаса, кўп ҳужжат қоғозда қолиб кетади.

Президентлар Шавкат Мирзиёев ва Александр Лукашенко ўртасидаги очиқ, самимий ва амалий мулоқот эса икки мамлакат муносабатларига янги руҳ олиб кирди. Буни расмий учрашувларнинг илиқ муҳитидагина эмас, улардан кейин қабул қилинган аниқ қарорларда ҳам кўриш мумкин.

Беларусь Президенти ушбу ишларни Ўзбекистон раҳбарига берган ваъдасининг ижроси сифатида очиқ ифодалаб, ўзбекис­тонлик фуқаролар Беларусга келганда ўзларини бегона ҳис қилмаслиги, улар учун муносиб турар жой шароитлари яратилиши, фарзандлари беларуслик болалар билан тенг шароитда боғча ва мактабларга бориши кераклигини таъкидлади. Бу ёндашув “ишчи келсин, ишини қилиб кетсин”, деган эски қарашдан анча йироқ: бу ерда инсоннинг фақат меҳнати эмас, оиласи, фарзанди, уйи, ижтимоий ҳимояси ва жамиятдаги қадри ҳақида гап кетмоқда. Кузатишимча, Ўзбекистон ва Беларусь муносабатлари тарихида меҳнат, тадбиркорлик, аграр ишлаб чиқариш, уй-жой ва оилавий ижтимоий мослашувни бир бутун тизим сифатида кўрадиган бундай кенг имконият илгари бу даражада кун тартибига қўйилмаган эди.

Ташрифнинг яна бир муҳим жиҳати шундаки, қабул қилинган қарорлар узоқ муҳокамалар орасида қолиб кетмади. Ҳужжатлар имзоланиши билан ҳудудлар, вазирликлар, тадбиркорлар ва мутахассислар аниқ лойи­ҳалар устида иш бошлади.

Андижон ва Витебск ўртасидаги ҳамкорлик, янги чорвачилик мажмуалари, фуқароларни ташкилий асосда ишга жойлаштириш ва логистика йўналишидаги ишлар сиёсий ишончнинг қисқа вақт ичида амалий ҳаракатга айланаётганини кўрсатмоқда. 

Бир томонда имконият, иккинчи томонда ташаббус

 

Ҳамкорликнинг иқтисодий мантиғи жуда содда. Бир мамлакатда қишлоқ хўжалиги ерлари, чорвачилик объектлари, ишлаб чиқариш бинолари, техника, технология ва бозор мавжуд, айрим ҳудудларда меҳнат ресурсларига эҳтиёж сезилади. Иккинчи мамлакатда эса ер билан ишлашни, чорва боқишни, деҳқончилик қилишни ва тадбиркорликни уддалайдиган меҳнаткаш одамлар бор. Бундай вазиятда икки имкониятни бирлаштириш томонлар учун табиий ва манфаатли ечимга айланади.

Беларусда инвестиция лойиҳаларини жойлаштириш учун саноат объектлари, давлат мулки ва кенг қишлоқ хўжалиги майдонлари таклиф этилмоқда. Мамлакат ҳудудининг қарийб 40 фоизи, яъни 8 миллион гектарга яқин қисми қишлоқ хўжалиги ерларидан иборат. Айни пайтда, айниқса, Витебск ва айрим бошқа ҳудудларда ишчи кучига эҳтиёж юқори.

Ўзбекистонда эса янги касб ва барқарор даромад излаётган минглаб фуқаролар, шунингдек, хорижда ишлаб чиқаришни йўлга қўйишга тайёр тадбиркорлар бор. Бу ерда бир томон иккинчисига ёрдам бераётгани йўқ: икки эҳтиёж ўзаро манфаатли ечимда учрашмоқда. Беларусь ер, бино, инфратузилма, технология, техника, уруғ ва илмий-­амалий кўмак билан, Ўзбекистон эса меҳнат, ташаббус, инвестиция, тадбиркорлик ва бозор билан иштирок этади. Натижада мавжуд объектлар ишга тушади, ер ҳосил беради, қишлоқда иқтисодий ҳаёт жонланади, одам даромад топади ва икки мамлакат бозорига янги маҳсулот чиқади. Шу маънода, ер меҳнатни, меҳнат эса ерни излаб топмоқда.

