Мустақиллик – биз учун нафақат сиёсий мақом, балки ота-боболаримиз асрлар давомида орзу қилган, интилган ва курашган эркинликдир. Президентимиз таъкидлаганидек, мустақиллик феномени халқнинг ўз тақдирини ўз қўлига олиши ва дунё ҳамжамиятида муносиб ўрин эгаллашидир.

Ҳаёт чархпалаги шу қадар тез айланар эканки, 35 йил у қадар катта муддат эмасдек, биз яшаб турган ҳозирги замон доим шундай тинч, фаровон бўлгандек. Айниқса, ёш авлод наздида ҳамиша бугунги тараққиёт асрида яшаётгандекмиз. Аммо катта авлод вакиллари яхши билади — мамлакатимиз мустақилликка эришганидан кейин босиб ўтилган машаққатли, бироқ янгиланиш ва ўзгаришларга бой йилларни ортда қолдиришнинг ўзи бўлмаган.

Тақдир экан, ҳарбий хизматимни ўташим 1989-1991 йиллари — миллатлараро низолар, миллий камситилишлар авж олган, собиқ иттифоқ сўнгги кунларини яшаб, парокандаликка юз тутаётган даврларга тўғри келди. Бир мамлакат дейилса-да, амалда фуқаролари (айниқса, ҳарбий қисмларда) жиққамушт бўлиш даражасига етган эди. Ким ва нима учун икки йилимни кетказганимни англаб-англамай Тошкентга қайтдим.

1991 йил июлда ёшлар газетасида мусаҳҳиҳ сифатида иш бошлаганимда 20 билан 21 ёш ўртасида эдим. Таҳририятимиз Матбуотчилар кўчасидаги бинонинг 5-қаватида жойлашган. Унга ҳар куни кириб-чиқиб юрган одам 7 қаватли муҳташам иморатда ишлайдиган бошқа меҳнат жамоалари аъзолари билан ҳам кўзтаниш бўлиб кетаркан. Табиатимиз мос келибми, қўшни таҳририятдаги Маҳкам ака билан тез чиқишиб кетдик. Қуюқ салом-алик қиладиган, бора-бора бирга тушликка чиқадиган бўлдик.

Айтишича, ёши мендан деярли икки мучал катта, яъни 42 да, ўзи Тошкент вилоятининг Янгийўл туманидан. Ихтисослиги иқтисодчи, яхши жой ва лавозимларда ишлаган. Соғлиғи туфайли ва бошқа сабаблар билан енгилроқ иш излаб, 2-3 йилдан буён бир таҳририятда хўжалик ишларини бошқариб келаётган экан. Ёшига нисбатан чуқур мулоҳазали, кўп ишга ақли етар, жўяли маслаҳат ва тавсиялар берар эди. Қизиқувчанлигим туфайли аввалги иши ҳақида сўрадим.

“Иттифоқ марказига бевосита бўйсунадиган ташкилотда ишлаганман. Бўлим мудири лавозимигача кўтарилдим, — дея гап бошлади Маҳкам ака. — Қишлоқ ­хўжалиги ­соҳасини ривожлантириш масалаларига масъул эдим. Қўл остимда 3 ходим ишлар, барчаси мияси бутун, фаол ва ташаббускор йигитлар эди. Деҳқончилик, боғдорчилик ишларини енгиллаштириш, ҳосилдорликни ошириш бўйича изланиш ҳамда тадқиқотларимиз натижаларидан келиб чиқиб, ўзим ва ходимларимнинг ғоя ҳамда таклифларини жадвал шаклида тайёрлаб, ҳар чоракда ташкилот раҳбарига тақдим қилардим. Таклифларимиз жўяли ва мантиқли экани ҳақида марказдан ташаккурнома келар, уларнинг муаллифи сифатида эса раҳбаримиз турли мукофотлар оларди. Бу ҳодиса бир марта эмас, мунтазам давом эта бошлади. Бўлимдаги ходимларнинг кўзига қарай олмай қолдим.

Раҳбаримизга: “Ахир бу ғоялар бизнинг бўлимга тегишли-ку. Ходимларни ҳам рағбатлантирайлик, улар ҳам меҳнати зое кетмаслигини билсин”, дедим бир куни хонасига кириб.

