Кейінгі жылдары Өзбекстанда әлеуметтік қызметтерді халыққа бейімдеу, көмекке мұқтаж азаматтарға мерзімді қолдау көрсету және салаға үкіметтік емес секторды тарту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылуда. Соңғы үш жылда әлеуметтік қызметтердің саны 23-тен 140-қа дейін өсті. Жыл сайын орта есеппен 4,6 миллион әлеуметтік қызмет көрсетіледі, оның ішінде 2 миллионға жуығы махалла деңгейінде жүзеге асырылады.
Бүгінде республикада мүгедектігі бар 168 мыңнан астам бала бар. Олардың 133,8 мыңы білім беру және әлеуметтік қызметтермен қамтылған. Ал тағы 34,6 мың баланы білім беру жүйесіне тарту қажет.
Ол үшін әлеуметтік қызметкерлердің қатысуы арқылы отбасымен кешенді жұмыс істеу жүйесі енгізіледі. Әр баланың қажеттіліктері ерте кезеңде жан-жақты бағаланып, оған сәйкес білім беру ортасы мен қажетті қызмет түрлері айқындалады. Жаңа бағалау тетігі 2026 жылғы 1 қазаннан бастап Хорезм және Науаи облыстарында пилоттық жоба ретінде енгізіледі.
2026–2027 оқу жылынан бастап арнайы мектептердегі білім беру баланың қажеттіліктеріне, функционалдық мүмкіндіктеріне және оқу материалын меңгеру деңгейіне қарай әзірленетін жеке жоспарлар негізінде ұйымдастырылады. Көру қабілеті бұзылған педагогтерге, сондай-ақ арнайы мектептердің бастауыш сыныптарына жеке ассистенттер мен көмекші қызметкерлер бөлінеді.
Мүгедектігі бар балалардың тұрғылықты жеріне жақын маңда білім алуына жағдай жасау мақсатында түзету сыныптарын ашқан жекеменшік мектептерге әрбір оқушы үшін субсидия беріледі. Сонымен қатар жыл сайын кемінде 50 мектептің инклюзивті ортаны жақсартуға бағытталған бастамалары грант негізінде қаржыландырылады.
2027 жылдан бастап балаларды мәтінді оқуға арналған құрылғылармен, дыбыс синтезаторларымен, Брайль дисплейлерімен және басқа да ассистивті жабдықтармен ваучер негізінде қамтамасыз ету ұсынылды. Ал 2027–2028 оқу жылынан бастап мүгедектігі бар азаматтарға қабылдау және сертификат емтихандар кезінде қосымша уақыт беру, Брайль қарпін пайдалану, ымдау тілі аудармашысын, ассистенттерді және басқа да қажетті жағдайларды қамтамасыз ету көзделіп отыр.
Тұрақты тұрғылықты жері жоқ азаматтарға әлеуметтік қызмет көрсету жүйесін жетілдіру бойынша да жаңа тәсілдер әзірленді. Қазіргі уақытта республикада жалпы саны 726 орынға арналған 11 оңалту орталығы жұмыс істейді. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында бұл орталықтарға 1,1 мың адам орналастырылған.
Қолданыстағы оңалту мекемелері уақытша баспана және әлеуметтік бейімдеу орталықтарына айналдырылады. Тұрақты баспанасы жоқ азаматтар бұл орталықтарға өз өтініші негізінде, «махалла жетілігінің» зерттеу қорытындысы бойынша немесе әлеуметтік қызметкер мен профилактика инспекторының көмегі арқылы орналастырылады. Әрбір азамат үшін жеке жоспар әзірленіп, құжаттарын қалпына келтіру, медициналық және әлеуметтік қызметтер көрсету, кәсіптік оқыту және жұмысқа орналастыру шаралары белгіленеді.
Орталықтарда жұмыспен қамтуды қолдау бөлімдері құрылып, кәсіпкерлерге бос орындар жеңілдетілген шарттармен жалға беріледі. Тұрақты баспанасы жоқ азаматтарға кәсіптік оқуға арналған ваучер беру, оларды әлеуметтік тұрғыдан осал санатқа енгізу және олар үшін жұмыс орындарын резервтеу жоспарлануда. Үкіметтік емес ұйымдарға мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстар беру арқылы уақытша баспанамен, ыстық тамақпен және киім-кешекпен қамтамасыз ету ауқымы кеңейтіледі.
Таныстырылым барысында адам саудасынан зардап шеккен азаматтарды анықтау және оңалту тетіктерін күшейту мәселелері де талқыланды.
2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап «Инсон» әлеуметтік қызметтер орталықтары арқылы махалла және аудан деңгейінде адам саудасынан зардап шеккен азаматтардың жағдайын бағалау және оларды тиісті қызметтерге бағыттау жүйесі енгізіледі.
Әйелдерді оңалту және бейімдеу жөніндегі республикалық орталық пен оның өңірлік бөлімшелері Әйелдер мен балаларды оңалту жөніндегі республикалық орталық және өңірлік орталықтар болып қайта аталады. Қарақалпақстан Республикасы, Қашқадария, Самарқанд және Ферғана облыстарындағы өңірлік орталықтарда адам саудасынан зардап шеккен әйелдер мен олардың кәмелетке толмаған балаларын қабылдау және оларға қызмет көрсету жолға қойылып, қосымша 40 орын ашылады.
Сонымен бірге бала саудасы үшін жеке қылмыстық жауапкершілік белгілеу, адам саудасына байланысты қылмыс жасаған тұлғалардың еңбек және сыртқы көші-қон қызметтерімен айналысу құқығын шектеу, сондай-ақ көрсетілетін қызметтерге тұрақты мониторинг жүргізу ұсынылды.
Жеңілдікті көлік қызметтерін пайдалану тәртібін жеңілдету мәселелері де қаралды. Қазіргі уақытта 1941–1945 жылдардағы соғыс мүгедектері мен ардагерлері, оларға теңестірілген азаматтар, сондай-ақ Чернобыль атом электр станциясындағы апат салдарын жоюға қатысқан 48,4 мыңнан астам азамат мұндай жеңілдіктерді пайдалануға құқылы. 2025 жылы аталған санаттағы азаматтар көлік қызметтерін 1,7 миллион рет пайдаланған.
Жаңа тәртіпке сәйкес 11 санаттағы азаматтарға әуе, теміржол және қалааралық көліктерде тегін жүру немесе 50 пайыздық жеңілдік беріледі. Қағаз талондар жойылып, билет сатып алу үшін ID-картаны немесе биометриялық паспортты ұсыну жеткілікті болады. Жеңілдікке құқығы «Бірыңғай ұлттық әлеуметтік қорғау» ақпараттық жүйесі арқылы тексеріледі.
2027 жылғы 1 қаңтардан бастап жеңілдікті әуе, теміржол және қалааралық автобус билеттерін «Baraka» әлеуметтік картасының мобильді қосымшасы арқылы онлайн сатып алу мүмкіндігі жасалады.
Мемлекет басшысы ұсынылған бастамаларды мақұлдап, жаңа қызметтерді өңірлерде сапалы жолға қою және белгіленген іс-шаралардың орындалуын қатаң бақылау жөнінде тиісті тапсырмалар берді.
