Миқёси ва табиати турлича бу икки мусобақа мамлакатимиз спортининг бугунги имкониятлари қаерга етгани ва халқаро майдонда олдига қандай вазифалар қўяётганини кўрсатадиган муҳим жараён сифатида кечмоқда.
Сентябрнинг иккинчи ярми ўзбек спорти учун ана шундай қизғин, тиғиз ва ўзига хос тарихий даврга айланди. 15 сентябрь куни Самарқандда 46-Бутунжаҳон шахмат олимпиадасининг тантанали очилиш маросими бўлиб ўтди ва эртасига асосий баҳсларга старт берилди.
Эркаклар ўртасида асосий жамоамиз Венгрияга ҳеч бир тахтада имкон қолдирмади. Тўрт партия, тўртта ғалаба ва якунда 4:0! Олимпиада даражасида бундай йирик ҳисоб жамоамизнинг кучи, ишончини кўрсатиб турибди. Аёллар ўртасида ҳам асосий жамоамиз кучли АҚШ терма жамоасига қарши муносиб баҳсга киришиб, дуранг қайд этди. Кучли рақибга қарши бундай натижа кейинги баҳслар олдидан янада катта ишонч беради.
Ушбу муваффақиятлар бирданига пайдо бўлиб қолгани йўқ, уларнинг пойдевори айнан катта синовлар, унутилмас драматик баҳслар ва тарихий лаҳзаларда тобланган. Жамоамиз характерининг илдизларини ҳис этиш учун яқин ўтмишга, шахмат оламини ларзага келтирган ўша машҳур турнирга бир назар ташлаш кифоя қилади.
2022 йилги Ченнай Олимпиадаси. 10-тур. Дунё ёшлар шахматининг энг рамзий ва шиддатли тўқнашуви: Ҳиндистон-2 ва Ўзбекистон. Ўша куни ҳисоб 2:1 кўринишида рақиб фойдасига ҳал бўлаётган, жамоамиз қалтис вазиятда турган оғир паллада барчасини битта ўйин ҳал қилиши керак эди.
Мезбонларнинг 16 ёшли вундеркинди Доммаражу Гукеш турнирда қаторасига
8 та ғалаба билан феноменал ўйин кўрсатиб, ўйин давомида устунликка эга бўлиб турганди. Бироқ энг масъулиятли ва ҳал қилувчи паллада Гукеш қўпол хатога йўл қўйди — Нодирбек Абдусатторов бу имкониятни қўлдан бой бермай, фантастик ғалабани илиб кетди ва жамоамиз учун ҳисобни тенглаштирди. Бошқа тахталарда Рамешбабу Синдоровдан устун келган бўлса, Нодирбек Ёқуббоев ва Жаҳонгир Воҳидов ўз партияларини ишончли дуранг билан якунлади. Натижада якуний ҳисоб яна 2:2 бўлди. Бу шиддатли баҳс орқали Ўзбекистон мағлубиятсиз сериясини сақлаб қолди, сўнгги тур олдидан пешқадамлик имкониятини бой бермади ва 44-Бутунжаҳон шахмат олимпиадаси чемпионлигини келтирган тарихий йўлни муваффақиятли давом эттирди.
Яқин йилларда бу икки терма жамоа олимпиада доирасида икки бор тўқнаш келди ва ҳар иккала баҳс ҳам 2:2 ҳисобидаги жанговар дуранг билан якунланди. 2022 йил Ченнайда ўтган учрашувдан сўнг Ўзбекистон сенсацион тарзда олимпиада чемпионига айланган бўлса, 2024 йилда Будапештдаги турнир якунида олтин медаллар Ҳиндистонга насиб этди.
Ўша таркибларнинг асосий вакиллари бугун жаҳон шахматининг етакчи гроссмейстерларига айланган ва энди улар яна, учинчи бор олимпиада доирасида қарама-қарши келмоқда.
Ўзбекистон айни дамда 1-ўринни эгаллаб турибди. Венгрияга қарши кечган ўйинда 4:0 ҳисобида ғалаба қозониб, ажойиб шиддат билан барчани ҳайратда қолдирмоқда. Жамоамизнинг ўртача рейтинги — 2720. Турнирнинг 2-рақамли жамоаси ва 2024 йилги олимпиада чемпионлари бўлмиш Ҳиндистон ҳозир 3-поғонада бормоқда. Уларнинг ўртача рейтинги — 2735.
Нега бу ўйин
турнирда
ҳал
қилувчи
аҳамиятга
эга?
Мусобақанинг
асосий
даъвогарларидан
бири
бўлган
АҚШ
терма
жамоаси
очко
йўқотди.
Германия
каби
кучли
рақиблар
ҳам
олдинда,
бироқ
амалдаги
чемпион
Ҳиндистон
устидан
қозонилган
ғалаба
шахматчиларимизга
чемпионлик
пойгасида
улкан
устунлик
тақдим
этади
ва
олтин
медаллар
сари
жуда
жиддий
қадам
ташланади.
Ҳиндистон
жамоаси
билан
кечган
жуда
муҳим
баҳсда
Жавоҳир
Синдоров,
Нодирбек
Абдусатторов
ва
Шамсиддин
Воҳидов
рақиблари
билан
дуранг
ўйнаган
бўлса,
Нодирбек
Ёқуббоевнинг
Ниҳал
Сариндан
устун
келиши
2,5:1,5 ҳисобидаги
ғалабани
таъминлади.