— Сен топшириқларни индамай бажаравер. Маош оляпсанлар-ку. Марказ ўзи билади кимни мукофотлашни-ю, кимни рағбатлантиришни, — деди кўзини чақчайтириб. — Ўзларинг қолоқ, деҳқон халқ бўлсаларинг...

Кейинги гапи жонимдан ўтиб кетди, қон босимим кўтарилди. “Бу соҳада ишлай олмайман”, деб ариза ёздим. Йигитлар ҳам бирин-кетин ишдан бўшади. Бундай адолатсизликлар ҳар соҳада, ҳар тармоқда урчиб ётибди. Туз-насибам шу ерларда экан, таҳририятга келиб қолдим. Мана, ҳозир журналистлар орасидаман...”.

Маҳкам ака шундан кейинги суҳбатларимизда халқимизнинг ер ости бойликлари, уни бошқалар ташиб кетаётгани, салоҳиятли миллий ва маҳаллий кадрларни юзага чиқармаслик сиёсати авж олгани, энг қуйидан энг юқори идораларда ҳам халқимизнинг миллий ғурури поймол этилаётгани ҳақида куйиниб гапирарди.

1991 йил 31 август — Ўзбекистон мустақиллиги баралла эълон қилинган куни юз берган воқеалар, янгиликлар моҳиятини биз — 20 ёшлилар авлоди балки тўлиқ англаб етмаган бўлишимиз мумкин. Аммо Маҳкам ака 7 қаватли бино йўлаклари бўйлаб шодон юраркан, олдидан чиққан одамни қучоқлаб, даст ­кўтарар, қувончини изҳор қиларди. Шундай кўтаринки кайфиятда бизнинг таҳририятга ҳам кириб келди. Ҳаяжонини боса олмаётганидан гаплари узуқ-юлуқ чиқарди:

— Табриклайман, укажон, оламшумул ишлар юз беряпти. Мени ҳам қутланглар. Истиқлолга эришдик. Энди ҳаммамиз мустақилмиз. Фарзандларимиз озод юртда униб-ўсади. Мен бугун дунёга қайтадан келдим. Янгидан туғилгандекман. Энди менинг таваллуд куним бугундан бошлаб 31 август бўлади!

* * *

Давлатимиз раҳбарининг жорий йил 1 апрелдаги “Ўзбекистон Республикаси давлат мустақиллигининг 35 йиллигини кенг нишонлашга тайёргарлик кўриш ва уни ўтказиш тўғрисида”ги қарори билан танишиб, беихтиёр юқоридаги хотиралар хаёлимда жонланди.

Дарҳақиқат, мустақиллик — миллатнинг энг юксак неъмати, истиқболнинг мустаҳкам пойдевори ва ҳар бир фуқаронинг орзу-умидлари рўёби. Мазкур ҳужжат юртимиз тарихидаги янги бир довонни — 35 йиллик зафарли йўлни сарҳисоб қилиш ва истиқболдаги улуғвор мақсадларни белгилаб олиш учун муҳим дастуриламал бўлди. Ундаги “Ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт ва келажак яратамиз!” деган бош ғоя эса юртимиздаги туб ислоҳотлар, маънавий юксалиш ва миллий тикланиш жараёнларини теранроқ англашимизга ёрдам беради.

Миллий мустақиллигимиз мард ва матонатли халқимизнинг қатъий иродаси, истиқлол йўлида курашган фидойи аждодларимиз орзу-умидларининг рўёби бўлиб, янги Ўзбекистонни барпо этишга қаратилган эзгу ишларимизнинг мустаҳкам асоси, келажак авлодларимиз учун безавол етказишимиз шарт бўлган буюк ва муқаддас қадрият.

Бугун қалам аҳли, хусусан, журналистлар зиммасида ўта масъулиятли вазифа турибди. Бу — мустақиллигимизнинг тарихий ­босқичлари, эришилган ютуқлар ва бунёдкорлик ишларини, мамлакатимиз суверен тараққиёт йўлидан илдам ва оғишмай бораётганини, жаҳондаги тинчлик инқирози шароитида мустақиллик — миллий ўзлик ва давлатчилик асоси эканини, янги Ўзбекистондаги кенг кўламли ислоҳотлар Учинчи Ренессанс бунёдкорларини юзага чиқаришга қаратилганини ёритиш масъулияти.

