Зарҳал юритилган кумушдан тайёрланган ушбу нафис буюмлар амалий вазифаси билан бирга эгасининг ижтимоий мавқеи ва қудратини ҳам намоён этган.
Мазкур артефактлар минтақада шаклланган юксак металсозлик ва заргарлик
анъаналарининг ёрқин намунасидир. Ўша даврда от нафақат транспорт воситаси,
балки ҳарбий куч, сиёсий нуфуз ва сарой маросимларининг муҳим рамзи бўлган. Шу
сабабли от жабдуқлари кўпинча қимматбаҳо металлардан тайёрланиб, мураккаб
нақшлар билан безатилган.
—
Ушбу безаклар зарҳалланган кумушдан ишланган бўлиб, уларнинг юзасига ўйма ва
нақш солиш техникаси қўлланган, — дейди Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси
маркази илмий котиби Рустам Жабборов. — Металл усталари кумуш юзасига нафис
ислимий ва гириҳ услубидаги нақшларни ўйиб, сўнг олтин қоплама билан безаб,
буюмларга ҳашамат бағишлаган. Ҳар бир детал тахминан 7,5 сантиметр диаметрга
эга бўлиб, от жабдуқларининг турли қисмига — жилов, юган ёки тасмаларга
маҳкамланган.
XIV
асрда Марказий Осиё давлатлари ҳарбий отлиқ қўшинлари билан машҳур бўлган.
Айниқса, бу даврда шаклланган ҳарбий анъаналар кейинчалик темурийлар даврида
янада такомиллашган. От жабдуқларини безаш санъати эса сарой устахоналари ва
заргарлик марказларида ривожланган. Бундай буюмлар кўпинча ҳукмдорлар, амирлар
ёки юқори мартабали лашкарбошиларга тегишли бўлган.
Бугун
ушбу ноёб безаклар Буюк Британиядаги машҳур коллекциядан олиб келиниб, Ислом
цивилизацияси марказида сақланмоқда. Мажмуада кўплаб бундай ноёб ва асл
нусхадаги артефактлар билан танишиш мумкин. “Улар Марказий Осиё
ҳунармандчилиги, хусусан, ўрта аср металл санъати нақадар юксак даражада
ривожланганини кўрсатиб берувчи муҳим тарихий далилдир”, дейилади марказ
хабарида.
Лайло АБДУҚАҲҲОРОВА
