Шу ўринда эса жамият қайси йўналишда ҳаракатланмасин, унинг юрак уриши ва қон босимини аниқ кўрсатиб берувчи ўзига хос барометр оммавий ахборот воситалари десак, муболаға бўлмайди. Ўтган давр мобайнида, айниқса, сўнгги йилларда мамлакатимизнинг ижтимоий-сиёсий қиёфаси тубдан ўзгарди ҳамда мазкур янгиланишлар шабадаси матбуот ва медиа майдонида ҳам яққол сезилди. Жамиятда эркин фикр уйғониши, фуқароларнинг ўз ҳақ-ҳуқуқларини теран англаб етиши ўз-ўзидан рўй бергани йўқ, албатта.

Бир вақтлар халқ дарди ва муаммоларидан узилаёзган, аксарият ҳолларда баландпарвоз сўзлар исканжасига тушиб қолган журналистика бугун янгича қиёфа касб этди. Матбуот саҳнасига дадил фикр, танқидий ёндашув ҳамда таҳлилий мушоҳада қайтди. Юртимизда сўз эркинлигини таъминлаш йўлидаги амалий ишлар мевасини бера бошлади.

Бу каби ижобий ўзгаришларнинг туб негизида, шубҳасиз, давлатимиз раҳбарининг сиёсий иродаси ва демократик тамойилларни ҳаётга жорий этиш йўлидаги қатъий ташаббуслари мужассам. Мамлакатимиз етакчисининг бевосита эътибори ҳамда қўллаб-қувватлаши натижасида қалам аҳли ўзининг чинакам кучини ҳис қилди, жамиятдаги камчиликларни дадил кўтариб чиқиш ва ижтимоий адолат минбарига айланиш имконига эга бўлди. Журналистика эндиликда шунчаки воқеа-ҳодисаларни қайд этувчи ёки мақтовларни қаторлаштирувчи восита эмас,  халқни қийнаётган масалаларни илдизи билан таҳлил қилиб, уларга ечим изловчи, энг муҳими, таъсирчан жамоатчилик назоратини ўрнатувчи куч сифатида майдонга чиқди.

Давлат ва жамият ўртасидаги узвий алоқани мустаҳкамлашда хусусий сектор улушининг ҳиссаси эътирофга муносиб. Нодавлат телеканаллар, мустақил интернет нашрлари ҳамда ижтимоий тармоқлардаги фаол ижодкорлар халқимизнинг ўй-хаёллари, орзу-умидлари ва ташвишларини рўй-рост намоён этувчи кўзгуга айланди.

Айнан уларнинг саъй-ҳаракатлари билан чекка ҳудудлардаги муаммолар ҳам кенг миқ­ёсда муҳокама қилиниб, ўз ечимини топмоқда. Давлат ва ҳокимият идоралари хусусий нашрлар кўтариб чиқаётган масалаларга зудлик билан муносабат билдираётгани, танқидлар асосида амалий чоралар кўрилаётгани ва мансабдор шахсларнинг халқ билан бевосита мулоқотга киришаётгани — сўз эркинлиги амалда таъминланаётганининг ёрқин исботи. Давлат идоралари ва фуқаролар ўртасидаги шаффоф мулоқот айнан мустақил оммавий ахборот воситалари кўмагида самарали йўлга қўйилмоқда. Мазкур ҳамкорлик ҳамда бир-бирини эшитиш маданияти жамиятдаги ижтимоий барқарорликни мустаҳкамлаш баробарида одамларнинг эртанги кунга бўлган ишончини ошираётгани ҳам ҳақиқат.

Тарихга назар солсак, ҳар қандай буюк юксалиш ва цивилизациялар уйғониши даврида эркин фикр, илм-фан ҳамда маърифат етакчи ўринга чиққан. Жадид боболаримиз ҳам халқни жаҳолат ботқоғидан қутқаришда асосий қурол сифатида бежиз миллий матбуотга таянмаган.

Бугунги кунда ҳам ушбу эзгу анъана ўзининг мантиқий давомини бошдан кечирмоқда. Давлатимиз раҳбари илгари сурган янги Ўзбекистонда Учинчи Ренессанс пойдеворини барпо этиш ғояси жуда чуқур ўйланган, аниқ механизм ва стратегияларга асосланган, жамият интеллектини юзага чиқарувчи тарихий қадамдир. Миллий юксалишнинг бу янги даври ўзида юксак маънавият, замонавий таълим, инновацион иқтисодиёт ва албатта эркин тафаккурни мужассам этади.

Бундай улуғвор мақсадлар сари ташланаётган қадамлар самарасини халққа етказиш, одамлар қалбида дахлдорлик ҳиссини уйғотиш ҳамда ислоҳотлар йўлидаги сунъий тўсиқлару бюрократик ҳолатларни холис ёритишда матбуотнинг ўрни беқиёс бўлмоғи шарт. Замоннинг ўзи қалам аҳлидан жамиятни уйғотувчи, халқни теран фикрлашга ундовчи ва миллатнинг интеллектуал салоҳиятини юксалтирувчи асосий ҳаракатлантирувчи куч бўлишни қатъий талаб этмоқда. Демак, ахборот маконида ҳалоллик, холислик ва чуқур таҳлилни қарор топтирсаккина, мамлакатимиз равнақи ҳамда Учинчи Ренессанс ғоясининг томир ёзишига муносиб хизмат қилган бўламиз.

