Учоқ зиналаридан тушиб, бизни кутиб турган мезбонлар сари юрарканман, то етиб боргунча дарров қўлимга телефонимни оламан-у, асарнинг шу жойларини топиб ўқийман. Сўнг бошимни кўтараман, юзимга урилаётган водий шамолидан тафаккуримда ўтмишнинг улуғвор нафасини, балки мутлақо янгича, шиддатли ва бунёдкор, юрак уришига ўхшаган айрича депсинишни ҳис қиламан.

5-6 май кунлари Ўзбекистон Журналистлар уюшмаси, вилоят ҳокимлиги ҳамда ОАВ учун контент тайёрлаш маркази ҳамкорлигида ташкил этилган “Фарғонада янги Ўзбекистон нафаси” пресс-тури доирасида бу мўъжизакор водийни кезиб, қоғозлардаги рақамлар ҳаётга кўчиб, жонли нафас олаётганига гувоҳ бўлиб қайтдик.

Мамлакатимиз етакчисининг жорий йил 27-28 апрель кунлари вилоятга ташрифи доирасида белгилаб берилган вазифалар, амалга оширилган ҳамда жараёндаги ижтимоий-иқтисодий лойиҳалар силсиласига шўнғирканмиз, журналист ўлароқ ўзимизни муаззам ижтимоий асарнинг — инсон қадри, мардонавор меҳнат ва ёруғ келажак ҳақидаги эпопеянинг тамал тоши қўйилаётган саҳналарида тургандек ҳис қила бошладик. Гапимизнинг муболағаси йўқ.

* * *

Дастлабки манзилимиз шаҳар бағрида қад ростлаган замонавий мажмуа —  Фарғона шаҳридаги АТ парк бўлди. Давлатимиз раҳбарининг 2024 йил август ойидаги ташрифи чоғида берилган топшириқлар асосида барпо этилган бу салобатли иншоот ичига қадам қўйишингиз билан мутлақо бошқа ақл ўлчамига тушиб қолгандек бўласиз. Бир вақтнинг ўзида 200 йигит-қизни бағрига чорлайдиган айни даргоҳда рақамли олам асрорларини ўзлаштираётган ёшларнинг кўзларини кўриб, хурсандчилик туясиз.

Тасаввур қилинг: йилига 3 мингдан ортиқ ёшни ўқитиш, ғоядан тайёр маҳсулотгача бўлган жараёнларга жалб этиш учун яратилган бу замонавий коворкинг марказида меҳнат қайнай бошлайди. Аслида, охирги йилларда вилоят миқёсида АТ хизматлар ҳажми тўрт баробар ўсиб, экспорт 23 миллион доллардан ошгани ҳам Фарғона ёшларининг уйларида ўтириб дунё бозорини забт этаётганининг амалдаги исботи. Ҳозир 139 та резидент компанияга эга бўлган бу маскан 2025 йилда 22,7 миллион долларлик хизматларни экспорт қилишга улгурди. Келгусида резидентлар сонини 200 тага, экспорт ҳажмини эса 30 миллион долларга етказиш кўзда тутилган. Сунъий интеллект хаби, венчур фондлар, акселерация дастурлари... Буларнинг барчаси Фарғонанинг эртанги куни фақатгина экин-тикин, оғир саноатдан эмас, балки интеллектуал салоҳиятдан ҳам сув ичишини кафолатлайди.

 

* * *

Ижодий сафаримиз йўналиши сармоялар ва ғоялар учрашадиган манзил — Инвесторларга хизмат кўрсатиш маркази томон бурилди. Беш гектар майдонни эгаллаган “Фарғона экспо” мажмуаси бир қараганда қадимий Ипак йўлидаги карвонсаройларнинг замонавий, муҳташам кўриниши ўлароқ таассурот қолдиради. Саккиз қаватли иншоот фақатгина кўргазма зали эмас, ғоялар пулга, сармоялар эса реал заводларга айланадиган ўзига хос инкубатордир. 200 дан ортиқ ишлаб чиқарувчи ўз маҳсулотини намойиш этаётган бу жойда давлат идоралари, тадбиркорлар ва хорижий инвесторлар бир столда ўтириб, Фарғонанинг эртанги иқтисодиётини аллақачон чиза бошлаганига гувоҳ бўлдик.

* * *

Журналистлар билан тўла автобусимиз йўлни Қувасойнинг тоғли ҳудудлари сари қувиб боради. Кўзлаган манзилимиз — “Crown Ceramic” қўшма корхонаси. Завод ҳудудига кириб, бир қарашда қулоқни қоматга келтирувчи, лекин кишига бошқача бир шижоат бағишловчи тошлар шовқини оғушига тушдик. Бу ерда меҳнат мўъжизаси юз бермоқда: оёқ остидаги оддий сой тоши, тоғлардаги қизил ва кулранг каолин қадоқ қўлли ишчилар ҳаракати ва замонавий технологиялар сеҳри билан жаҳон бозорларини лол қолдирадиган керамогранит плиталарга айланмоқда.

2025 йилда бунёд этилган ва йилига 8 миллион квадрат метр маҳсулот ишлаб чиқаришга қодир ушбу завод 1 триллион сўмлик маҳсулот тайёрлаш ва 35 миллион долларлик экспорт салоҳиятига эга. Хом­ашёнинг 97 фоизи ўзимизники — Қувасой ва Ангрен конларидан келтирилади. Бир кунда 600 тонна тош ва 200 тонна каолин шу ернинг ўзида сараланади, тозаланади. Заводдаги ёпиқ занжирли экологик тизим инсониятнинг табиат олдидаги қарзини узишга қаратилгани эса қувонарли: ёмғир ва оқова сувлар қайта ишланиб, ишлаб чиқаришга йўналтирилади, чанг ютиш мосламалари ҳавони тоза сақлайди. Электр сарфи 20 фоиз камайтирилгани, кундуз пайти чироқлардан воз кечилиб, табиий ­ёруғликдан ­фойдаланилаётгани ҳар бир қарич ер, ҳар бир киловатт энергия увол қилинмаётганидан далолат. Италия ва Испанияники билан бемалол беллашаётган Фарғона плиталари бугун Қирғизистон ва Тожикистон биноларига кўрк бағишламоқда, эртага эса бутун Европага йўл олади. Корхона раҳбарларининг айтишича, бу ерда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларнинг ҳажм жиҳатдан ўхшаши нафақат минтақада, балки бошқа қитъаларда ҳам йўқ. Улар давлатимиз раҳбари корхонага ташрифи чоғида, аввало, завод маҳсулотлари билан ички бозорни таъминлаш борасида топшириқ бергани, ҳозир шу бўйича ҳаракатлар кетаётганини айтди. Очиғи, мамлакатимиз етакчисининг бундай топшириғидан қуйидаги ҳаётий ҳикматни илғадим: ўз тупроғимиздан чиқаётган шундай ноёб тошлар, аввало, ўз биноларимизни безасин.

 

Руҳият манзили

 

Қадимий ва навқирон Марғилон... Бу шаҳарга қадам қўйиши билан инсон вужудида ажиб бир ҳиссиёт уйғонади. Айнан шу ерда, 35 гектар майдонда қад ростлаган Бурҳониддин Марғиноний илмий-маърифий ва туризм мажмуаси қалбимизни айрича тарзда титратиб юборди. Қиймати 1,7 триллион сўмлик бу мўъжаз шаҳарча фақатгина иншоотлар тўплами эмас, ўтмиш билан бугуннинг юзлашуви гўё.

Карвонсаройлар, ҳунармандлар маркази, миллий бозор оралаб юрар эканман, димоғимга исириқ ва ёғоч иси урилгандек, қулоғимга ҳунармандлар дастгоҳларининг ритмли овози қуйилгандек туюлди. Айниқса, мени — бир ижодкорни ҳаммадан кўра кўпроқ тўлқинлантирган жойи мажмуадаги “Отабек ва Кумуш уйи” музейи бўлди. “Ўткан кунлар” романининг ҳар бир саҳифаси бу ерда ғишт ва нақшга айланиб, жонланиб турганга ўхшайди. Мен уч марта қайта ўқиган муаззам романдаги ўша таниш дарвоза, ўша муҳит... Тўлқинланиб кетмасликнинг, қабоққа ёш тиқилмаслигининг иложи йўқ. Таассуротларимни фақатгина у ерда бўлганларгина тасдиқласа керак, назаримда.

Бошқача ҳиссиётлар билан автобусга қайтарканмиз, дирекция масъул ходимининг сўзлари ёдимда қолди: “Мажмуа йилига 250 минг хорижий сайёҳни жалб этиши кутилмоқда”.

Яна бир гап. Бу мажмуага ҳар бир юртдошимиз имкон топиб, албатта, келиши керак.

* * *

Халқимизда энг олий қадрият нима? Албатта, оиласи, фарзандларини ҳалол меҳнат билан боқиш. Қува туманидаги “Қува агро­стар” корхонасида бўлгач, айни шу қадрият халқаро стандартларга уланиб кетганига гувоҳ бўлдик. Йилига 5 минг тонна қишлоқ хўжалиги маҳсулотини етиштириш, сақлаш ва қадоқлашни ягона тизимга бирлаштирган бу мажмуа чинакам маънода миллий бренд яратмоқда. Халқаро “Global G.A.P.” ва “Halal” сертификатларига эга маҳсулотлар ўтган йили илк бор Япония ва Жанубий Корея каби “инжиқ” бозорларга кириб борди. Оддий деҳқон 10 сотих еридан 250 миллион сўм даромад топаётганини кўриб, ернинг қадри, меҳнатнинг завқи нима эканини вужудингиз билан ҳис қиласиз. Корхона қамровни янада кенгайтириб, янги экспорт географиясини очиш бўйича тинмай ҳаракат қиляпти. Айниқса, бу ҳаракатлар яна халқимизга хос фазилат — исрофни камайтиришга ­асослангани билан ҳайрон қолдиради. Масалан, корхонада ҳосил кўплигидан ёки шамол туфайли тўкилган мевалар йиғилиб, инновация асосида данагидан егулик, пўчоғидан ўғит ва ёқилғи олинмоқда.

* * *

Қуёш тиккага келган... Кетиб борарканмиз, автобусимиз йўл бўйидаги мўъжизавий бир майдонда тўхтайди. Бу — агроволтаика. Бир қарашда худди фильмлардаги манзарани эслатади: тепада қуёшдан энергия сўраётган минглаб ялтироқ панеллар, уларнинг остидаги салқин сояда эса яшнаб турган “аватар” узумлари ва нарироқда ўтлаб юрган зотдор қорамоллар.

Қаранг, юртимизнинг жизғинак қуёши энди нафақат электр бермоқда, балки экинларга соя ташлаб, тупроқ намлигини асрамоқда. Австриянинг замонавий ёмғирлатиб суғориш тизими туфайли сув 40 фоиз, ўғит 35 фоиз тежалиб, ҳосилдорлик 25 фоиз ошган. Балиқ етиштириладиган ҳовузлардаги сув минералларга бойиб, тўғри узумзорга боради, қорамолларнинг органик чиқиндиси ерни озиқлантиради, панеллар эса ҳамма жараённи қувват билан таъминлайди. Табиатнинг бундай мукаммал, ёпиқ айланма занжири инсон ақли билан бирлашиб, 110 гектар ерда 2,5 миллион долларлик экспорт мўъжизасини яратмоқда. Мазкур ёндашув энди бутун республикага тарқалади. Мутасаддиларнинг билдиришича, бу бўйича давлатимиз раҳбари айни манзилга ташрифи чоғида топшириқ берган.

* * *

Йўл чарчоқлари Қувадаги “Каркидон” сув омборига етганимизда зумда тарқаб кетади. Яшил қирлар ўртасида ястаниб ётган кўм-кўк мовий сув кишига шундай бир сокинлик берадики, шаҳарнинг шовқин-суронидан оз-моз толиққан кўнгил ором топади. Бу туризм мажмуаси эртага Фарғонанинг “Швейцарияси”га айланишига шубҳа қилмайсиз. 508 гектар майдонда барпо этилаётган меҳмон уйлари, лавандазорлар, сокин гўшалар... Йилига 750 минг сайёҳни қабул қила оладиган бу маскан нафақат иқтисодий фойда, балки инсонлар меҳнатдан чарчаганда оиласи билан келиб, муносиб ҳордиқ чиқарадиган файзли манзилга айланади.

Мажмуани томоша қиларканмиз, ҳамроҳларимиздан бири гап бошлайди: “Меҳнаткаш халқ маза қилиб дам олишга ҳам ҳақли”. Ҳамроҳимизнинг бу фикрида тўла ҳаётийлик мужассамлиги учун уни қайд қилиб олдим.

Шу билан пресс-туримиз поёнига ета бошлайди. Болаликда боболаримдан эшитган бир гап ёдимда қолган: ҳар сафарнинг муроди ва ҳикмати бўлади. Биз эса жамоамиз билан янгиланаётган Фарғонада ҳар иккисини-да топдик, назаримда.

Сафар давомида телефонимга анча-мунча гапларни қайд қилибман-у, кўрганларимни худди ўзидек ёзишга сўзларим ожизлик қилаётгандек туюлади. Аслида, нимадир ёзиш бир томону унга мос ном қўйиш бир томон. Машҳур ўзбек ҳофизининг бир қўшиғида “Фарғона деманглар, парихонадур” деган жумла бор. Унда, шубҳасиз, “Фарғона” ва “парихона” ­сўзларининг илдизи бир деган бадиий ишора бор. Мен эса айнан шу жумлани сафарномага сарлавҳа қилиб олмоққа аҳд қилдим.

Чунки Фарғонанинг қадимий тупроғида бугун шунчаки бинолар қурилмаяпти, бу ерда янги давр одамларининг ҳалол тафаккури, табиати юксалмоқда. Қадоқ қўллар, пешоналардаги тер, юзлардаги фариштали самимият ва эртанги кунга қатъий ишонч — буларнинг барчаси яхлитлашиб, чинакам янги Ўзбекистоннинг уриб турган иштиёқманд юрагига айланмоқда. Буни шунчаки ақл билан англаб бўлмайди. Буни шу шамолдан нафас олиб, шу халқнинг кўзларига боқиб, фақатгина юрак орқали ҳис қилиш мумкин. Фарғона гулламоқда. Фарғона юксалмоқда. Бу юксалиш бизнинг — барчамизнинг муштарак ёруғ кунларимиз далолатгўйидир.

Жонибек АЛИЖОНОВ,

“Янги Ўзбекистон” мухбири