Ёғингарчилик камлиги, шамол ва атмосфера ҳавосининг табиий алмашинуви билан боғлиқ жараёнлар шулар жумласидан.
Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг маълум қилишича, Тошкентда жорий йил октябрь ойининг 26-кунига қадар атиги 3,9 миллиметр ёғингарчилик кузатилган. Ойлик меъёр эса 23,7 миллиметрни ташкил этади. Демак, ёғингарчилик миқдори меъёрга нисбатан қарийб 6 баробар кам бўлган.
Қўмита маълумотларига кўра, ёғингарчилик камлиги ҳаводаги чанг зарраларининг ювилиб кетишини сусайтиради ва уларнинг атмосферада тўпланишига шароит яратади.
Иқлим ўзгариши миллий маркази директори, техника фанлари бўйича фалсафа доктори Фаррух Саттаровнинг таъкидлашича, сўнгги ўн йилликда атмосфера ҳавосининг табиий алмашинуви билан боғлиқ жараёнларда ҳам ўзгаришлар кузатилган.
Хусусан, совуқ ярим йилликда кучли шамол ва ёғингарчилик камлиги билан боғлиқ ноқулай метеорологик шароитлар олдинги йилларга нисбатан 57 фоизга кўпайган. Бундай шароитлар ҳавонинг табиий равишда тозаланишини қийинлаштириши мумкин.
Қўмита томонидан ҳаво сифатидаги ўзгаришлар ва чанг массаларининг ҳаракати нафақат мониторинг станциялари, балки сунъий йўлдошлар орқали ҳам кузатиб борилмоқда.
Октябрь ойининг 1–26-кунлари бўйича SILAM модели асосида сунъий йўлдош тасвирлари таҳлил қилиниб, улар ҳаво сифати индекси (AQI) билан солиштирилган.
Таҳлиллар чанг массалари Тошкент шаҳри ва унга туташ ҳудудларга кириб келган даврларда ҳаво сифати индекси ҳам кўтарилганини кўрсатган.
Масалан, октябрь ойининг 4–5-кунларида ёғингарчилик кузатилган ва AQI индекси 66–71 даражада бўлган. Кейинги кунларда эса ёғингарчилик камлиги ва чанг массаларининг тўпланиши фонида ҳаво сифати ёмонлашган.
Европанинг EUMETSAT платформаси ҳамда Meteosat сунъий йўлдошидан олинган тасвирларда 25–26 октябрь кунлари Тошкент шаҳри ва унинг атрофида йирик чанг массалари кузатилган.
Ушбу жараён Тошкент шаҳри ва вилояти, шунингдек, қисман Сирдарё ва Жиззах вилоятларини қамраб олган.
Мутахассислар прогнозларига кўра, чанг массаларининг таъсири ва ҳаво ифлосланиши билан боғлиқ ноқулай шароитлар келгуси ҳафтанинг бошигача давом этиши мумкин.
Қўмита таъкидлашича, ҳаво сифати ёмонлашувига турли омиллар таъсир кўрсатади. Шу боис вазиятни тўғри баҳолашда метеорологик шароитлар, чанг массаларининг ҳаракати ва мониторинг маълумотларини биргаликда таҳлил қилиш муҳим ҳисобланади.