Шу ўринда эътибордан четда қолдириб бўлмайдиган яна бир долзарб масала борки, у бевосита миллий контент яратиш жараёни билан боғлиқ. Глобаллашув шиддат билан жадаллашиб, ахборот хуружлари ва мафкуравий таҳдидлар турфа жозибадор кўринишларда намоён бўлаётган ҳозирги замонда миллий ўзлигимиз, қадриятларимиз ва бой тарихимизни асраб-авайлаш устувор вазифага айланди. Чегарасиз интернет тармоғи орқали ёт ғоя ва маданиятларнинг таъсири соат сайин кучайиб бораётган бир шароитда оммавий ахборот воситалари вакиллари миллий контент яратишга бўлган масъулиятни сусайтирмасликлари лозим.

Ёшларимиз онги ва дунёқарашини соф миллий қадриятлар, ватанга муҳаббат, ота-онага ҳурмат ва умуминсоний эзгуликлар асосида бойитиш мақсадида оммабоп, юқори сифатли ҳамда таъсирчан миллий ахборот маҳсулотларини кўпайтириш ҳаётий зарурат. Биз фақатгина бадиий ва ҳужжатли фильмлар, миллий қаҳрамонларимиз ҳаётидан ҳикоя қилувчи таъсирчан дастурлар ҳамда ўзбек тилининг бой имкониятларини намоён этувчи интеллектуал лойиҳалар орқалигина минглаб ўқувчию томошабинларни ўз атрофимизда жипслаштира оламиз.

Яқинда пойтахтимизда ўтказилган “Бирлашиш нуқтаси” медиа ҳафталиги ҳам бу борадаги амалий қадамлардан бири бўлди. Унда 70 га яқин нодавлат телеканал, радио ва онлайн нашрлар ягона майдонда жамланиб, миллий контент яратувчиларнинг ҳамжиҳатлигини намойиш этди. Бу ташаббус БМТ, ЙХҲТ ва ЮНЕСКО каби нуфузли ташкилотлар томонидан эътироф этилиб, мамлакатимиздаги сўз эркинлиги сиёсати тўғри йўлда эканини яна бир бор тасдиқлади.

Таъкидлаш жоиз, ахборот истеъмолчисининг савияси ва талаби ўтган йилларда мислсиз даражада ўсди. Ўқувчи эндиликда воқеликни шунчаки қабул қиладиган кузатувчи эмас, уни чуқур таҳлил этадиган, ростни ёлғондан ажрата биладиган, ҳақли эътирозларини очиқ билдира оладиган, мустақил фикрли фаол иштирокчидир. Шундай экан, медиа вакиллари ҳам қотиб қолган қолиплардан воз кечиб, креатив ёндашувларни ўзлаштириши, шунингдек, замонавий рақамли технологиялар имкониятларидан унумли фойдаланиши янада амалий заруратга айланди.

Ҳақиқий ижодкор ўз сўзининг қудрати ва масъулиятини теран англаган ҳолда фақат миллат манфаати йўлида қалам тебратиши, эълон қилинаётган ҳар бир мақола, репортаж ёки кўрсатув ортида инсон тақдири, юрт равнақи ва жамият келажаги турганини дилдан ҳис қилиши лозим. Ахборот майдонида яратилаётган ҳар бир сифатли маҳсулот тарих сифатида келажак авлодлар учун муҳрланиб боришини унутишга ҳаққимиз йўқ. Эркинлик ҳеч қачон қоидаларни унутиш ёки масъулиятсизликни англатмайди, аксинча, у ватан, халқ ва виждон олдида жавобгарликни талаб этувчи улуғ неъматдир. Биз айтаётган ҳар бир сўз тарози палласида турибди, унинг тош босиши эса фақатгина ўзимизнинг холислигимиз ва касбий маҳоратимизга боғлиқ.

Мустақиллик айёми чинакам маънодаги сарҳисоб лаҳзаси эканини инобатга олсак, босиб ўтган қисқа, аммо мазмунли, машаққатли ва шарафли йўлимиз бизга катта сабоқ беради. Жамият фақатгина қийинчиликлар ва тўсиқларни енгиб ўтиш орқалигина тобланади. Эришилган ютуқлардан руҳланиш билан бир қаторда йўл қўйилган хато ва камчиликлардан тўғри хулоса чиқариш, олдинда турган довонлардан муваффақиятли ўтиш учун руҳан ва жисмонан куч тўплаш айни муддао.

Янги Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятидаги нуфузи юксалиб, халқаро майдонда қатъий сўзини айтаётган бир паллада матбуотимиз ҳам глобал ахборот маконига дадил кириб бориши, мамлакатимизнинг ижобий имижини дунёга танитишда, ислоҳотлар моҳиятини жаҳон оммасига етказишда авангард ролини бажариши шарт. Журналистика соҳаси вакиллари, медиа менежерлар, таҳририят ходимлари ва умуман, ахборот сиёсатига дахлдор ҳар бир инсоннинг янги Ўзбекистон шонли йилномасини яратишга қўшадиган ҳиссаси фақатгина қатъият, чуқур билим ҳамда фидойилик орқалигина рўёбга чиқади.

Одилжон ТОЖИЕВ,

Миллий медиа ассоциацияси бошқарув раиси, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати