Пойтахтимиздаги “CАEx Uzbekistan” халқаро кўргазмалар марказида 20-22 апрель кунлари бўлиб ўтган “ИННОПРОМ. Марказий Осиё” саноат кўргазмасида 40 яқин давлатдан 10 мингдан зиёд иштирокчи, 500 дан ортиқ хорижий компаниялар вакиллари иштирок этди.

Кўргазмада Марказий Осиё давлатлари саноатининг илғор технологиялари намойиш этилиб, саноат инновациялари ва ҳамкорлик учун муҳим платформага айланди.

Маҳаллий ҳамда хорижлик қатнашчилар павильонларда ўз стендларини ўрнатиб, саноат маҳсулотлари, инновацион технология ва лойиҳалари билан иштирок этди. Кўргазма майдони бўйлаб машинасозлик, металлургия, электротехника, кимё саноати, транспорт, қурилиш материаллари, фармацевтика, энергетика ва қишлоқ хўжалиги соҳаларига оид юзлаб ишланмалар намойиш этилди. Иштирокчилар, турли компания вакиллари ва инвесторлар тадбир доирасида ташкил этилган пленар ва панель сессиялар, В2В учрашувлари, давра суҳбатларида ўзаро самарали мулоқотга киришиб, янги алоқалар ўрнатиш имкониятига эга бўлди.

Кўргазмага қизиқиш тобора ортиб бораётгани бу йилги иштирокчи давлатлар географияси янада кенгайганида ҳам кўринди. Платформанинг анъанавий қатнашчилари бўлган Марказий Осиё давлатларидан ташқари, Афғонистон, БАА, Хитой делегациялари иккинчи бор тадбир меҳмонларига айланганига гувоҳ бўлдик. Нигерия, Гана ҳамда Африканинг бошқа давлатларидан келган вакиллар эса ушбу кўргазмада илк бор иштирок этди. Бу ­“ИННОПРОМ. Марказий Осиё — 2026” халқаро кўргазмаси нафақат минтақавий, балки глобал иқтисодий мулоқотни кучайтиришда муҳим платформага айланганидан далолат.

Бугун Ўзбекистон ҳамкорларга катта бозор билан бирга саноат кооперацияси, ишлаб чиқаришни маҳаллийлаштириш ҳамда бутун минтақа ва учинчи мамлакатлар бозорига чиқиш учун тўлақонли платформани таклиф этмоқда. Минтақавий ҳамкорликни ривожлантиришда бу платформанинг ўрни алоҳида. Ўтган йил якунлари бўйича мамлакатимизнинг Марказий Осиёдаги шериклари ва Россия билан товар айланмаси қарийб 22 миллиард долларни ташкил этди. Ҳозир улар иштирокида 5500 та қўшма корхона фаолият юритяпти. Турли соҳаларда қиймати 47 миллиард доллардан зиёд 330 дан ортиқ лойиҳа амалга оширилмоқда.

Халқаро саноат кўргазмасида нафақат минтақамиз давлатлари, балки Европа, Осиё, Африка ва бошқа ҳудудлардан ҳам ҳамкорлар иштирок этаётгани Марказий Осиёга саноат ўсиши, технологик янгиланиш ва ишбилармонлик ҳамкорлиги макони сифатида халқаро қизиқиш ортиб бораётганини тасдиқлайди. Тадбирнинг Тошкентда ўтказилаётгани эса Ўзбекистоннинг минтақада янги ишлаб чиқариш ҳамда логистика занжирларини шакллантиришдаги роли тобора ортиб бораётганини акс эттиради.

Кўргазманинг ўзида “талаш” бўлган маҳсулотлар

— Ишлаб чиқарувчилар учун бу кўргазма ҳақиқатан катта форматга эга. Унда кўплаб давлатдан юзлаб иштирокчилар қатнашганининг ўзиёқ кўламни кўрсатади. Жонли мулоқот майдони турли янги маҳсулотлар билан танишиш, бир вақтнинг ўзида кўплаб давлатлардан ҳамкорлар топишда қулайлик яратади, — дейди россиялик тадбиркор Григорий Пестов. — Компаниямиз ­ИННОПРОМ кўргазмасига бир қанча йўналишдаги ечимларни олиб келди. Улардан бири дефиктоскоп ­қурилмасининг ­кичиклаштирилган модели бўлиб, уни кўргазма майдонида намойиш этиш билан бирга реал вақт режимида қисқа синов жараёнини ҳам тақдим этдик. Масалан, ёғоч намунасини олиб, ундаги нуқсонларни аниқлаш тизимини ишга туширамиз. Тахминан 5 сонияда алгоритм ишлайди. Натижада аниқланган нуқсонлар тури ва эҳтимоллик даражаси акс этади. Кўпроқ металлургия соҳаси вакиллари ушбу маҳсулотимизга юқори қизиқиш билдирди. Технологияни бошқа йўналишларга ҳам осон мослаштириш мумкин. Айни жиҳатлар бир қанча келишувларга эришишимизга сабаб бўлди.

