Ўтаётган ҳар бир кун бизни азиз ва улуғ байрамимиз – Мустақиллик кунига яқинлаштирмоқда. Юртимизнинг ҳар бир гўшасида, маҳаллалару ташкилотларда, ўқув даргоҳлари ва оилаларда байрамга тайёргарлик авжида. Таърифи она Ўзбекистонимиз узра баралла янграётган “Мустақиллик тўйи”нинг навбатдаги манзили водийнинг сўлим гўшаларидан бири – Андижон вилояти бўлди.
Андижон деганда кўз ўнгингизга Хонободнинг хушманзара табиати, Марҳаматнинг мева ғарқ пишган чорбоғлари, Асаканинг кўчасидан то ҳовлисига қадар гул тўшалган обод хонадонлари, шунингдек, барча миллат вакилларини ўз ота-онасидек эъзозлаб яшаётган Қўрғонтепа маҳаллалари келади.
Байрамга келинчакдек ясантирилган хиёбонлар, ораста ниҳоллару басавлат дарахтлар саф тортган ям-яшил боғлар, гулу райҳонга бурканган йўлаклар, анжирзорлари сочдек ўрилган ва атрофига саккизбурчак сўрилар ўрнатилган ҳовлилар “Ободлик кўнгилдан бошланади” деган пурҳикмат нақлни эсингизга солади.
Айниқса, андижонликларнинг байрамона кайфияти, хуш муомаласи, ижод аҳлининг меҳнатига самимий эътирофини кўриб, бу заминдан ўзбекнинг манаман деган закий инсонлари бежиз чиқмаганига амин бўласиз.
Заҳириддин Муҳаммад Бобур, Абдулҳамид Чўлпон, Восит Саъдулла, Саида Зуннунова, Муҳаммад Али, Тўлан Низом, Қамчибек Кенжа, Хуршида Ваҳобжон қизи сингари сўз заргарлари ҳамда Сойиб Хўжаев, Фаттоҳхон Мамадалиев, Шерали Жўраев, Нуриддин Ҳамроқулов, Муножат Йўлчиева, Озодбек Назарбеков каби оташнафас санъаткорлари билан ўзбек санъати ва адабиётига зийнат бериб келаётган бу диёр фарзандлари ҳамиша, ҳамма вақт замондошларига намуна бўлиб келган.
Андижонликлар — томда қулупнаю ертўлада қўзиқорин парваришлаб, томорқанинг баракасини топадиган, рўзғор учун зарур барча маҳсулотни ўз ерида етиштирадиган меҳнаткаш ва жўмард халқ. Улар меҳнатнинг катта-кичигини сараламайди, қуёшдан олдин уйғониб, саришталикни ўз ҳаётининг мезонига айлантирган.
Қадимги Буюк ипак йўли чорраҳасида жойлашган, азим қадриятлар ва замонавий анъаналар уйғунлашган мазкур диёр бугун инвестициявий жозибадорлиги, сайёҳлик имкониятлари, рақамли лойиҳалари ҳамда иқтисодий кўрсаткичлари билан юқори суръатда тараққиёт сари одимламоқда.
Ўтмиш илдизларидан куч олиб, бугунги Янги Андижонни барпо этаётган элдошларни кўриб, улар билан суҳбатлашиб, кўнглингиз яйрайди.
Ободлик ҳам юксак маънавият белгисидир. Покиза кўча, файзли хонадон ва гуллаб-яшнаган маҳалла инсоннинг маданияти, масъулияти ва Ватанга дахлдорлигини намоён этади. “Маҳаллада ободлик ва меҳр-саховат ойлиги” эса ҳар биримизни ўз уйимиз, кўчамиз ва маҳалламиз равнақига муносиб ҳисса қўшишга чорлайди.
