Давлатимиз раҳбарининг “Янги Ўзбекистонни халқимиз билан бирга қурамиз” деган эзгу ғоясига ҳамоҳанг ташкил этилган ва унинг рўёби йўлида баҳоли қудрат хизмат қилиб келаётган газетамизни 27 июнь — Матбуот ва оммавий ахборот воситалари ходимлари куни арафасида “гапиртириш”га жазм этдик.

Мафкуравий восита ва таҳририят миссияси

— Суҳбатимизни бугун даврий матбуот, яъни босма нашрларнинг жамиятда тутган ўрни, аҳамияти ва моҳияти ҳақидаги мулоҳазалар билан бошласак, мантиқан тўғри бўлса керак?

— Давлатимиз раҳбари президентлик лавозимига киришган илк дамлардан бош­лаб то шу кунгача ўз нутқларида журналистлар ҳақида кўп тўхталади. Вилоятлар бўйлаб амалий сафарларида ҳам қалам аҳли билан мунтазам мулоқот уюштиради. Ўзбекистонда барча сиёсий ҳуқуқлар қаторида виждон ва эътиқод эркинлиги кафолатлари сўзсиз таъминланиши, сўз ва матбуот эркинлиги, фуқароларнинг ахборот олиш, ундан фойдаланиш ва тарқатишга бўлган ҳуқуқларини кафолатлаш мавзусига алоҳида мурожаат қилади.

Бугун мамлакат етакчисининг бир сония ҳам ортга чекинмай, қийинчиликларни мардонавор енгиб, ички имкониятлардан оқилона фойдаланиб, ақл-заковат билан халқимизни дадил олға бошлаб бораётганини бутун дунё тан олмоқда. Бундай халқчил сиёсатни муваффақиятли амалга оширишда “Янги Ўзбекистон” газетасининг мафкуравий восита сифатидаги ўрни беқиёс.

Мулоҳазалар аввалида бу фикрларни бежиз келтирмадик. Зеро, журналистларнинг асосий вазифаси аҳолига ахборот етказиш, маълумотларни очиқлашдан иборат. Мамлакатимизда оммавий ахборот воситалари эркин экани қонунчиликда мустаҳкамлаб қў­йилган. Ҳар ким, агар қонунда бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, ОАВда чиқиш, ўз фикри ва эътиқодини ошкора баён этиш ҳуқуқига эга. Давлат матбуотнинг фаолияти ва ахборотдан фойдаланиш эркинлигини, мулк ҳуқуқини, давлат органларининг ғайриқонуний қарорларидан, улар мансабдор шахсларининг ғайриқонуний ҳаракатларидан (ҳаракатсизлигидан) ҳимоя қилинишини кафолатлайди.

Янги Ўзбекистонда етилган шароит матбуот ҳамда жараёнларни бор бўй-басти билан намоён қилувчи журналистлар олдига улкан вазифалар қўяди. Бу — бунёдкор халқимиз ҳамжиҳатликда яратаётган янги тарихий давр моҳиятини тўлиқ очиб бериш, жаҳон ҳамжамиятига уни борича кўрсатиш. Миллий матбуот дарғалари ва устозларимиз ушбу мақсад ва вазифалар ижроси йўлида “Янги Ўзбекистон” газетаси етакчи пози­цияда эканини эътироф этишига кўп бор гувоҳ бўляпмиз. Демак, таҳририят ўз миссиясини сидқидилдан адо этишга астойдил бел боғлаган, дейишга барча асослар етарли.

Эзгу ғоя атрофида бирлашиб

— Ўтган қисқа вақт мобайнида газетанинг ахборот тарқатиш, воқеликни таҳлил қилиш жараёнига қўшилиши қандай кечди?

— Вазирлар Маҳкамаси муассислигида ташкил этилган, Ўзбекистондаги энг ёш ижтимоий-сиёсий йўналишдаги миллий газета илк сонининг биринчи саҳифасида Президентимизнинг Олий Мажлисга Мурожаатномаси чоп этилган эди. Шундан ҳам англаш мумкинки, бу нашр истиқболини белгилаб берган дастуруламал бўлди. Зеро, Мурожаатномада узоқ йиллик ривожланиш ва ислоҳотлар концепцияси баён қилинган эди.

Газетанинг ташкил этилишини мамлакатдаги кенг кўламли ислоҳотлар, очиқлик сиёсати ва ахборот майдонида янги ёндашувларга бўлган эҳтиёж билан боғлаш мумкин. Шу мақсадда аввалдан фаолият юритиб келган “Правда Востока” газетаси таҳририяти билан бирлашган ҳолда ягона таҳририй тизим шакллантирилди. Бугун у “Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” газеталари таҳририяти” ДМ шаклида ислоҳотларимиз жарчисига айланган.

