Айниқса, Қорақалпоғистонда кейинги йилларда соҳада юз берган сифат ўзгаришларини алоҳида таъкидлаш жоиз. 2017-2025 йилларда ҳудудда “Бир қадам” тамойили асосида 76 та оилавий шифокорлик пункти,
89 та оилавий поликлиника, 87 та
маҳалла тиббиёт пункти ташкил этилди. Шунингдек, ихтисослаштирилган марказларнинг
ҳудудий филиалларида 150 турдаги янги технологиялар жорий этилди. Йилига 4500
беморнинг Тошкент ва чет элга бормай, ҳудуднинг ўзидаёқ юқори технологик ёрдам
олиш имконияти яратилди. Тўрткўл, Қўнғирот ва Чимбой туманларида қўшма
шикастланишлар ва ўткир қон-томир касалликлари марказлари ташкил этилиб,
беморларга жойларнинг ўзида шошилинч ва малакали тиббий ёрдам кўрсатилиши
таъминланди.
Бундан ташқари, 6 ёшли болалар орасида
вирусли гепатит “А” касаллигининг олдини олиш мақсадида бепул режали эмлаш
ўтказилди. Тегишли фармон асосида фақат 2025 йилнинг ўзида Қорақалпоғистонда
яшовчи болалар учун зарур маблағ ажратилиб, 47 минг 220 доза вакцина сотиб
олинди ва ёш кўрсаткичи бўйича касалланиш даражаси юқори бўлган болалар орасида
гепатит “А” касаллигига қарши бепул эмлаш ишлари бажарилди. Натижада аҳолининг
ушбу касалликка чалиниш кўрсаткичи 2024 йилдагига нисбатан 1,6 баробар,
мақсадли гуруҳ болалари ўртасидаги касалланиш ҳолатлари 3,7 баробар камайишига
эришилди.
Жорий йилда касалликка қарши эмлаш
учун бюджетдан яна 8 миллиард сўм ажратилди. Шунингдек, бугунга қадар фақат
Тошкент шаҳрида ўтказиб келинган айрим мураккаб жарроҳлик амалиётлари энди шу
ернинг ўзида бажарилмоқда. Жумладан, сунъий қон айланиш аппарати орқали
беморларнинг юрагида очиқ жарроҳлик амалиёти ўтказиляпти. Мультиспираль
компьютер томографияси, ультратовуш, лаборатория ускуналари эса касалликларга
эрта ташхис қўйиш имконини бермоқда.
Тиббиёт ходимлари меҳнатини
рағбатлантириш, олис ва чекка ҳудудларга шифокорларни жалб этиш мақсадида
бундай ҳудудлар рўйхати 297 тага кенгайтирилиб, Қорақалпоғистондан 38 та
маҳалла ушбу рўйхатга киритилган. Вилоятлар ҳамда Тошкент шаҳридан, шунингдек,
хорижий давлатлардан ҳудуднинг Тахтакўпир, Чимбой, Қораўзак, Бўзатов, Шуманай,
Қўнғирот туманларига бориб ишловчи шифокорларнинг ойлик лавозим маошига
дастлабки уч йил давомида 100 фоиз, Мўйноқ туманида эса 200 фоиз миқдорида
қўшимча ҳар ойлик устама давлат бюджети ҳисобидан тўлаб борилмоқда.
Қорақалпоғистон Республикаси Соғлиқни
сақлаш вазирлиги тизимидаги жами 221 муассасада “Электрон поликлиника” ва
“Электрон шифохона” ахборот тизимлари шакллантирилиб, беморларни оилавий
шифокорларга бириктириш, онлайн қабулга ёзилиш, патронаж, профилактик кўриклар,
скрининг дастурлари ва уларнинг натижаларини таҳлил қилиш, беморларни қўшимча
текшириш, консультация ва даволашга йўналтириш ҳамда қайта боғланиш
имкониятларини қамраб олган “Ягона тиббиёт тизими” жорий этилди. Нукус шаҳри
тиббиёт бирлашмасида марказлашган лаборатория ташкил этилиб, шаҳардаги барча
лабораториялар билан интеграция қилинди ҳамда DMED ахборот тизими негизида иш
бошлади.
