Ўзбекистонда ЎзЛиДеП иштирокида ташкил этилган «Тараққиёт нуқтаси» мунозара клубининг навбатдаги йиғилиши бўлиб ўтди. Унда давлат органлари вакиллари, депутатлар, тадбиркорлар ҳамда жамоатчилик фаоллари ишбилармонлик муҳитидаги долзарб муаммолар, қонунчиликни такомиллаштириш, солиқ маъмуриятчилиги ва давлат томонидан тартибга солиш механизмларининг самарадорлигини муҳокама қилдилар. Савдо соҳасидаги чекловлар, уларнинг қонуний фаолият юритаётган тадбиркорлик субъектларига таъсири ва яширин иқтисодиётга қарши кураш масалалари алоҳида эътибор марказида бўлди.
Тадбирда Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутатлари, Бизнес-омбудсман, тегишли вазирлик ва идоралар, солиқ ва божхона органлари вакиллари, шунингдек, тадбиркорлик ҳамжамияти иштирок этди.
Учрашувнинг асосий мавзуси тадбиркорлик фаолияти учун қулай шарт-шароитлар яратиш ҳамда қонунчиликни амалиётда қўллаш жараёнида юзага келаётган муаммоларга амалий ечимлар топишдан иборат бўлди.
Иштирокчилар хусусий секторни изчил қўллаб-қувватлаш, маъмурий тўсиқларни қисқартириш ва давлат билан бизнес ўртасидаги очиқ мулоқотни ривожлантириш иқтисодий ислоҳотларнинг муҳим йўналишларидан бири бўлиб қолаётганини таъкидладилар.
Шу билан бирга, муҳокамалар янги қўллаб-қувватлаш чораларини ишлаб чиқиш билан бир қаторда, қабул қилинган қарорларнинг амалда қанчалик самарали ишлаётганини баҳолаш зарурлигини ҳам кўрсатди.
Тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш: янги имкониятлардан амалий муаммолар ечимигача
Йиғилиш давомида давлат органлари вакиллари тадбиркорларни молиявий қўллаб-қувватлаш, солиқ тизимини такомиллаштириш, давлат хизматларини рақамлаштириш ҳамда бизнес ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасида амалга оширилаётган ишлар ҳақида маълумот бердилар.
Хусусан, молиявий жарималарнинг асослилиги, мансабдор шахсларнинг ноқонуний қарорлар учун жавобгарлиги, давлат томонидан берилаётган имтиёзлар ҳақидаги маълумотларнинг очиқлиги ҳамда инвесторлар учун барқарор ва олдиндан прогноз қилиш мумкин бўлган шарт-шароитларни таъминлаш масалалари муҳокама қилинди.
Бизнес-омбудсман вакиллари тадбиркорлик фаолиятига асоссиз аралашувларни бартараф этиш муҳимлигини таъкидладилар. Қайд этилганидек, кўплаб тадбиркорлар учун қўшимча имтиёзлардан ташқари, барқарор ҳуқуқий муҳитда эркин фаолият юритиш имконияти ҳам катта аҳамиятга эга.
Шунингдек, қайта алоқа механизмларини такомиллаштиришга алоҳида эътибор қаратилди. Ҳудудлардаги тадбиркорлардан келиб тушаётган таклифлар қонунчилик ва маъмурий тартиб-таомилларни янада яхшилаш учун асос бўлиши лозимлиги таъкидланди.
Шу билан бирга, иштирокчилар савдо корхоналарининг кундалик фаолиятига бевосита таъсир кўрсатаётган масалаларга ҳам тўхталдилар. Жумладан, айрим турдаги товарларни сотишда нақд пулсиз ҳисоб-китобларга қўйилган талаблар, уларнинг харидорлар талаби ва савдо айланмасига таъсири, шунингдек, назорат механизмларини такомиллаштиришда тадбиркорлар манфаатларини ҳисобга олиш зарурлиги муҳокама қилинди.
Ноқонуний бозор ва амалдаги чекловларнинг самарадорлиги
Йиғилишда қизғин муҳокама қилинган мавзулардан бири айрим турдаги никотин маҳсулотларининг ноқонуний айланмаси бўлди.
Мунозара давомида жамоатчилик фаоли қонунчиликда белгиланган чекловлар ҳар доим ҳам тақиқланган маҳсулотларнинг савдодан амалда йўқолишига олиб келмаётганига эътибор қаратди.