Газета олдида мамлакатдаги сиёсий, иқтисодий ва ижтимоий ислоҳотларни кенг ёритиш, давлат сиёсати ва унинг натижаларини аҳолига тушунарли тарзда етказиш, жамиятдаги муҳим муаммоларни кўтариш ва муҳокама майдонини яратиш каби қатор мақсадлар бор. Нашр нафақат расмий ахборот тарқатиш, балки таҳлилий журналистикани ривожлантиришни ҳам ўзига вазифа қилиб қўйган.

Газетанинг концепцияси “Янги Ўзбекистон” ғояси билан узвий боғланган. Бу ғоя мамлакатнинг янги тараққиёт босқичи, демократик ислоҳотлар ва инсон қадрини юксалтириш тамойилларини акс эттиради. Шу маънода, бугун давлат бошқаруви, иқтисодий ислоҳотлар, тадбиркорлик ва инвестициялар, таълим ва илм-фан, маданият ва маънавият, ёшлар сиёсати, хал­қаро муносабатлар, экология, ҳудудлардаги ижтимоий турмуш каби мавзулар саҳифалар мундарижасини ташкил қилади.

Бугун “Янги Ўзбекистон” ва “Правда Востока” газеталари таҳририяти” ДМ таркибида давлат мукофоти билан тақдирланган ўндан ортиқ ижодкор, хусусан, 3 нафар Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган журналист, “Олтин қалам” миллий мукофоти совриндорлари, турли нуфузли кўрик-танловлар ғолиблари, Журналистлар ҳамда Ёзувчилар уюшмалари аъзоларидан иборат жамоа бир оила бўлиб, ягона мақсад йўлида меҳнат қилмоқда.

Таҳририятда “устоз-шогирд” анъанаси юқори даражада йўлга қўйилган. Ёш, умидли журналистлар катта ҳаёт ва ижод тажрибасига эга устозлар тутумидан сабоқ олади. Шунингдек, ҳар йили мамлакатимиздаги қатор олий таълим муассасаларида таълим олаётган юзлаб талабалар — бўлажак ҳамкасбларимиз газета ҳузуридаги маҳорат мактабида амалиёт ўтаб, ўз иқтидорларини чархлаб боради.

Бундан ташқари, жамоа аъзолари ижоддан ташқари бўш пайтида спорт мусобақалари, ички туризм, маданий тадбирларда ҳам фаоллик кўрсатади. Айниқса, таҳририят журналистлари бугун спортнинг мунтазамлик касб этган футбол, волейбол, стол тенниси, шахмат-шашка турларида ҳар қандай рақибни бемалол баҳсга чорлайдиган тайёргарликка эга.

Гапнинг индаллосини айтганда, олдинни кўра билувчи Бош муҳаррир ва куйинчак ўринбосарлар, уларга елкадош бўлаётган бўлим мудирлари, зукко адабий котиб, тезкор катта мухбир ва мухбирлар, вилоятлардаги мухбирлик пунктларидаги фидойи ҳамкасблар, ҳуш­ёр веб-сайт муҳаррирлари, газета чоп этилмасдан аввал уни тасаввурида шакллантириб оладиган масъул котиб ва саҳифаловчи-дизайнерлар, кўз нурини тўкаётган мусаҳҳиҳлар, нигоҳи тийрак фотомухбир ва видеооператорлар, ҳозиржавоб ҳисобхона, жамоатчилик билан алоқалар бўлими ходимлари, меҳнат муҳофазасига масъуллар, ишга доим шай ҳайдовчи ва маъмурларни Президентимизнинг “Янги Ўзбекистонни халқимиз билан бирга қурамиз” деган эзгу ғояси бирлаштириб турибди.

Матбуот — фикрлар тилмочи

— Ҳозир замон шиддати баланд. Воқеалар ривожини назорат қилишни қўя турайлик, ҳатто ислоҳотлар жараёнини пешма-пеш кузатиб, муносабат билдириб боришга улгуришнинг ўзи осон бўлмай қолди. Аммо фахр билан айтиш мумкинки, миллий матбуотимизга тамал тоши қўйилган юз йиллар нарисидан то бугунга қадар қалам аҳли — журналистлар ўз зиммаларидаги ­масъулиятга виждонан ёндашиб келадилар. Худди шоир, ёзувчи, санъаткорлар каби халқимиз суюб ­ардоқлайдиган, одамлар таниб, бир оғиз суҳбатини олишга муштоқ адолатпарвар ва ўз ишининг моҳир устаси саналадиган устозларимиз бўлган ва ҳозир ҳам бор.

— Ҳа, ўша ўтган асрнинг долғали кезларида ҳам давр, сиёсат, тузум қандай эканидан қатъи назар, юрт равнақи, халқ манфаати йўлида фаолият юритган фидойи журналистлар миллий матбуотимизни юқори поғоналарга кўтаришга хизмат қилган. Аслида, бу фазилат қалам аҳлининг янги-янги авлоди учун жадид боболаримиздан мерос.

“Ҳақиқий ижод жонфидоликни талаб этади” ва бу қараш замонавий ўзбек миллий матбуоти тарихига ўтган асрнинг боши, яъни 1906 йилнинг 27 июнида пойдевор қўйилгандан бери рамзий шиор сифатида амал қилиб келади. Ўша санада “Тараққий” газетаси нашр қилинган. “Матбуот фикрлар тилмочи, миллат ва эл-юрт ривожи йўлида хизматчи, одамлар онгу шуурининг қуёши, ҳар кимнинг виж­донига тутилган кўзгу бўлмоғи лозим”. Миллий матбуотимизнинг тамал тошини қўйган жадид боболаримизнинг ушбу фикрлари ҳозирги кунимиз учун ҳам ғоят муҳим аҳамиятга эга.

Матбаа нашрлар бир неча ўн йиллар давомида тарихан ўз зиммасига юклатилган муҳим вазифани ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, маданий-маърифий ва илмий ҳаётга оид долзарб ахборотни ҳозиржавоблик билан турли публицистик шакл (жанр)ларда оммага етказиб, шу йўл билан ўз ўқувчиларида ҳаёт воқеликларига нисбатан муайян муносабат ва тасаввур пайдо бўлишига, сиёсий, иқтисодий, ахлоқий ғоя ва эътиқодлар шаклланишига таъсир кўрсата бориб, жамоатчилик фикрининг маҳсули ва ифодачиси бўлиб келди. Нафақат ахборот воситаси, балки муайян даврнинг воқеа-ҳодисалари, янгиликларини, ривож­ланиш силсиласини ўз саҳифаларида муҳрлайдиган энг муҳим тарихий манба вазифасини ҳам ўтади.

Масалан, бугун “Янги Ўзбекистон” газетасининг 1725-сони дунё юзини кўрди. Бу нима дегани? Бу шуни англатадики, ўтган олти ярим йил давомида 6 саҳифа, зарурат бўлганида эса 8 саҳифада чоп этиб келинаётган кундалик газета ўзида бутун бошли янги давр — Янги Ўзбекис­тон солномасини жамламоқда. Менинг саҳифаларимдан жой олган ва олаётган таҳлил, таклиф, ташаббус ва илғор ­ғояларга йўғрилган мақолалар ушбу солномани шакллантиряпти. Газета тахлами эса ҳар куни янги саҳифалар билан қалинлашиб боряпти.

Муаллифларимиз сафи асосан таҳририят ижодкорларидан ташқари зиёлилар, соҳаларнинг илғор мутахассислари, депутат ва сенаторлар, вазирлар ва ҳокимлар, халқимизнинг етук вакилларидан таркиб топган. Яъни улар барча жараёнларнинг ичидаги инсонлардир.

Замон талабига мос

— Замон ва тараққиёт бир жойда туриб қолмайди. Бугун давр зайлига кўра медиаконвергенция атамаси ва тушунчаси матбуот оламига шиддат билан кириб келди ва ўзининг мустаҳкам ўрнини топди. Шундай эмасми?

— Бугуннинг журналисти сўзи ўткирлиги баробарида профессионаллик малакасини, тажрибасини ошириб бориши шарт. Зеро, энди фақат матн билан ўқувчи қалбини забт этиб бўлмайди. Фото, видео, аудио имкониятларидан фойдаланиш, қисқа айтганда, медиаконвергенцияни қўллаш талаб этилади.

Саволда янграган фикрларни далиллаш, исботлаш учун ортиқча уринишнинг ҳожати йўқ, ҳаммаси кундек равшан. “Янги Ўзбекистон” газетаси чоп этила бошлаган дастлабки кунларданоқ бу масала бир зум бўлсин эътибордан қочирилган эмас. Бугун газета қанча вақтдан бери чиқаётган бўлса, унинг электрон шакли, яъни yuz.uz сайти, телеграм канали, ижтимоий тармоқлардаги саҳифалари ҳам шунча муддатдан бери муштарийлар учун хизмат қилиб келяпти. Юртимиз ва дунё саҳнида ҳар куни юзлаб, балки минглаб воқеалар, янгиликлар юз беради. Газета имконияти чекланган, яъни уларнинг барини 6 ёки 8 саҳифага сиғдириб бўлмайди.