Бу оддий меҳнат миграцияси эмас

Ташриф доирасида Ўзбекистон фуқароларини Беларусда вақтинчалик меҳнат фаолиятига уюшган тартибда жалб қилиш тўғрисида алоҳида битим қабул қилинди. Бу ҳужжат меҳнат муносабатларини тасодифий воситачилар ёки оғзаки ваъдалар орқали эмас, давлатлар ўртасида келишилган қонуний механизм асосида ташкил қилиш учун ҳуқуқий пойдевор яратади.

Ҳозирнинг ўзида Андижон вилоятидан 255 фуқаро Витебск вилоятига уюшган тартибда бориб, иш билан таъминланди. Улар орасида тажрибали фермерлар, тадбиркорлар ва янги касб излаётган ёшлар бор — ҳар бирининг ортида оила ва келажакка умид турибди. Биринчи босқичда Витебск ва бошқа ҳудудлардаги 13 та корхонага 1100 фуқарони танлов асосида жойлаштириш, сентябрь ­ойидан бошлаб ҳар ой 500 нафардан, жами 5 минг андижонликни иш билан таъминлаш режалаштирилган.

Витебск шаҳрида Ўзбекистон Миграция агентлиги ваколатхонасини очиш ҳам кўзда тутилмоқда. Андижон ва Витебск ўртасида шаклланаётган ҳамкорликни фақат икки ҳудуд доирасидаги тажриба деб қарамаслик керак. Бу Ўзбекистоннинг бошқа вилоятларини Беларусь ҳудудлари билан тўғридан тўғри боғлайдиган амалий моделнинг бошланишидир. Ҳар бир ҳудуд тадбиркорлари, меҳнат ресурслари, маҳсулоти ва ташаббуси билан чиқади, Беларусь томони эса аниқ объект, ер, инфратузилма ва маҳаллий ҳамкорларни таклиф қилади. Шу тариқа давлатлараро муносабатлар пойтахтлар ўртасидаги мулоқотдан ҳудудлар, корхоналар ва одамлар ўртасидаги кундалик ҳамкорликка айланади.

Фуқаролар қишлоқ хўжалиги билан бирга қурилиш, саноат, хизмат кўрсатиш соҳаларида ва айрим тиббий ёрдамчи йўналишларда ҳам ишлаши мумкин. Беларусь раҳбари томонидан оилалар учун уй-жойни таъмирлаш ёки янгидан қуриш, болаларнинг мактабгача таълим ва мактаб тизимига кириши учун тенг ­шароит яратиш масаласи шахсан қўйилди. Аммо келишувлар ишнинг бошланиши, холос. Инсон манфаати ҳақиқатан таъминланиши учун ҳар бир фуқаро йўлга чиқишидан олдин иш жойи, касби, ойлик иш ҳақи, иш вақти, яшаш ­шароити, овқатланиш, транспорт, меҳнат муҳофазаси ва қайтиш шартлари ёзма меҳнат шартномасида аниқ белгиланиши зарур.

Шунинг учун Президентимиз фуқаролар рўйхатини шакллантириб, иш жойи ва яшаш шароитини Беларусь томони билан олдиндан келишган ҳолда ташкил қилишни қатъий белгилади. Миграция агентлиги ваколатхонасининг вазифаси ҳам фақат одам юбориш эмас, балки уларнинг меҳнат шароитини назоратга олиш, мурожаатларини тезкор кўриб чиқиш ва ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўлиши керак. Чунки биз иш ўрни яратамиз деб инсоннинг кундалик ҳаётий манфаатларини назоратсиз қолдиришга ҳақли эмасмиз. Янги ҳамкорлик модели, аввало, инсон қадрига асосланган меҳнат модели бўлиши шарт.  

Иш ўрни — камбағалликни қисқартиришнинг энг таъсирчан йўли

Камбағалликни нафақа ёки бир марталик ёрдам билан вақтинча енгиллатиш мумкин. Аммо уни барқарор қисқартиришнинг энг тўғри йўли инсонга муносиб иш, касб, билим ва бозор беришдир.

Беларусда очилаётган янги иш ўринлари оила даромадини ошириш билан бирга фуқарога замонавий меҳнат маданияти, механизациялашган ишлаб чиқариш ҳамда сифат ва хавфсизлик стандартлари билан ишлаш тажрибасини беради. Бугун ишчи сифатида борган инсон эртага малакали мутахассис, бригадир, технолог ёки тадбиркор ­бўлиб етишиши мумкин. Демак, бу ташаббус меҳнат орқали инсон капиталини ривожлантириш дастурига ҳам айланади.

Фуқаро уюшган, қонуний ва ҳимояланган тартибда ишласа, даромади оиласига, фарзандлар таълимига, уй-жойига ва кичик бизнесига сарфланади. Бир иш ўрни ортида кўпинча бир оиланинг турмуши, бир маҳалланинг харид қобилияти ва янги тадбиркорлик имконияти туради. Шу боис, Беларусда яратилган муносиб иш ўрнининг иқтисодий самараси Ўзбекистондаги хонадонга, маҳаллага ва ички бозорга ҳам қайтиб келади. 

Ер Беларусда, маҳсулот икки халқ учун

Ҳамкорликнинг янада муҳим ва ўзига хос томони — ўзбекистонликлар Беларусга фақат бошқа бировнинг корхонасида ишлаш учун бормайди. Уларга ўз агробизнесини ташкил қилиш, қишлоқ хўжалиги объектлари ва ерлардан фойдаланиш имкониятлари ҳам тақдим этилмоқда.

Витебск вилоятининг еттита туманида 10 та қорамол боқиш объекти ва 8 минг гектар ерни ўзбек томони иштирокида ишга тушириш бўйича келишув мавжуд. У ерда етиштирилган гўштни Ўзбекистонга етказиб бериш режалаштирилган.

Бешенковичи туманида эса картошка етиштириш учун яна 2 минг гектар ер, маҳсулот сақлаш инфратузилмаси, уруғлик ва технологик кўмак таклиф этилмоқда. Кенгроқ аграр лойиҳалар портфелида Минск, Витебск, ­Могилёв ва Гродно вилоятларида ўзбек тадбиркорлари иштирокида 65 минг гектар майдонда 35 минг бош қорамолга мўлжалланган чорвачилик комплексларини ташкил этиш каби йирик ташаббуслар ҳам ишлаб чиқилган.

Бу моделда Ўзбекистон фуқароси фақат ёлланма ишчи бўлиб қолмай, маҳсулот яратувчи, инвестор ва тадбиркор сифатида иштирок этади. Беларусь ўзининг ер, бино, техника ва илмий салоҳиятини иқтисодий айланмага янада кенг киритади, қишлоқ ҳудудларида ишлаб чиқариш ва аҳоли бандлиги кенгаяди. Ўша ерда юртдошларимиз иштирокида етиштирилган гўшт, картошка, сут ва бошқа маҳсулотларни Ўзбекистонга юбориш имконияти пайдо бўлади. Биз тайёр маҳсулотни фақат сотиб олувчи эмас, уни етиштириш, қайта ишлаш ва етказиб бериш занжири иштирокчисига айланамиз. Ер Беларусда бўлади, аммо унга ўзбек меҳнати, сармояси ва тадбиркорлиги ҳам сингади, ҳосил эса икки халқ дастурхонига хизмат қилади.

Ўзбекистон аҳолиси ўсиб, гўшт, сут, картошка, болалар озуқаси ва бошқа сифатли маҳсулотларга талаб йил сайин ортиб бормоқда. Аммо сув ва ер ресурсларимиз чекланган. Албатта, биринчи вазифамиз — еримиздан самарали фойдаланиш, ҳосилдорликни ошириш ва ички ишлаб чиқаришни кўпайтириш.

Аммо замонавий озиқ-овқат хавфсизлиги мамлакат чегараси ичида етиштирилаётган маҳсулот билан бирга ишончли ҳамкорлик, диверсификацияланган таъминот, хориждаги қўшма ишлаб чиқариш, логистика ва бозорларга кириш имкониятларини ҳам талаб қилади. Суви ва озуқа базаси мавжуд ҳудудда қорамол боқиб, гўштни ўша ерда қайта ишлаб, келишилган тартибда Ўзбекистонга етказиш ички табиий ресурсларимизга тушадиган босимни юмшатишга ва озиқ-овқат таъминоти барқарорлигини оширишга ёрдам беради. Бу бошқа давлат ресурсларидан бир томонлама фойдаланиш эмас, балки қонун, инвестиция, ижара, меҳнат ва ўзаро иқтисодий манфаатга асосланган замонавий аграр кооперациядир. Мана шу — стратегик шерикликнинг амалий иқтисодиёти.  