Асосий
рақобатчилар
очко
йўқотаётган
паллада
бу
имкониятни
қўлдан
бой
бермаслик
муҳим.
Шу пайтда Ўзбекистондан қарийб олти минг километр шарқда яна бир улкан спорт марафони бошланган. 19 сентябрь куни Япониянинг Нагоя шаҳрида ХХ ёзги Осиё ўйинлари расман очилди. Кейинги 16 кун давомида, яъни 4 октябрга қадар 11 мингга яқин спортчи 43 та спорт тури бўйича 469 та медаль жамланмаси учун курашади. Япония учун бу Токио (1958) ва Хиросимадан (1994) кейин учинчи Осиё ўйинларидир. Мамлакат уни охирги марта қабул қилганига 32 йил бўлди.
Ўзбекистон терма жамоаси ўз тарихидаги энг йирик таркиблардан бири билан борди: 42 та спорт тури бўйича (уларнинг 36 таси олимпия тури) 396 спортчи (224 эркак ва 172 аёл). Битта рақамнинг ўзи сўнгги йилларда ўзбек спорти географияси қанчалик кенгайганини англатади. Энди Осиё ўйинлари биз учун бир неча анъанавий кучли йўналишларгагина боғлиқ мусобақа бўлиб қолмаяпти. Делегациянинг кўлами турли спорт мактаблари қитъа миқёсидаги рақобатга чиқаётганини кўрсатади.
Кузатиш
маросими 12 сентябрь куни Тошкентдаги Олимпия ва Паралимпия шон-шуҳрати
музейида бўлиб ўтди. Нагоядаги парадда байроқни бокс бўйича жаҳон чемпиони
Тўрабек Ҳабибуллаев ва қиличбозлик бўйича Осиё ўйинлари ғолиби Гулистон
Пардабоева олиб ўтди.
Жамоанинг мақсади аниқ: “Ханчжоу-2023” натижасини яхшилаш. Ўшанда Ўзбекистон 22
та олтин, 18 та кумуш ва 31 та бронза медални қўлга киритиб, умумжамоа ҳисобида
бешинчи ўринни эгаллаган эди.
Ўзбекистон
спортчилари илк бор Осиё ўйинларида пляж волейболи, волейбол, елканли спорт,
сквош ва ММА бўйича иштирок этади. Бир қатор спорт турлари, жумладан, камондан
отиш, чим устида хоккей, теннис, сёрфинг, триатлон ва сквош бўйича
Лос-Анжелесда бўлиб ўтадиган 2028 йилги Олимпия ўйинлари учун лицензиялар
ўйналади.
Айни
кунга қадар Ўзбекистон делегацияси “Аичи-Нагоя-2026” ХХ ёзги Осиё ўйинларининг
дастлабки кунларида учта медални қўлга киритди.
21
сентябрь куни каратэ бўйича 67 килограмм вазн тоифасида иштирок этган
Абдулваҳоб Рашидов Ўзбекистон делегациясига
мусобақадаги дастлабки олтин медални тақдим этди. Ҳал қилувчи баҳсда ҳамюртимиз
мезбон Япония вакили Юго Козакидан устун келиб, Осиё ўйинлари чемпиони бўлди.
20
сентябрь куни каратэ бўйича 55 килограмм вазн тоифасида баҳсга киришган
Ҳумоюнмирзо Ҳалимов ҳам финалга қадар етиб борди. Ҳал қилувчи босқичда у
қозоғистонлик Жоломан Бигабилга имкониятни бой берди ва мусобақани кумуш медаль
билан якунлади.
21
сентябрь куни аралаш жанг санъатининг модерн йўналишида 71 килограмм вазн
тоифасида иштирок этган Нодирбек Шавкатов Ўзбекистоннинг мусобақадаги иккинчи
медалини расмийлаштирди. Ўзбекистонлик ярим финалда қозоғистонлик Қодирбек
Шинбоевга имкониятни бой бериб, учинчи ўринни эгаллади ва бронза медалга
сазовор бўлди. Шу тариқа Ўзбекистон делегацияси “Аичи-Нагоя 2026” Осиё
ўйинларида ҳозирча бир олтин, бир кумуш ва бир бронза медални қўлга киритди.
Албатта,
спорт тараққиётини бир турнирдаги ғалаба ёки медаллар сони билангина ўлчаб
бўлмайди. Унинг ҳақиқий кўлами тизим қанчалик барқарор ишлаётгани, янги
спортчилар етишиб чиқаётгани, рақобат муҳити кучаяётгани ва бугунги
натижалардан кейинги босқич учун қандай хулоса чиқарилишида билинади. Самарқанд
ва Нагоядаги мусобақалар ҳам айни жиҳатдан муҳим: бири Ўзбекистоннинг дунё
шахматидаги ўрнини яна бир бор синовдан ўтказаётган бўлса, иккинчиси мамлакат
спортининг қанчалик кўп йўналишда ривожланаётганини кўрсатяпти.
Ҳозирча
олдинда баҳслар кўп, якуний натижалар ҳақида гапиришга эрта. Шахматчиларимизни
ҳам, Япониядаги катта делегациямизни ҳам ҳали жиддий синовлар кутмоқда. Шу
сабаб бу кунларнинг энг тўғри таърифи эҳтимол мақола сарлавҳасининг ўзида
мужассам: биз айни пайтда ғалабага ишонч руҳи мужассам кунларни бошдан
кечиряпмиз.
Азизбек ЮСУПОВ,
“Янги Ўзбекистон” мухбири