Ҳар доимгидек кўргазма майдони энг замонавий инновациялар билан кишиларни ҳайратга солди. Очиғи, намойиш этилган технологияларнинг кўпи айрим саноат ишлаб чиқарувчиларининг ўзи учун ҳам янгилик. Уларга қараб туриб, ўтган бир йил саноатнинг ҳар қайси соҳасида жадал кечгани ва янгиликларга бой бўлганини пайқаш қийин эмас. Ҳарҳолда кўргазмада иштирок этганлар ­шундай фикрга боради.

Тадбиркорлар, ишлаб чиқарувчилар учун эса бу айни муддао. Улар ана шу майдонда ўз маҳсулотларини намо­йиш этиш баробарида, эришган саноат ютуқлари ва илғор жараёнларда бошқалардан кўра устун жиҳатларини кўрсатиш имкониятига эга бўлди. Бу борада маҳаллий тадбиркорлар ҳам хорижликлардан қолишмади. Инновацион маҳсулотлар орасида ўзимизнинг брендлар талайгина экани кўзга ташланди.

Хусусан, юртимиздаги “Alp Texno Servis” компанияси кўргазмада янги турдаги маҳсулотини намойиш этди. Бу замонавий реклама монитори бўлиб, қурилманинг
70 фоиздан ошиқ қисми юртимизда ишлаб чиқарилгани, ҳатто дастурий таъминоти тўлиқ рақамлаштирилгани билан кўпчиликнинг эътиборини тортди. Қурилма реклама эълонларини намойиш этишга мўлжалланган бўлиб, онлайн бошқарув тизимига эга. Дастурий таъминотни ўзбек, рус ва инглиз тилларида бошқариш мумкин. Маҳсулот сифати ва ҳамёнбоплиги жиҳатидан ҳам хорижий муқобилларидан устун. Шу боис, ИННОПРОМ кўргазма майдонининг ўзидаёқ қурилмага талаб ошиб кетди.

— Янги турдаги реклама мониторини намойиш этганимиздан сўнг кўргазмада иштирок этаётган компаниялардан дарҳол буюртмалар туша бошлади, — деди “Alp Texno Servis” компанияси раҳбари Шуҳрат Муродов. — Улар шу жойнинг ўзидаёқ мониторларни олиб, павильонида фойдаланди. Очиғи, кўргазма давомида харидорларга тинимсиз маҳсулот етказиб бердик. Россиялик тадбиркорлар ҳам жуда катта қизиқиш билдирди. Уларни асосан мониторга реклама жойлаштириш қулайлиги ва осон бошқарилиши қизиқтирмоқда. Гап шундаки, монитор панелига исталган турдаги реклама смартфон орқали юкланади. Буни ҳар қандай масофадан туриб амалга ошириш мумкин ва бир вақтнинг ўзида минглаб панелни электрон тизим орқали бошқариш имконияти бор. Қурилмадан исталган жойда ва соҳада фойдаланиш мумкин. Шунинг учун ҳам талаб юқори бўляпти.

Бошқа маҳаллий компаниялар ҳам ўз маҳсулотлари орқали миллий брендларни намойиш этишга ҳисса қўшди. Кўргазма майдонининг “Made in Uzbekistan” павильони эса доимгидек гавжум бўлди.

— Бу шунчаки кўргазма эмас, реал ҳамкорлар топиш учун қулай майдон, — дейди юртимиздаги “AZN” компанияси асосчиси ва раҳбари Анвар Назиров. — Бундай кўргазмалар замонавий савдонинг муҳим қисмига айланиб бормоқда. Чунки уларда маҳсулотни кенг форматда намойиш этиш, харидорларни таништириш имконияти катта. Компаниямиз 27 йилдан бери фаолият юритади ва Ўзбекистонда илк бор савдо хизматлари учун совитиш ускуналарини ишлаб чиқаришни йўлга қўйган корхоналардан. Ҳозир бундай маҳсулотларга талаб ниҳоятда катта. Ресторанлар, савдо дўконларидан тортиб, исталган йўналишда турли ҳажмдаги совитиш ускуналарига зарурат ошиб бормоқда. Айниқса, кейинги йилларда ойнали дизайндаги ширинлик витриналарига талаб юқори. Биз бундай маҳсулотларни қўшни давлатлардан ташқари Африка мамлакатлари, Руминияга экспорт қиляпмиз. Харидорларнинг асосий талаби витриналар оддий совитиш ускунаси эмас, балки замонавий дизайн ва кўринишга эга эстетик восита бўлиши керак. Бу маҳсулотлар сотувида муҳим. Шу боис, харидоримиз кўп.