Оналик ва болаликни муҳофаза қилиш
йўналишида фаолият юритаётган тиббиёт муассасалари самарадорлигини оширишга ҳам
алоҳида эътибор қаратилмоқда. Хусусан, туманларимиздаги туғуруқ комплекси ва
перинаталь марказларда фертил ёшдаги аёллар, оналар ва болалар учун зарур қулай
шароит яратилди.
Шаҳар ва туман тиббиёт бирлашмаси
таркибида барча қулайликка эга марказий шифохоналар, замонавий тиббий жиҳозлар
билан таъминланган тез тиббий ёрдам бўлими, кўп тармоқли марказий поликлиника,
шунингдек, ҳудудларда қишлоқ оилавий поликлиникалари, чекка қишлоқларда эса
маҳалла тиббиёт пунктлари ташкил этилган. Аҳолининг саломатлиги шифокорларнинг
доимий назоратида.
Кейинги йилларда халқимиз
саломатлигини муҳофаза қилишда хусусий клиникаларнинг улуши сезиларли даражада
ортган. Ҳозир Қорақалпоғистондаги 392 та хусусий тиббиёт муассасасида 346 та
амбулатор ва 45 та стационар шароитда 57 турдаги мутахассислик бўйича аҳолига
сифатли тиббий хизмат кўрсатилаётир.
Шу билан бирга, соғлиқни сақлаш
соҳасида хорижий клиникалар билан ҳамкорлик йўлга қўйилиб, қатор халқаро
меморандумлар имзоланди. Хусусан, Хитойнинг CSADI кoмпанияси ёрдамида Нукус
шаҳрида болалар тиббиёт кластери қурилиши режалаштирилган. Бундан ташқари, айни
ҳудудда оналар ва болалар учун БАА ёрдами билан шифохона қурилиши якунланмоқда.
Япониянинг “Digital knowledge”
компанияси томонидан ҳомиладор аёллар учун мўлжалланган рақамлаштирилган
платформани бирламчи тиббиёт бўғини ходимлари амалиётига жорий этиш қўшма
лойиҳаси билан бирга АҚШнинг TIFO ташкилоти ёрдамида ҳудудда “Орол фожиасининг
минтақавий аҳоли саломатлигига салбий таъсирини ўрганиш” лойиҳаси доирасида сув
намуналари олиш ва ўрганиш ишлари бажарилмоқда.
Бугун Қорақалпоғистонда тиббиёт
соҳасида кузатилаётган ўзгаришлар муайян тармоқ доирасидаги янгиланишлар билан
чекланиб қолаётгани йўқ. Уларнинг мазмун-моҳияти инсон қадрини улуғлаш, аҳоли
саломатлигини сақлаш ва ҳаёт сифатига дахлдор энг муҳим масалаларни ҳал этишга
қаратилган.
Айни пайтда тиббиёт соҳаси олдига қўйилаётган вазифалар тобора мураккаблашиб, талаблар юксалиб бораётган бир шароитда Қорақалпоғистонда шаклланаётган янги тажриба ва ёндашувлар келгуси тараққиёт учун мустаҳкам замин ҳозирламоқда. Энг муҳими, бу жараёнлар марказида инсон қадри ва манфаатлари турибди. Фуқароларнинг сифатли тиббий хизматдан баҳраманд бўлиши, ўз вақтида ташхис ва даволаниш имкониятлари кенгайиши, малакали тиббий ёрдамнинг аҳолига янада яқинлашаётгани эса ислоҳотларнинг ҳаётий аҳамиятини яққол намоён этаётир.
Мурад ҚУРБАНОВ,
Қорақалпоғистон Республикаси соғлиқни сақлаш вазири