Унинг сўзларига кўра, ўтказилган кузатувлар ва журналистик суриштирувлар электрон сигареталар ҳамда никотинли паучларнинг кичик савдо нуқталари ва интернет платформалари орқали норасмий сотилиши давом этаётганидан далолат беради.
Айниқса, бундай маҳсулотларни харидорларнинг ёшини текширмасдан, шунингдек, очилган қадоқлардан доналаб сотиш ҳолатлари ҳақидаги маълумотлар жиддий хавотир уйғотди. Бундай ҳолатлар тасдиқланган тақдирда, истеъмолчилар учун қўшимча хавфларни юзага келтириши, маҳсулотларнинг келиб чиқиши ва сифати устидан назоратни қийинлаштириши мумкин.
Муҳокама иштирокчилари вояга етмаганларнинг никотин маҳсулотларидан фойдаланишининг олдини олиш устувор вазифа бўлиб қолиши шартлигини таъкидладилар.
Шу билан бирга, амалдаги чекловларнинг амалий самарадорлигини баҳолаш зарурлиги ҳақида ҳам савол ўртага ташланди: улар ноқонуний савдони қисқартиришга қай даражада хизмат қилмоқда ва давлатга мавжуд хавфларни назорат қилиш имконини бермоқда?
Халқаро тажриба ва назоратни такомиллаштириш бўйича таклифлар
Муҳокамалар давомида никотин маҳсулотлари айланмасини тартибга солиш ва уларнинг ноқонуний савдосига қарши курашиш борасидаги хорижий тажрибани ўрганиш таклиф этилди.
Таъкидланганидек, халқаро амалиётда ёшга доир чекловлар, маҳсулот сифати ва маркировкасига қўйиладиган талаблар, махсус савдо шартлари ҳамда давлат назорати каби турли воситалар қўлланилади.
Келгусидаги экспертлик муҳокамалари учун эҳтимолий йўналишлардан бири сифатида айрим турдаги товарлар устидан кучайтирилган назоратнинг экспериментал механизмларини ўрганиш ғояси илгари сурилди.
Бунда гап қабул қилинган қарор ҳақида эмас, балки ҳар томонлама ҳуқуқий, тиббий ва иқтисодий баҳолашни талаб этадиган таклиф хусусида бормоқда. Никотин маҳсулотлари қарамликни келтириб чиқаради ва саломатлик учун, айниқса, вояга етмаганлар учун жиддий хавф туғдиради.
Давлат органлари вакиллари кўтарилган масалаларга муносабат билдирар экан, текширувларни ўтказишда белгиланган тартиб-таомилларга риоя қилиш зарурлигини қайд этдилар. Мазкур талаблар тадбиркорларни асоссиз аралашувлардан ҳимоя қилишга қаратилган бўлса-да, ноқонуний савдо ҳолатларини ўз вақтида аниқлаш ва уларга чек қўйиш ҳам муҳим аҳамиятга эга.
Шу муносабат билан иштирокчилар назорат механизмларини ва тегишли идоралар ўртасидаги ҳамкорликни такомиллаштириш имкониятларини муҳокама қилдилар.
Жамоатчилик ташаббусларидан амалий ечимлар сари
ЎзЛиДеП вакиллари келиб тушаётган таклифларни ваколатли давлат органлари, тадбиркорлик ҳамжамияти ва мустақил экспертлар иштирокида янада чуқур ўрганиш муҳимлигини таъкидладилар.
Қонунчиликни такомиллаштиришда нафақат белгиланган мақсадлар, балки қабул қилинган нормаларнинг амалдаги натижалари таҳлилига ҳам таяниш зарурлиги қайд этилди.
Бўлиб ўтган мунозара давлат, бизнес ва жамият ўртасидаги очиқ мулоқотнинг аҳамиятини яна бир бор намоён этди.
Самарали тартибга солиш нафақат қоида ва чекловларни белгилашни, балки уларнинг ижросини таъминлайдиган таъсирчан механизмларни яратишни, қонунга риоя қилувчи тадбиркорларни ҳимоя қилишни ҳамда жамоат хавфсизлигини таъминлашни ҳам назарда тутади.
Айнан шундай ёндашув ишбилармонлик муҳитини изчил такомиллаштириш, яширин иқтисодиётга қарши курашиш ва қабул қилинаётган қарорларнинг натижадорлигини оширишга хизмат қилади.