Бундай ғурур, шукуҳ ҳақида ёзмаган, айтмаган шоир, ёзувчи, журналист, санъаткор — ижод аҳлининг қалбида кемтиги бор. Бугун юртимиздаги ҳар бир ислоҳот “Инсон қадри учун” ғоясига таянган ҳолда амалга оширилаётгани, иқтисодий ислоҳотларнинг инсонлар тақдирида акс этаётгани, ислоҳотлар натижасида ҳаётидан рози ҳамюртларимиз дилидаги, юз-кўзидаги ифодани илғай олмаслик мумкин эмас.

Ёшлар учун барча шароитлар яратилаётгани, улар эришаётган ютуқлар миллатимиз қалбида ифтихор ва фидойилик туйғусини шакллантираётгани, ёшлар ва ижтимоий фаол қатламлар ўртасида интеграцияни ­кучайтириш, уларнинг маънавий-маърифий ва интеллектуал салоҳиятни ривожлантириш мавзуларида гап кетса, қандай қилиб сукут сақлаш мумкин?

Қарорда тавсия қилинган “Ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт ва келажак яратамиз!”, “Ватан фидойилари”, “35 йиллик истиқлол йилномаси”, “Ватан манфаати — халқ манфаати!”, “Янги Ўзбекистон — эзгу мақсад, янги ҳаракат!”, “Янги Ўзбекистон — Учинчи Ренессанс сари!”, “Мустақиллик — 35 йиллик шарафли йўл!”, “Бир Ватан — бир тақдир!” каби мавзуларнинг қай бирини эътиборсиз қолдириш мумкин ахир? Бу мавзуларнинг ҳар бири, айниқса, сўнгги 10 йилдаги ислоҳотлар ва кенг кўламли янгиланишлар катта ва салмоқли китоблар яратишга арзийди.

Ўтган 35 йилда Ўзбекистон машаққатли, аммо шарафли йўлни босиб ўтди. 2017 йилдан бошланган янги тараққиёт босқичи эса юртимиз ҳаётида туб бурилиш ясади. Ҳаракатлар стратегияси ва Тараққиёт стратегияси “Янги Ўзбекистон” атамасини ҳаётимизга олиб кирди. Бу ислоҳотларнинг бош мезони, юқорида келтирганимиздек, “Инсон қадри учун” тамойили этиб белгиланди.

Бугунги Ўзбекистон демократик ўзгаришлар, кенг имкониятлар ва амалий ишлар мамлакатидир. Давлатимиз раҳбарининг “Халқимиз эртага эмас, узоқ келажакда эмас, айнан бугун ижобий ўзгаришларни кўришни истайди” деган ҳаётбахш тамойили давлат органларининг халққа хизмат қилишини таъминлади. Иқтисодиётнинг либераллаштирилиши, тадбиркорликка кенг йўл очилиши ва ижтимоий ҳимоя тизимининг кучайтирилиши натижасида одамларнинг ­эртанги кунга ишончи мустаҳкамланди.

Энг аҳамиятлиси, бу жабҳада маънавият ва маърифат масаласига асосий ўрин берилди. Маънавият ва маърифат инсониятнинг ўзлиги, ўтмиши, бугуни ва эртаси масаласидир. Устоз Ғайбулла ас-Салом таъбири билан айтганда, “Йўқотилган ҳар қандай нарсанинг ўрни тўлади, бироқ бой берилган маънавий қадрият ўрнини ҳеч нарса билан қоплаб бўлмайди”.

Жадид боболаримиз илгари сурган маърифатпарварлик ғоялари бугун биз учун дастуриламал бўлиб хизмат қилмоқда. Улар илм-фан ва маърифат орқали миллатни уйғотишни мақсад қилган эди. Бугун биз Учинчи Ренессанс пойдеворини қураётган эканмиз, аждодларимизнинг бой илмий меросини ўрганиш, анъаналарини тиклаш каби вазифалар маънавий ҳаётимизнинг ажралмас бўлагига айланмоғи мақсадга мувофиқ.

Беш муҳим ташаббус доирасида китобхонликнинг кенг тарғиб этилишини эса ёшлар онгини ёт ғоялардан ҳимоя қилувчи маънавий қалқонга менгзаш мумкин. Мамлакатимиз аҳолисининг 60 фоизидан ортиғини ёшлар ташкил этади ва улар давлатимизнинг диққати марказида. Бугунги ёш авлоднинг кайфиятини айтиб берсанг, мен сенга эртанги кунинг қандай бўлишини айтиб бераман деган экан донишмандлардан бири. Ўзбек ёшлари жаҳон саҳналарида, инновациялар ва спорт соҳаларида юксак натижаларга эришмоқда. Улар Ватан равнақи учун масъулиятни зиммасига олишга қодир куч сифатида шаклланди. Ёшларга яратилаётган имкониятлар нафақат уларнинг шахсий камолоти, балки бутун мамлакатнинг эртанги порлоқ келажаги учун йўналтирилган сармоядир.

Ўзбекистон — 130 дан ортиқ миллат ва элат вакиллари аҳил-иноқ яшаб келаётган бағрикенг диёр. Сўнгги йилларда миллатлараро муносабатлар ва диний бағрикенглик соҳасидаги ислоҳотлар юртимизда тинчлик ва барқарорликни сақлашнинг асосий кафолати ўлароқ майдонга чиқди. “Ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт ва келажак яратамиз!” шиори остида бирлашган халқимиз ҳар қандай синов ва қийинчиликларни ҳамжиҳатлик орқали енгиб ўтишга қодир.

Бугунги таҳликали дунёда тинчлик — энг олий неъмат. Ўзбекистон минтақада тинчлик ва хавфсизликни таъминлаш, қўшни давлатлар билан дўстона алоқаларни мустаҳкамлаш борасида фаол сиёсат юритмоқда. Мамлакатимизда “тинч яшаш ҳуқуқи” давлат томонидан кафолатланган бўлиб, бу барча ислоҳотларнинг муваффақияти учун замин яратмоқда.

Мустақилликнинг ўттиз бешинчи йилига келиб, Ўзбекистон нафақат минтақада, балки халқаро миқёсда ҳам муҳим сиёсий ва иқтисодий марказга айланди. Кенг жамоатчилик Марказий Осиё географик марказининг сиёсатида ҳам, иқтисодиётида ҳам туб ўзгаришлар ва прогрессив ислоҳотлар юз бераётганига гувоҳ бўляпти. Натижада Ўзбекистон дунёга очиқ мамлакатга айланди. Узоқ-яқин давлатлар билан дўстлигимиз кун сайин ривожланиб, қардош халқлар билан бир вақтлар узилиб қолган алоқаларимиз мустаҳкамланди.

* * *

1996 йили бошқа манзилда жойлашган бир журналга ишга ўтиб кетдим. Маҳкам ака билан онда-сонда учрашиб, суҳбатлашиб турдик. Кейинчалик уяли телефон орқали тез-тез қўнғироқлашадиган бўлдик. Сўнг ўз ташвиш ва юмушларимиз билан андармон бўлиб, деярли кўришмай қўйдик. Суҳбатларимиз фақат телефон орқали, ҳол-аҳвол сўраш билан чекланиб қолди. Орада у нафақага чиқди.

Охирги бор гаплашганимизда кенжа фарзандига тўй бошлаб қўйгани, санаси маълум бўлгач, албатта, хабар беришини айтди. Лекин 2012 йил ёз ойларида бизга хизмат кўрсатувчи уяли алоқа компанияси қўққисдан фаолиятини тўхтатгач, рақамларимиз алмашиб кетди. Шундан кейин бир-биримизни тополмадик.

Ҳозир Маҳкам ота (энди бемалол шундай деса ҳам бўлар)нинг дарагини билмайман. Умид қиламанки, қарилик гаштини сурмоқда. Лекин у яқин кунларда ўзининг кексаликдан узоқ 35 ёшини фарзандлари ва набиралари қуршовида нишонлашига ишонаман.

Маҳкам ота, 35 ёшингиз муборак бўлсин!

Нодир МАҲМУДОВ,

“Янги Ўзбекистон” мухбири