Маҳалла — халқимизнинг меҳр-оқибати, ҳамжиҳатлиги ва миллий қадриятлари мужассам бўлган маскан. Оиланинг тинчлиги, ёшлар тарбияси, аҳолининг кайфияти ва жамиятнинг маънавий қиёфаси, энг аввало, маҳаллада намоён бўлади. Бугун “маҳалла еттилиги”нинг ҳар бир аъзосига аҳоли муаммоларини ҳал этиш учун зарур ваколат ва имкониятлар берилмоқда. Энди асосий мезон — масъулият, ташаббускорлик ва амалий натижадир. Маҳалла ҳар бир оила ва ҳар бир инсон манфаати учун ягона мақсад атрофида бирлашган жамоа бўлиши лозим.
— Ишсиз фуқарони касб-ҳунарга йўналтириш, ташаббускорларни тадбиркорликка жалб этиш, эҳтиёжманд оилаларга барқарор даромад манбаини яратиш — инсон қадрини улуғлашнинг энг амалий ифодаси, — дейди вилоят фаолларидан Нигорахон Қашқабоева.
Жадид бобомиз Абдулҳамид Чўлпоннинг “Ухлаганларни уйғотмоқ — уйғонганларнинг вазифаси” деган хитоби танти Андижон аҳлининг ҳар кунлик шиори эканини ўз кўзимиз билан кўриб, ҳавасимиз келди.
Улуғимсан, Ватаним!
Асака туманида бўлиб ўтган “Маҳалла — маънавий макон” лойиҳаси асосидаги семинар-тренинг иштирокчилари нуронийлар, “маҳалла еттилиги” фаоллари ҳамда ҳожи ота-оналар бўлди. Тадбирда маҳаллаларда маънавий муҳитни янада мустаҳкамлаш, оила ва маҳалланинг узвий боғлиқлик тамойилларини ривожлантириш, аҳоли ўртасида ҳамжиҳатлик ва бирдамликни кучайтириш масалалари муҳокама қилинди. Шунингдек, эрта никоҳ ва қариндошлар ўртасидаги никоҳнинг олдини олиш, ёш оилаларга учинчи шахснинг аралашувига барҳам бериш, баркамол авлод камолотида китоб ва билимнинг ўрни борасидаги қимматли фикрлар билдирилиб, ибратли оилалар эътироф этилди. Тадбир давомида маҳалланинг жамият ҳаётидаги ўрни, ёшлар тарбиясида нуронийлар ва фаол жамоатчилик вакилларининг масъулияти ҳақида ҳам фикр алмашилди. Ўзининг амалий тавсиялари ва қимматли фикрлари билан хонадони, кўчаси ҳамда маҳалласи фахрига айланаётган фаоллар махсус сертификатлар билан тақдирланди.
“Яхшилик карвони” лойиҳаси асосида Избоскан туманида ўтказилган “Шукроналик” маърифий учрашувларида Ватанга садоқат, меҳр-оқибат, инсон қадри ва жамиятдаги ҳамжиҳатликни мустаҳкамлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди. Иштирокчилар юртимиздаги тинчлик ва осойишталик, мустақиллик неъматининг қадр-қиммати ҳамда бугунги фаровон ҳаёт учун шукроналик туйғулари ҳақида фикр алмашди. Истеъдод эгаларининг шеъру қўшиқлари барчага байрамона кайфият бағишлади.
Жалақудуқ туманидаги тарихий маскан — Қутайба ибн Муслим зиёратгоҳида “Зиёрат одоби” лойиҳаси амалга оширилди. Тадбир давомида халқимизнинг ягона мақсад ва эзгу ғоялар атрофида бирлашиши, миллий қадриятлар, ўзаро ҳурмат ва ҳамжиҳатликнинг жамият ҳаётидаги аҳамияти ҳақида сўз юритилди. Шунингдек, турли миллат вакилларининг қадриятлари, урф-одатлари ва маданиятини акс эттирувчи куй-қўшиқ ҳамда рақслар намойиш этилди.
Вилоятнинг энг чекка ҳудудларидан бўлган Қўрғонтепа туманидаги байрам тадбирлари ҳам юқори савияда ўтказилди. Андижонча куй-қўшиқлар, ичакузди ҳангомалар ва дилбар шеърлар байрам шукуҳини янада жонлантирди. Ўзбекистон халқ артисти Муҳаммадсоли Юсупов ижросидаги серқирра монологлар миллий маданий марказлар вакилларининг рақсларига уланиб кетди. Туманда истиқомат қилувчи қозоқ, қирғиз, тожик ва рус миллатига мансуб юртдошларимизнинг қўл меҳнати кўргазмалари, шунингдек, миллий таомларнинг ноёб намуналари истиқлол байрами тантаналарига алоҳида файз бағишлади. Юртимиздаги ҳамжиҳатлик ва бағрикенглик муҳити “Андижон полкаси”га ўйнаган 16 миллат вакилларининг рақсларида ўз аксини топган бўлса, истиқлол шукронаси мана шу миллат вакилларининг жажжи набиралари ўзбек тилида айтган шеърларда янада жарангдор янгради.
Айниқса, “Мустақиллик бизга нима берди?” мавзусидаги семинар-тренингда фаол иштирок этган юртдошларимизнинг дил сўзлари эътиборга лойиқ. Ёшларнинг “Мустақиллик хорижий танловлар ғолиби бўлишимга йўл очди”, ўқитувчиларнинг “Фарзандим тест саволларига тўлиқ жавоб топиб, ўз билими билан олийгоҳга ўқишга кирди”, отахонларнинг “Ўзим етиштирган полиз маҳсулотларини экспорт қилиш имкониятига эга бўлдим”, уста тадбиркорнинг “Мен қурган иморат ва мактабларда болаларим таълим олмоқда”, деб кўзи яшнаб берган жавобларини эшитиб, инсон қадрига эътибор нақадар кучли қанот беришига яна бир бор амин бўлдик.
Марҳамат туманининг Қорақўрғон маҳалласи аҳолиси билан “Шукроналик” лойиҳаси доирасида ўтказилган маънавий-маърифий тадбирда тадбиркорлар Марғубахон Эргашева ҳамда Сирожиддин Ҳомидовнинг дил сўзларини тингладик. “Болаларим билан бичиш-тикиш, томорқа меҳнатини бирга бажарамиз, аёллар кийимлари, рўмолу кўйлаклар тикамиз. Мана шундай байрамларда эса ҳамқишлоқларимизни йўқлаб, биргаликда нишонлаб юрибмиз”, дейди Марғубахон. Уста тадбиркор Сирожиддин эса узумнинг беш хил навини кўпайтириб, пайванд қилгани ва юқори ҳосил олганини, ҳайиту айёмларда эҳтиёжманд оилалар ва мактаб ўқувчиларига байрам ҳадялари улашиб келаётганидан фахрланишини сўзлаб берди. Маҳалла фаолларидан Наргизахон Охунова оилаларнинг аҳил ва иноқ яшашида маҳалладаги “Оқила аёллар” кенгашига аъзо бувижонларнинг самарали меҳнати, панду насиҳатлари ва ижобий ишлари ҳақида гурунг берди.
Маҳалланинг Ҳунармандлар кўчасида яшовчи Салоҳиддин ака ва Шоҳистахон опанинг ҳовлисига кирган одамнинг ҳайрати ошади. Бор-йўғи 12 сотих ерда етиштирилган узумлар ҳосилини кўриб, чиройли сўритокларда ораста хомток қилинган, сочдек ўриб парваришланган қатор-қатор узум новдаларига, баргидан-да кўпроқ ҳосил туккан марвариддек узумзорга қараб, инсоннинг бунёдкорлигига қойил қоласиз. Салоҳиддин ака “Андижон-победа”, “Келинбармоқ”, “Каттақўрғон”, “Ф-1”, “Доройи”, “Қизил узум”, “Қора узум”, “Мерседес”, “Ҳусайни” сингари узум навларининг хусусиятларини таърифлар экан, бундан 54 йил илгари бобоси Ҳомидхон ота экиб кетган навлар яхши парвариш туфайли бугун ҳам жуда салмоқли ҳосил бераётганини таъкидлади. Ҳомидхон бобо ва Юсуфжон отанинг изидан бораётган учинчи авлод узумчи соҳибкорлар оиласининг Камолиддин, Нуриддин, Жалолиддин, Сирожиддин сингари ўғилларининг ҳам ҳовлилари узумзор ишкомлар билан тўла. Ота-боболаридан мерос деҳқончилик илми орқали ўғиллар етиштирган ҳосил бугунги кунда хорижга экспорт қилинаётгани ҳақида фахр билан сўзлаб беришди.