Тадбиркорлар ўртасидаги янги битим

“ИННОПРОМ. Марказий Осиё” халқаро кўргазма майдонида нафақат янги учрашувлар, ҳамкорлик алоқалари ўрнатилади, балки қиймати юқори йирик лойиҳалар, савдо битимлари имзоланади. Масалан, ўтган йилги кўргазма доирасида эришилган савдо-иқтисодий ҳамкорлик келишувлари қиймати 5 миллиард доллардан ошган. Жорий йилги кўрсаткич янада юқори бўлиши кутилмоқда.

Саноат ҳафталигининг дастлабки кунлариданоқ қатор йирик лойиҳаларга старт берилди. Хусусан, халқаро кўргазма доирасида Ўзбекистон Республикаси Бош вазири ўринбосари Жамшид Хўжаев ҳамда Россия Федерацияси Бош вазирининг биринчи ўринбосари Денис Мантуров иштирокида “Arnest” компаниялари гуруҳи онлайн тарзда Навоий вилоятида янги корхонани ишга туширди. Бу косметика воситалари ва маиший кимё маҳсулотлари ишлаб чиқаришга ихтисослашган заводнинг биринчи босқичи бўлиб, лойиҳа қиймати 35 миллион долларни ташкил этади. Заводнинг тўлиқ қувватда ишга туширилиши эса жорий йил июль ойига режалаштирилган.

Кўргазмада Россиянинг 16 та ҳудуди иштирокига ҳудудлараро ҳамкорликни чуқурлаштиришга хизмат қилувчи янги босқич сифатида қаралмоқда. Денис Мантуровнинг сўзларига кўра, бугун Ўзбекистонда Россия капитали иштирокида 3000 дан ортиқ корхона фаолият юритиб, 150 дан зиёд инвестиция лойиҳаси амалга оширилмоқда.

Энди бу лойиҳалар кўлами янада кенгайиши кутил­япти. “ИННОПРОМ. Марказий Осиё” олтинчи халқаро саноат кўргазмасида эришилган келишувлар шунга йўл очади. Хусусан, кўргазма доирасида Тошкент вилояти ва Оренбург ҳамда Архангельск вилоятлари делегациялари ўртасидаги музокаралардан сўнг чорвачилик тармоғини ривожлантириш, ветеринария хизмати сифатини ошириш, соҳада илғор тажрибаларни татбиқ этиш ва замонавий қишлоқ хўжалиги техникаларини жалб қилиш бўйича дастлабки келишувларга эришилди.

Савдо-саноат палатаси Тошкент вилояти бошқармаси ҳамда Вятка Савдо-саноат палатаси ўртасида эса ўзаро ҳамкорлик тўғрисидаги келишув имзоланди. Мазкур ҳужжат икки ҳудуд тадбиркорлик субъектлари ўртасида тўғридан тўғри ишбилармонлик алоқаларини ривожлантириш, биргаликда янги бизнес лойиҳаларни амалга оширишга йўл очади.

Шунингдек, Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги ҳузуридаги Ўзбекистон миллий метрология институти Россия Федерациясининг инновацион ечимлар ишлаб чиқувчи “ElMetro-Injiniring” масъулияти чекланган жамияти билан ҳамкорлик битимини имзолади. Бу юртимиз метрология соҳасида халқаро ҳамкорликни ривожлантириш ва замонавий ўлчов инфратузилмасини шакллантириш йўлидаги муҳим қадам экани айтилмоқда. Боиси, “ElMetro-Injiniring” МЧЖ компанияси саноат автоматизацияси ва юқори аниқликдаги ўлчов ускуналари ишлаб чиқаришда 25 йилдан кўпроқ тажрибага эга. Томонлар ўртасидаги янги ҳамкорлик алоқалари илмий-техник салоҳиятни бирлаштириш ва илғор тажриба алмашинувига асосланади.

Умуман олганда, “ИННОПРОМ. Марказий Осиё — 2026” халқаро саноат кўргазмаси бу гал ҳам фаол учрашувлар, ҳамкорлик келишувларига бой бўлди. Саноат ҳафталиги эса юртимиз бўйлаб давом этяпти. Хорижлик меҳмонлар мамлакатимизнинг саноат ва инвестиция имкониятлари, ҳудудлардаги бизнес муҳити билан яқиндан танишмоқда.

Ирода ТОШМАТОВА,

“Янги Ўзбекистон” мухбири