Бу жараён эса, энг аввало, бевосита давлатимиз раҳбари томонидан илгари сурилаётган “Ўзбекистон — 2030” стратегиясининг устувор мақсадлари — инсон капиталини ривожлантириш, сифатли таълимни таъминлаш, илм-фан ва инновацияларни қўллаб-қувватлаш, ёшларнинг замонавий билим ва касбларни эгаллаши учун кенг имкониятлар яратиш билан чамбарчас боғлиқ.
Айниқса, олий таълимни ривожлантириш, университетларни илм-фан ва ишлаб чиқариш билан янада яқинлаштириш, ёшларни замонавий технологиялар ва инновацион фаолиятга кенг жалб этиш борасидаги ислоҳотлар “Янги Ўзбекистон — янги имкониятлар” тамойилининг амалий ифодасига айланган.
Ана шу бунёдкорлик жараёнининг ҳудудлардаги муҳим илмий-таълимий таянчларидан бири сифатида Бухоро давлат техника университетини алоҳида қайд этиш мумкин. Бугун университетда 15 мингдан ортиқ талаба, 680 нафардан зиёд профессор-ўқитувчи фаолият юритиб, 4 та факультет, 24 та кафедра ва 14 та марказ орқали замонавий муҳандислик, технология, табиий ресурсларни бошқариш, хизмат кўрсатиш, рақамлаштириш ва бошқа истиқболли йўналишларда мутахассислар тайёрланмоқда.
Бугун ушбу даргоҳда амалга оширилаётган ҳар бир ташаббусни мамлакатимизда кечаётган кенг кўламли ислоҳотларнинг узвий давоми сифатида баҳолаш ўринли.
Университетимиз олимларининг илмий изланишлари натижасида бугунги кунга қадар 86 та патент қўлга киритилди. Бу эса илмий ғоянинг реал ҳаётга кириб бориши, технологияга, маҳсулотга ва иқтисодий имкониятга айланишида бўй кўрсатиши лозим. Шу мақсадда мавжуд илмий ишланмаларни тижоратлаштиришнинг самарали механизми сифатида 8 та “spin-off” корхона ташкил этилди. Яъни университетда яратилган билим ва технология энди фақат лаборатория ёки илмий иш доирасида қолмай, бозор талабига жавоб берадиган маҳсулот ва хизматга айланиш йўлига чиқмоқда.
Муҳими, бу жараён келажак учун янги имкониятлар эшигини очмоқда. Университет томонидан яна 15 та шундай турдаги корхона ташкил этиш режалаштирилган. Улар орасида водород газ технологиялари, дронлар ишлаб чиқариш ҳамда Бухоро туризм соҳаси учун “ҳалол туризм” стандартлари бўйича қисқа муддатли ўқув курслари каби истиқболли йўналишлар мавжуд.
Шунингдек, инновациялар соҳасига ҳам алоҳида ўрин ажратиляпти. Университетда илмий салоҳиятни айнан шу мезон асосида ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Хусусан, илмий салоҳиятни ҳудуд тараққиётига йўналтириш долзарб вазифалардан. Бугунги кунга қадар университет олимлари томонидан 100 дан ортиқ ихтиро яратилган бўлиб, уларнинг 40 га яқини Бухоро вилоятининг ижтимоий-иқтисодий ривожига хизмат қилади.
Бундан ташқари, жараённи янада тизимли ташкил этиш мақсадида университетда 1200 дан ортиқ муаммони қамраб олган “Муаммолар банки” шакллантирилган. Ундаги реал муаммолар магистр ва докторантларнинг илмий изланишлари учун мавзу сифатида белгилаб олиниб, илмий тадқиқотни амалий эҳтиёж билан боғлаш имконини бермоқда.
Глобаллашув даврига келиб, университетларнинг халқаро майдондаги ўрни уларнинг нечта хорижий ҳамкорга эга экани билангина эмас, ушбу ҳамкорликлар таълим, илм-фан ва талабалар келажагига қандай реал имкониятлар яратаётгани билан белгиланади. Бухоро давлат техника университети учун халқаро ҳамкорлик ҳам айнан шундай мазмунга эга. Яъни бу илғор билим ва замонавий технологияларни ҳудудга олиб кириш, маҳаллий илмий салоҳиятни жаҳон илм-фани билан боғлаш ҳамда талабаларни глобал таълим маконига олиб чиқиш имкониятидир.
Бугунги кунда университетнинг илмий-таълимий ҳамкорлик географияси Малайзия, Германия, Россия, Туркия, Жанубий Корея, Болгария, Қозоғистон, Украина, Руминия, Индонезия, Буюк Британия, Хитой, Италия, Венгрия, Белгия, Латвия ва Беларусь каби давлатларни қамраб олган. Улар қўшма илмий тадқиқотлар, академик алмашинувлар, профессор-ўқитувчилар ва талабалар учун халқаро тажриба, замонавий технологияларни ўзлаштириш ҳамда ёш олимлар учун янги илмий имкониятлардан иборат.
Университетда хорижий олий таълим муассасалари билан ҳамкорликда 40 дан ортиқ йўналишда қўшма таълим дастурлари йўлга қўйилган. Жумладан, “2+2” дастурлари доирасида талабалар дастлабки икки йилни Бухоро давлат техника университетида, кейинги икки йилни эса ҳамкор хорижий университетда давом эттириш имкониятига эга.
Магистратура босқичидаги “1+1” дастурлари 22 та йўналишда талабаларга халқаро таълим тажрибасидан фойдаланиш имконини бермоқда. Шунингдек, 4.0 масофавий таълим модели талабаларнинг таълим олиш имкониятларини янада кенгайтиришга хизмат қилмоқда. Яъни талабалар тўрт йиллик бакалавриат таълимини ўзига қулай шароит ва замонавий рақамли имкониятлардан фойдаланган ҳолда масофавий шаклда давом эттириши мумкин.
Бундай дастурлар талабанинг фақат бошқа мамлакатда таълим олишини эмас, балки турли таълим тизимлари, илмий мактаблар ва профессионал муҳит билан танишишини таъминлайди. Халқаро стандартлар асосидаги таълим, хорижий профессорларнинг ўқув жараёнига жалб этилиши, замонавий методикалар ва амалий тажрибанинг уйғунлашуви эса мутахассис тайёрлаш сифатига бевосита таъсир кўрсатади. Айрим дастурлар доирасида Ўзбекистон ва хорижда тан олинадиган икки дипломга эга бўлиш имконияти ҳам яратилаётгани талабаларнинг халқаро меҳнат бозоридаги рақобатбардошлигини оширишга қаратилгани билан аҳамиятли.
Олийгоҳда масофавий таълим шаклларининг ривожлантирилиши талабага таълим жараёнини ўзига қулай шароитда давом эттириш имконини бермоқда. Бу эса таълимни фақат аудитория билан чеклаб қўймасдан, замонавий технологиялар орқали янада мослашувчан ва очиқ тизимга айлантиришга хизмат қиляпти.
Замонавий университетнинг вазифаси фақат халқаро ҳамкорлар сонини ошириш ёки хорижий таълим дастурларини жорий этиш билангина чекланмайди, албатта. Таълим, илм-фан, ишлаб чиқариш ва тадбиркорлик ўртасидаги узвий боғлиқликни таъминлаш ҳам муҳим. Аудиторияда олинган билим ишлаб чиқариш жараёнида синовдан ўтганида, лабораториядаги илмий ғоя реал муаммога ечим берганида ва инновацион ишланма амалий лойиҳага айланганидагина унинг ҳақиқий қиймати намоён бўлади.
Айтмоқчимизки, халқаро ҳамкорликнинг асл қиймати инсон капиталида мужассам. Шу боис, Бухоро давлат техника университетида дуал таълим, илмий лабораториялар, технопарк, инновацион лойиҳалар ва тадбиркорлик йўналишларини ўзаро боғлашга қаратилган тизим шакллантирилмоқда. Талаба назарий билимни корхонада мустаҳкамлайди, тадқиқотчи ўз ғоясини лабораторияда синовдан ўтказади, инноватор эса уни амалий лойиҳа ва бизнес ташаббусига айлантириш имкониятига эга бўлади. Натижада университет ва ишлаб чиқариш ўртасидаги масофа қисқармоқда.
Сир эмаски, юртимизда инклюзив муҳитни ривожлантириш, хотин-қизлар ва ёшларнинг таълим олиши, замонавий касбларни эгаллаши ва ўз салоҳиятини намоён этиши учун тенг шароитлар яратиш муҳим йўналишлардан биридир.
Мазкур жараённинг амалий ифодасини университетимизнинг “Хотин-қизлар ва ёшлар учун AT ва муҳандислик инклюзив таълим маркази” фаолиятида ҳам кузатиш мумкин. Марказда 20 дан ортиқ замонавий касб-ҳунар ва АT йўналишлари бўйича тўгараклар фаолият юритади. Бугунги кунда уларда 200 дан зиёд талаба ва маҳалла ёшлари билим ва амалий кўникмаларини ривожлантирмоқда.
Бу ерда ёшлар фақат компьютер ёки технологияни ўрганмайди. Улар ўзига ишонч, мустақил фикрлаш, касбий кўникма ва келажак учун аниқ йўналиш топмоқда. Натижа эса эътиборга молик: бугунга қадар 80 нафар тингловчи ўқувларни муваффақиятли тамомлаб, тегишли сертификатларга эга бўлди.
Бухоро давлат техника университетида айнан шу мақсадга хизмат қилувчи муҳит қарор топган. Замонавий таълим, илмий тадқиқотлар, халқаро ҳамкорлик, инновацион лойиҳалар, ишлаб чиқариш билан интеграция ва тадбиркорлик имкониятлари ёшларни билим олувчидан — билим яратувчига, ғоя эгасидан — инноваторга, талабадан — бунёдкорга айлантиришга хизмат қилмоқда.
Зеро, университетда яратилаётган имкониятлар фақат бугунги кун учун эмас. Уларнинг ҳақиқий самараси йиллар ўтиб, янги корхоналар, янги технологиялар, иш ўринлари, илмий кашфиётлар ва талабаларимизнинг ҳар томонлама етук кадрлар сифатида мамлакатимиз тараққиётига қўшадиган ҳиссасида намоён бўлишига ишончимиз комил.
Садоқат СИДДИҚОВА,
Бухоро давлат техника университети ректори
Ҳамкорлик материали