Маҳалла раиси бизни тадбиркор Эминжон Ибрагимов хонадонига бошлади. Ҳовлининг бошидан-охиригача гулу райҳонга кўмилган сарҳадида саф-саф ишкомларда товланган қора узумлар, қуёш нурида ярқираган ҳусайни узумлари, даста-даста гуллардек қаторлашган анжир дарахтлари, шохлари ерга тегай-тегай деб турган жоноқи олмаларга қараб, инсон қўли гул эканига, ризқу барака ҳалол меҳнатнинг асоси эканига яна бир карра ишонч ҳосил қиласиз.
Марҳаматда мустақиллик куйчиси, Ўзбекистон халқ шоири Муҳаммад Юсуф ҳақида гапирмасликнинг иложи йўқ. Шоирнинг умр бўйи орттиргани — ягона топган-тутгани ва бойлиги — Ватанига муҳаббати бениҳоя эди. Унинг киндик қони тўкилган юртда ҳаммамиз — Ўзбекистон халқ артисти Замира Суюновадан тортиб, ёш ва иқтидорли санъаткор Ирода Искандаровагача бутун зал билан жўр бўлиб, шоирнинг ўтли сатрларини бирга такрорладик:
Мен дунёни нима қилдим,
Ўзинг жону жаҳоним,
Ўзим хоқон, ўзим султон,
Сен тахти Сулаймоним.
Ёлғизим, ягонам дейми,
Топинган кошонам дейми?
Ўзинг менинг улуғлардан
Улуғимсан, Ватаним!
Андижон мўъжизаси
Фестиваль доирасида пойтахт ва водий шоиру санъаткорлари иштирокидаги энг катта гала-концерт Янги Андижон шаҳрида — Бобур шаҳарчасида бўлиб ўтди.
Юракларни ларзага солган оркестр садолари остида уч минг кишилик амфитеатрга кириб келган ҳарбийлар Ватан ҳақида куйлаганда ёшу қари — барча уларга жўр бўлди.
Қақраб ётган адирликлар бағрида Президентимиз ташаббуси билан қад ростлаган кўркам ва файзиёб Бобур шаҳарчасига кириб борарканмиз, йўлнинг икки томонидаги нурафшон чироқлар остида ўрнатилган юзлаб панноларга кўзимиз тушди. Уларда Андижон фарзанди, буюк давлат арбоби ва саркарда Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг ғазалларидан мисралар битилган бўлиб, уларни қизиқиш билан ўқиб бордик. Боғнинг ичкарисида эса ҳар юз метр масофада, сарвдек тик дарахтлар орасига ўрнатилган махсус мосламалардан Бобур ғазаллари билан айтилган қўшиқлар оҳиста янграб туради. Ҳар бир бекатдаги махсус ўтовсимон айвончаларда Абдулҳамид Чўлпон ва Муҳаммад Юсуфнинг ўтли сатрлари ёзилган тахтачалар ўрнатилган.