Ҳамкорлик кеча

бошланган эмас

Бугунги янги босқич бўш жойда пайдо бўлгани йўқ. Унинг ортида сўнгги йилларда шаклланган ишонч ва амалий тажриба бор. Икки мамлакат ўртасидаги товар айирбош­лаш сўнгги беш йилда қарийб уч баробар ўсиб, ўтган йил якунида салкам 1 миллиард долларга етди. Жорий йил бошидан ўзаро савдо яна 30 фоиз кўпайди. Бугун икки мамлакат иштирокида 360 та қўшма корхона фао­лият юритмоқда. Томонлар умумий ­савдо ҳажмини 2 миллиард долларга, аграр ва озиқ-овқат маҳсулотлари савдосини эса 2030 йилгача

1 миллиард долларга етказиш бўйича аниқ чора-тадбирларни келишиб олдилар.

Ўзбекистон Беларусга янги ва қайта ишланган мева-сабзавот, узум, полиз маҳсулотлари, дуккаклилар, ёнғоқ ва қуруқ мевалар етказиб бериши мумкин. Беларусь эса Ўзбекистон бозорига наслли мол, гўшт, парранда маҳсулоти, сариёғ, қуруқ сут аралашмалари, болалар озуқаси ва талаб юқори бошқа маҳсулотларни таклиф этади.

Тошкент вилоятида Беларуснинг “Servolux Group” компанияси иштирокида тўлиқ циклли паррандачилик кластерини ташкил этиш ҳам ҳамкорликнинг амалий намунасидир. Унда инкубация, бройлер етиштириш, озуқа ишлаб чиқариш, сўйиш, қайта ишлаш ва тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш ягона занжирда бирлаштирилмоқда. Лойиҳа тўлиқ қувватга чиққач, минглаб янги иш ўринлари яратилиши, ички бозор тўйинтирилиши ва Марказий Осиё бозорларига экспорт йўлга қўйилиши кўзда тутилган.

Энди бу тажриба паррандачиликдан чорвачиликка, картошка уруғчилигидан резаворчиликка, болалар озуқасидан логис­тикагача бўлган кенг ҳамкорлик тизимига айланмоқда.  

Картошкадан болалар озуқасигача  

Беларусь картошка уруғчилиги, сут ва гўшт чорвачилиги, озиқ-овқат маҳсулотларини чуқур қайта ишлаш, ветеринария, қишлоқ хўжалиги машинасозлиги ва аграр илм-фан соҳаларида кучли илмий-амалий мактабга эга. Аввалги йилларда Беларусь селекциясига мансуб картошканинг бешта нави ҳудудларимизда синовдан ўтказилди. Истиқболли “Лилия” ва “Юлия” навлари “in-vitro” усулида кўпайтирилиб, Тошкент, Андижон, Самарқанд ва Қашқадарё вилоятларида экилди ҳамда уларнинг юқори авлод уруғлик материаллари тайёрланди.

Бу галги ташриф давомида ҳамкорлар билан Беларуснинг янги элита ­картошка ­навлари, жумладан, “Першацвет”ни Ўзбекис­тон шароитида маҳаллийлаштириш бўйича келишиб олдик. Шу билан бирга, энди картошкани Беларусь ҳудудида ўзбек тадбиркорлари иштирокида етиштириш, уруғлик материаллари ва илғор агротехнологиялардан биргаликда фойдаланиш учун ҳам янги имкониятлар очилмоқда.

Академик Маҳмуд Мирзаев номидаги боғдорчилик илмий-тадқиқот институти негизида Беларусь тажрибаси асосида резавор мевалар, жумладан, “жимолость” етиштириш бўйича тажриба-намойиш майдонларини кенгайтириш ва дастлаб 10 гектарда 33 минг дона кўчат етиштириш режалаштирилмоқда. Беларуснинг “Беллакт”, “Гамма вкуса” ва бошқа корхоналари билан Ўзбекистон бозори учун болалар озуқаси, сут, ёғ, творог, пишлоқ ва бошқа маҳсулотларни ишлаб чиқариш бўйича ҳамкорлик йўлга қўйилмоқда.

Бу ҳамкорлик болалар озуқаси сифати, рецептураси, хавфсизлиги ва хомашёдан тайёр маҳсулотгача бўлган тўлиқ технология­ни ўрганиш имконини беради. Озиқ-овқат хавфсизлиги ҳақида гапирганда, маҳсулот миқдори билан бирга унинг сифати, бола ва она саломатлиги учун аҳамиятини ҳам ўйлашимиз керак.

Катта илмий

аграр салоҳият

Ушбу ташриф давомида Беларусь Миллий фанлар академияси раҳбарияти, аграр соҳа мутасаддилари ва илмий ташкилотлар вакиллари билан қатор учрашувларда қатнаш­дим. Музокараларда яна бир нарсага амин бўлдим: Беларусь билан ҳамкорликнинг энг катта қиймати ер, мол ва техника билан чекланмайди. Унинг муҳимлиги йиллар давомида шаклланган илм-фан, селекция, уруғчилик, ветеринария, механизация ва аграр таълим мактабидир.

Беларусь Миллий фанлар академиясининг Жодино шаҳридаги Ерчилик бўйича илмий-амалий маркази экинлар селек­цияси, элита уруғлар, генетик ресурслар, ресурс­тежамкор агротехнологиялар ва аниқ деҳқончилик бўйича муҳим тажрибага эга. Ўзбекистоннинг Ўсимликлар генетик ресурс­лари илмий-тадқиқот институти ва Миллий генбанки вакилларининг ушбу марказ билан генетик ресурсларни йиғиш, ўрганиш, сақлаш ва улардан фойдаланиш бўйича ҳамкорлиги аввалдан бошланган.

Энди қорамол генетикаси, юқори маҳсулдор голштин, симментал, беларусь қизил, герефорд ва ангус зотлари билан ишлаш, фермер хўжаликларида биохавфсизликни таъминлаш, сунъий уруғлантириш техникларини тайёрлаш ва мутахассислар малакасини ошириш бўйича қўшма дастурлар ишлаб чиқиш режалаштирилмоқда. Бу жараёнда “Белплемживобъединение” ҳамда Витебск давлат ветеринария медицинаси академияси иштирок этиши кўзда тутилган.

Тошкент давлат аграр университети, Беларусь олий таълим муассасалари ва илмий-амалий марказлари иштирокида профессор-ўқитувчилар, тадқиқотчилар, магистрлар ва талабалар алмашинуви, қўшма конференциялар, семинарлар, дала намойишлари ва малака ошириш курсларини ўтказиш ҳам режага киритилган. Бу ерда энг муҳим тамойил шуки, илмий ҳамкорлик фақат олимдан олимга ёки мақоладан мақолага ўтмаслиги керак. У лабораториядан фермага, фермадаги натижадан ишлаб чиқаришга, ишлаб чиқаришдан эса бозор ва инсон даромадига етиб бориши шарт. Чунки ҳақиқий илм ҳаётга кирган илмдир.  

Технология ва янги бозорлар мактаби

Беларусда ишлаш ёки тадбиркорлик қилиш ўзбекистонлик мутахассислар учун бошқа иқлим, ишлаб чиқариш маданияти ва технологик муҳитни ўрганиш имконини ҳам беради. У ерда чорвачилик биноларида автоматлаштириш, озуқа рационини аниқ ҳисоблаш, наслни назорат қилиш, сут ва гўшт сифати, совуқ занжир, ветеринария назорати, маҳсулотни саралаш, қадоқлаш ва қайта ишлашга катта эътибор берилади. Бундай муҳитда ишлаган инсон фақат бир амални эмас, уруғ ёки генетик материалдан бошланиб, парвариш, ветеринария, озуқа, маҳсулот, қайта ишлаш, сифат назорати, қадоқлаш, логистика ва бозоргача етадиган бутун ишлаб чиқариш занжирини кўради. Кейин бу билим Ўзбекистонга қайтади.

Беларусь биз учун маҳсулот ва иш ўрнидан ташқари аграр технология, кадрлар тайёрлаш ва саноатлашган қишлоқ хўжалигини ўрганиш мумкин бўлган муҳим ҳамкордир. Бугун бизга тайёр техника ёки ускуна сотадиган шерикнинг ўзи етарли эмас. Биз технологияни биргаликда ўзлаштирадиган, ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштирадиган, муҳандис ва технологларни тайёрлайдиган, сервис ва эҳтиёт қисмлар тизимини яратадиган ҳамкорларга муҳтожмиз. Беларуснинг кучли муҳандислик мактаби, машинасозлик, аграр механизация ва узоқ муддатли ишлаб чиқариш кооперацияси борасидаги тажрибаси айнан шу жиҳатдан муҳим. Ҳақиқий ҳамкорлик тайёр маҳсулотни сотиб олишдан уни қандай яратишни биргаликда ўрганишга ўтганда бошланади.