Шундай пайтда сайт ва ижтимоий тармоқдаги саҳифаларимиз масалага ечим бўлади. Масалан, айни пайтда бир ҳафтада ўрта ҳисобда 600 тага яқин ахборот, хабар ва видеоматериал жойланади. Май ойи­нинг статистикасига таяниб айт­сак, yuz.uz сайтига шу вақт мобайнида 500 мингга яқин фойдаланувчи ташриф буюрган. Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларга мурожаат қилганлар сони эса бундан ҳам кўп. Қувонарлиси, босма ва электрон нашрларимизга қизиқиш мамлакатимиз ташқарисида ҳам катта. Дунёнинг ўнлаб давлатларида муштарий ва кузатувчиларимиз бор. Бу жаҳон ҳамжамияти Ўзбекистондаги янгиланиш ва ўзгаришларга катта хайрихоҳлик билан назар солиб турибди деганидир.

Эришилганидан эришилмаган натижаларимиз кўп

— Катта устозларимизнинг бир ўгитини кўп эшитамиз ва баъзан тафаккур этишга ожизлик қиламиз. Улар айтадики, “Журналистика — ижодий жараён майдони, журналист — ижодкор шахс. Қачон ва қаерда бўлмасин, матбуот азалдан муайян қарама-қаршиликлар оламида яшаган, фаолият юритган. Ана шундай энг мураккаб шароитларда ҳам журналистикани ва журналистни ижодий маҳорат қутқарган. Халоскор куч — ижодий маҳоратда! Сўздан қудратли куч йўқ”.

— Касб байрами арафасида жамиятда оммавий ахборот воситаларининг ўрни, сўзнинг қудрати ҳақида қанча гапирсак ярашади. Атоқли адиб Хуршид Дўстмуҳаммад матбуот мавзусига бағишлаб эълон қилган мақоласида “Янги Ўзбекис­тонимизда шаклланаётган, тобланаётган янги журналистика, янги матбуот ва янги журналистлар авлоди ҳаёт ва замон кўндаланг қўяётган ҳар қандай муаммонинг оқилона ечимини топа оладилар деб ишонамиз. Зеро, матбуот ва журналистика — матонатлилар, топқирлар, зукколар майдони!”, деб ёзган эди.

Бугун глобал дунёдаги муносабатлар, мулоқотлар, келишувлар биргина ахборот, сўз қудрати билан ечим топаётгани сир эмас. Хўш, бугун янги Ўзбекистонимизда шаклланаётган, тобланаётган янги журналистика, янги матбуот ва янги журналистлар авлоди жамият кўндаланг қўяётган ­муаммоларнинг оқилона ечимини топишда қандай фаолият юритяпти?

Бу масалага давлатимиз раҳбарининг ўтган йили Матбуот ва оммавий ахборот воситалари ходимлари кунида соҳа вакилларига йўллаган табригидан олинган қуйи­даги иқтибос билан ойдинлик киритсак:

“Сўнгги йилларда мамлакатимизда ўз касбини, она тили билан бирга хорижий тилларни, АТ технологияларни пухта эгаллаган, жонкуяр ва ватанпарвар янги журналистлар авлоди етишиб келаётгани барчамизни хурсанд қилади.

Айни вақтда оммавий ахборот воситаларида холислик ва қонун устуворлигини таъминлаш, профессионал билим ва маҳоратни ошириб бориш, ахборот тарқатишнинг замонавий усулларини ўзлаштириш, аҳоли ўртасида ахборот, баҳс ва мулоқот мадания­тини шакллантириш, жамиятимиздаги турли иллатлар, коррупция балосига қарши курашиш каби долзарб вазифалар бўйича ҳали кўп иш қилишимиз зарур”.

Олдинда вазифалар, эришилганидан эришилмаган натижаларимиз кўп. Мамлакат етакчисининг ўзи оммавий ахборот воситалари ходимларининг машаққатли меҳнатини қадрлаш, ижодий жамоаларни қўллаб-қувватлаш, соҳанинг моддий-техник базаси ва кадрлар салоҳиятини мустаҳкамлаш бундан буён ҳам янги Ўзбекистонда юритилаётган давлат сиёсатининг устувор йўналиши бўлиб қолишини бот-бот таъкидлаб турганида, мўлжалдаги чўққиларни забт этиш ҳар бир қалам аҳлининг олий мақсадига айланса, адолатдан бўлар эди.

Нодир МАҲМУДОВ,

“Янги Ўзбекистон” мухбири