Яқин келажакда умумий майдони 4000 гектарни ташкил этадиган ушбу шаҳарнинг 1439 гектар майдонида 2000 та кўп қаватли турар жой ва савдо маскани қад ростлайди. Шунингдек, 223 гектар қисмида хизмат кўрсатиш объектлари, 1820 гектарда яшил ҳудудлар ташкил этилиши, йўллар ва бошқа инфратузилма объектлари эса умумий 499 гектар майдонни эгаллаши режалаштирилган. Қурилишлар поёнига етгач, шаҳарчада 410 мингдан зиёд киши яшаши мумкинлиги ҳақида эшитиб, жуда қисқа муддатда 130 та турар жой биносига 12 минг хонадон аҳли кўчиб киргани, бу ерда болалар майдончасидан тортиб, мактабу поликлиникагача тахт ҳолда аҳолига хизмат кўрсатаётгани асл мўъжизанинг ўзи эканини теран англаб етасиз.
Шаҳарчадаги бунёдкорлик ишлари бошланиб кетгач, давлатимиз раҳбарининг ташаббуси билан унга Бобур номининг берилиши зиёлилар ва кенг жамоатчиликнинг кўнглидаги ниятга ҳамоҳанг бўлди. Заҳириддин Муҳаммад Бобур каби буюк аждодларимиз хотирасига кўрсатилаётган бундай эҳтиром ўзлигимизни англаш, ёш авлоднинг улуғ боболарга муносиб ва илм-маърифатли бўлиб улғайишига хизмат қилишининг амалдаги ифодасидир.
Вилоятда қанча ташкилот бўлса, барчаси эрта тонгдан ишни Бобур шаҳарчасидаги ўзига бириктирилган ҳудудни ободонлаштиришдан бошлашини кўрдик.
Анвойи, нурафшон ёритқичлар оғушида чарақлаб турган шаҳарчанинг адоғида ёниқ мунчоқдек терилган шода чироқлардан бу йил янги уйга кўчиб ўтиб, хонадон тўйларини ўтказган аҳолининг уйлари эканини билдик. Турли аттракционларнинг айлана бўлиб порлаган ёғдулари жажжи болаларимиз учун кичик сайилгоҳлар эканини, шунингдек, икки тарафи гуллар билан ўралган нақшинкор ўриндиқларга тўла шинам йўлакларни томоша қилиб, “Андижон мўъжизаси Ўзбекистондаги адолатли ислоҳотларнинг айнан ўзидир!” дегимиз келди.
Андижондан қайтар эканмиз, ўзбек санъати ифтихори, Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраевнинг “Андижон томонларда” ҳамда бетакрор овоз соҳиби Озодбек Назарбековнинг “Анжанчасига” қўшиқларини завқ билан куйлаётган Шерали Жўраев номидаги мусиқа ва санъат олий мактабининг бўлажак ўқувчилари кўз олдимдан ўтди.
Ўз салтанатида адлу иймон тамойилларини ўрнатган, давлат ва ҳарбий бошқарув санъати асосчиси, ота юртни юксак ривожланган цивилизация марказига айлантирган Соҳибқирон Амир Темурнинг ҳаётий фаолиятини қатор-қатор романлари орқали биз китобхонларга етказиб бераётган устозимиз, Ўзбекистон халқ ёзувчиси Муҳаммад Алининг ҳаётбахш сатрларини эсладим.
Яна Андижоннинг икки иқтидорли қизи ҳақида ҳам айтгим келди. Ўзбекистон Қаҳрамони, халқ артисти Муножат Йўлчиева санъатни ва унинг олий даражадаги кўриниши бўлган мақомни бутун дунёга тарғиб этмоқда. Ёниқ мисралари ва дилбар ҳикоялари билан элимиз олқишига сазовор бўлган ҳассос шоира, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Мунаввара Усмонованинг ижод намуналари эса халқимизнинг санъати ва адабиётига кўрку зийнат бағишламоқда.
Заҳириддин Муҳаммад Бобурнинг “Шукр қилсанг, неъмат фаровон бўлур” деган ҳикматлари шукронани саодат билган, тўйга тўёна билан келаётган, меҳнату шижоатидан барака топган Андижон одамларининг фаровон ҳаётига менгзаб айтилгани ҳам рост!
Топганингиз тўйга буюрсин, азиз андижонликлар! Мустақиллик байрамингиз муборак бўлсин!
Сайёра ТЎЙЧИЕВА,
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси
