Бу ҳақда Олий таълим, фан ва инновациялар вазири Қўнғиротбой Шарипов 14 август куни Тошкентда ўтказилган халқаро анжуман доирасида маълум қилди, дея хабар берди Zamon.uz.
Олий таълим хизматларини ривожлантириш масалаларига бағишланган халқаро анжуманда вазирга олий таълим соҳасида рақобат кучайгани ва сўнгги йилларда хусусий университетларга лицензия бериш тўхтатилгани ҳақидаги савол берилди.
Қўнғиротбой Шариповнинг таъкидлашича, ҳозирда фаолият юритаётган университетларнинг сиғими меҳнат бозоридаги эҳтиёждан келиб чиқиб, абитуриентларни олий таълим билан қамраб олиш учун етарли.
“Ҳозирда мавжуд университетларимиз сиғими меҳнат бозоридаги барча эҳтиёжни қоплашга етарли. Мана, 56,7 баллдан юқори олганлар олий таълимга киряпти. Бугун 256 мингдан кўпроқ талаба-ёшларимиз бор. Бор университетларимизнинг сиғими буни таъминлаб бера олади”, — деди вазир.
Унинг фикрича, айни пайтда янги университетлар очишга эҳтиёж йўқ. Чунки олийгоҳлар сонининг кўпайиши таълим сифати паст бўлган муассасалар сонининг ҳам ортишига олиб келиши мумкин.
“Бугунги кунда яна университет очишга эҳтиёж йўқ, деб ҳисоблайман. Чунки янги очилаверса, сифатсиз таълим берадиган университетлар кўпайиб қолиши мумкин. Бизга университетлар жой тўлиб бўлгандан кейин, ҳалиги 56,7 баллдан паст олган ёшларни мажбурлаб ўқитиш учун керак эмас”, — деди Қўнғиротбой Шарипов.
Вазир мамлакатда касбий таълимга кўпроқ урғу бериш зарурлигини ҳам таъкидлади. Унинг айтишича, техникумлар халқаро даражадаги таълим муассасаларига айлантирилмоқда.
Хусусан, жорий йилда Ўзбекистондаги 100 та техникумни халқаро даражага олиб чиқиш режалаштирилган. Бундай муассасалар битирувчилари нафақат Ўзбекистонда, балки хорижда ҳам юқори маошли иш топиш имкониятига эга бўлади.
“Эртага битириб чиққандан кейин дипломи асосида нафақат Ўзбекистонда, балки дунёнинг 70 дан ортиқ давлатларида ишлаши мумкин. Мана пайвандчиларнинг ҳозирги маоши камида 1,5 минг доллар. Халқаро даражада эса икки минг долларгача. Сантехникларга ҳам жуда юқори маош таклиф қилишяпти. Электрикларга юқори маош таклиф этилмоқда. Бизда олий маълумотлилардан ҳам кўпроқ маош оладиган касблар бор”, — деди вазир.
У техникумда таълим олиш олий маълумот олиш имкониятини чекламаслигини ҳам қайд этди. Унинг сўзларига кўра, касб-ҳунар эгаллаган ёш икки ёки уч йилдан кейин олий таълим олишни истаса, суҳбат асосида университетга кириб, ўқишни иккинчи босқичдан давом эттириши мумкин.
“Бу бир умр сантехник бўлиб қоласан, дегани эмас. Икки ёки уч йилдан кейин олий таълимда ўқийман деса, суҳбат асосида университетга кириб таълимни иккинчи босқичдан давом эттириши мумкин. Шунинг учун ҳозир узлуксиз таълим тизими яратилган”, — дея тушунтирди Қўнғиротбой Шарипов.
Вазир мандат натижалари эълон қилинганидан кейин кўпчиликда олий таълимга кира олмаслик билан боғлиқ хавотирлар пайдо бўлишини ҳам таъкидлади.
Унинг айтишича, жорий йилда абитуриентларга бирданига бешта университетни танлаш имконияти яратилган. Шунингдек, яна битта университетни қўшиш таклифи ҳам бўлган.
Қўнғиротбой Шариповнинг фикрича, ёшлар шунча имкониятдан фойдаланиб ҳам олий таълимга кира олмаса, касбий таълимни танлаши мақсадга мувофиқ. Бундай ҳолда улар 1–2 йилдан сўнг ўз мутахассислиги бўйича олий таълимга ўтишлари мумкин.
Вазир абитуриентларнинг имтиҳонларда минимал баллни тўплай олмаётгани ва имтиҳонларни такомиллаштириш масаласига ҳам тўхталди. Унинг таъкидлашича, барча мактаб битирувчиларининг олий маълумот олиши шарт эмас.
Унинг сўзларига кўра, бутун дунё меҳнат бозорида ҳам асосий эҳтиёж ўрта махсус таълим олган кадрларга тўғри келади. Вазир минимал 56,7 балл тўплаган абитуриентлар кўрсаткичлари бўйича ҳам маълумот берди.
“Биз минимал 56,7 балл олган ёшларимизни таҳлил қилиб кўрдик. Бундан тўрт йил олдин уларнинг улуши 46 фоиз бўлган экан. Бугун 34 фоиз. Паст балл олиш улуши йилдан-йилга камаймоқда. Мана, бугун абитуриентларнинг 74 фоизи 56,7 дан юқори балл олган”, — деди у.
Ушбу кўрсаткични ижобий ҳолат сифатида баҳолаган вазир паст балл оладиган ёшлар сони камайиб бораётганини, бу эса мактаблардаги таълим сифати яхшиланаётганидан далолат бериши мумкинлигини таъкидлади.
Шунингдек, ёшларнинг келгусида ишсиз қолмаслиги учун меҳнат бозорига мос кадрлар тайёрлаш зарурлиги қайд этилди.
Қўнғиротбой Шариповнинг маълум қилишича, жорий йилда давлат бюджетидан 36 мингта грант ўрни ва қарийб 200 мингта контракт ўрни Иқтисодиёт ва молия вазирлиги эҳтиёжларидан келиб чиқиб белгиланган.
Вазир хусусий ва давлат университетларига қўйиладиган талаблар ҳамда улар учун тенг шароит яратиш масаласига ҳам изоҳ берди.
Унинг таъкидлашича, олий таълимдаги рақобатнинг асосий мезони — бозор талабларига мос кадр тайёрлаш ва битирувчини иш билан таъминлаш.
“Рақобат деганда ҳар бир олий таълим муассасаси бозорга мос кадр тайёрлаб, эртага мутахассисни кафолатли иш билан таъминлаши керак. Бизнинг олдимизда турган энг катта мезон — битирувчиларнинг иш билан таъминланиши. У яхши ўқитяптими ёки ёмонми, бунга баҳони халқ ёки иш берувчилар беради”, — деди Қўнғиротбой Шарипов.
Вазирга кўра, битирувчиларнинг бандлик кўрсаткичи белгиланган даражадан паст бўлган олий таълим муассасаларига нисбатан уларни бошқа университетларга қўшиб юбориш ёки фаолиятини тугатиш бўйича чоралар кўрилади.
Шунингдек, ҳозирда хусусий ва давлат олийгоҳларига талабаларни қабул қилиш, таълим йўналишларини белгилаш ҳамда баҳолаш бўйича талабларнинг бир хилда бўлиши таъминланаётгани маълум қилинди.