Янги логистика марказлари, тўғридан тўғри блок-поездлар ва савдо уйлари икки мамлакат маҳсулотларини тезроқ ва арзонроқ етказиш, кейинчалик бошқа бозорларга чиқиш учун янги кўприк бўлиши мумкин. Орша станциясида экспорт-импорт юклари учун интермодал логистика марказини ишга тушириш ва тўғридан тўғри блок-поездлар қатновини йўлга қўйиш вазифаси белгиланган. 

Рақамлар ортида одамлар ва масъулият бор 

Ташриф ва унга тайёргарлик жараёнида йирик иқтисодий портфель шакллантирилди. Умумий қиймати қарийб 2 миллиард долларлик 310 та лойиҳа ва чора-тадбирни амалга ошириш режалаштирилган. Улар орасида қишлоқ хўжалиги, машинасозлик, фармацевтика, тўқимачилик, ёғочни қайта ишлаш, тиббиёт ва бошқа соҳалар бор.

Батафсил ҳамкорлик дастурида аграр соҳанинг ўзида 53 та, умумий қиймати 424 миллион доллардан зиёд лойиҳа шаклланган. Бу рақамларнинг мазмуни амалда очилади: лойиҳалар янги иш ўринлари яратиб, оилалар даромадини оширса, минглаб гектар ерни иқтисодий айланмага киритса, мутахассисларга янги билим ва малака берса ҳамда сифатли озиқ-овқат маҳсулотларини халқимиз дастурхонига ишончли ва мақбул нархларда етказса, 424 миллион доллар ишга тушган фермага, маҳсулот бераётган ерга ва барқарор даромадга айланади.

Икки Президент сиёсий ирода билан катта имконият яратди. Энди вазирликлар, ҳокимликлар, агентликлар, банклар, тадбиркорлар, олимлар ва миграция тузилмаларининг вазифаси бу имкониятни аниқ натижага айлантириш, яъни очилган эшик олдида одамларни кутиб қолдирмасликдир. Ҳар бир келишув аниқ лойиҳага, ҳар бир лойиҳа эса амалий бизнес режа, белгиланган ер ёки ишлаб чиқариш объекти, молиялаштириш манбаи ва бозорга эга бўлиши лозим. Ҳар бир иш ўрни ёзма шартнома ва муносиб меҳнат шароити билан таъминланиши, ҳар бир илмий дастур дала ёки фермада кўринадиган натижага айланиши шарт. Зеро, Президентимиз ана шундай талаб қўйди. Бу талаб тўғри: ишонч имконият яратади, натижани эса интизом, ҳисоб-китоб ва масъулият таъминлайди.

Энди натижа ўзимизга боғлиқ

 

Бу ташриф икки мамлакат имкониятларини бирлаштирадиган тарихий асос яратди. Энди режаларни иқтисодий жиҳатдан пухта ҳисоблаш, фуқароларни касб ва тил бўйича тайёрлаш, меҳнат шартномаларини доимий назорат қилиш, тадбиркорларга молиявий ва ҳуқуқий ёрдам бериш, маҳсулот сифати ва логистикасини таъминлаш зарур. Келишувлар қанчалик йирик бўлмасин, уларнинг самараси бажариш интизоми ва одамлар манфаатига қанчалик хизмат қилишига боғлиқ.

Энг мураккаб босқич икки давлат раҳбарининг сиёсий иродаси, шахсий ишончи ва халқларимиз келажагига масъулиятли муносабати билан бу имкониятни яратиш эди. Энди уни ҳалол меҳнат, аниқ ҳисоб-китоб ва интизом билан ривожлантиришимиз, ерни ҳосилга, ҳосилни маҳсулотга, маҳсулотни даромадга, даромадни эса инсон фаровонлигига айлантиришимиз керак. Дўстликнинг ҳақиқий ҳосили одамлар ҳаётида намоён бўлади. У муносиб иш ҳақи олаётган меҳнаткашда, янги касб ва замонавий технологияни ўрганаётган ёшда, фарзандини мактабга хотиржам кузатаётган оилада, қайта ишга тушган фермада ва бозорга чиқарилган сифатли маҳсулотда кўринади. Энг муҳими, у икки халқ дастурхонига фаровонлик, оилаларига эса ишончли келажак олиб келиши керак.

Беларусда янги эшик очилди. Энди бу эшикдан ишонч билан, аммо ҳисоб-китоб, интизом ва инсон қадрини устун қўйган ҳолда киришимиз керак.

Иброҳим АБДУРАҲМОНОВ,

Ўзбекистон Республикаси қишлоқ хўжалиги вазири,

Академик