Мамлакатимизда сўнгги йилларда мазкур соҳани ислоҳ қилиш ва ривожлантиришга қаратилган қатор қонун, фармон ва қарорлар қабул қилинди. Улар асосида тиббиёт муассасалари янги замонавий ускуналар билан таъминланмоқда. Шунингдек, ҳар бир бемор касалликлар кесимида скрининг текширувлардан ўтказилиб, хасталикларни эрта аниқлаш ва даволаш чоралари кўриляпти.
Президентимизнинг 2026 йил 20 январдаги “Ўткир юрак-қон томир ва цереброваскуляр касалликларнинг олдини олиш чора-тадбирларини такомиллаштириш тўғрисида”ги қарори ҳам бу борада яна бир муҳим қадам бўлди. Бутун дунёда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам бу турдаги касалликлар кўрсаткичи тобора ошаётир, ҳатто унга чалиниш хавфи яшариб бормоқда. Шуни инобатга олган ҳолда, қарорда аҳоли ўртасида ўткир юрак-қон томир ва цереброваскуляр касалликларни барвақт аниқлаш, уларга кўрсатиладиган тиббий хизматларни янги босқичга олиб чиқиш орқали эрта ўлим ва ногиронлик ҳолатларини камайтириш, беморларни соғломлаштириш ҳамда реабилитация қилиш тизимини яратиш, шунингдек, аҳолига кардиологик ва неврологик ёрдам кўрсатишни такомиллаштириш мақсад қилинган.
Қарор ижросини таъминлаш мақсадида Республика шошилинч тиббий ёрдам илмий-амалий маркази Навоий филиалида ангиография ҳамда юрак-қон томир жарроҳлик бўлими ташкил этилди. Бўлимнинг очилгани юрак ва ўткир коронар синдром билан оғриган беморларда шошилинч жарроҳлик амалиётларини ўтказиш имконини беради. Юрак соҳасида кучли оғриқ билан келган беморда ангиография ва битган юрак-қон томирларини стентлаш амалиёти ўтказилса, 3-4 кундан сўнг бемалол уйига қайтиши мумкин. Албатта, беморлар яшаш жойида кардиолог назоратида бўлиши, дори-дармонларни ўз вақтида қабул қилиши керак. Шунинг учун беморлар ҳар ой ёки уч ойда марказда кўрикдан ўтиб, шифокорлар назоратида бўлади.
— Бугун вилоятда истиқомат қилаётган 1 миллион 109 минг кишига 212 та даволаш-профилактика муассасаси тиббий хизмат кўрсатиб келади, — дейди Навоий вилояти соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғи Нурали Сафоев. —Вилоятдаги 40 ва ундан катта ёшдаги 338,9 минг фуқарода юрак-қон томир ва қандли диабет касаллигини аниқлаш бўйича скрининг текширувлари ўтказилди. 20 мингга яқини амбулатор шароитда, 4091 нафари туман, 569 нафари вилоят ҳамда 15 нафари республика тиббиёт марказларида соғломлаштирилди. Шунингдек, скрининг натижасида қандли диабет касаллигининг хавф омиллари аниқланиб, амбулатория шароитида 11 минг 125, туман марказида 2101, вилоят тиббиёт муассасаларида 877 ва республика тиббиёт марказларида 16 бемор даволанди. Бу жараёнда марказлашган электрон реестр самарали йўлга қўйилгани беморлар ва шифокорлар учун самара беряпти.
Ҳозир Хатирчи, Қизилтепа туманлари ҳамда Зарафшон шаҳрида политравма марказлари фаолияти йўлга қўйилган ҳамда энг замонавий диагностика аппаратлари билан таъминланган. Бу ҳам аҳолини яшаш ҳудудида тўлиқ текширувлардан ўтказиш, аниқ ташхис қўйиш ва самарали даволаш, керак бўлса, амалиётларни ҳам ўтказиш имконини беради.
Филиалда шифокорлар аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш билан чекланиб қолмай,беморларга янада қулайлик яратиш, касалликларни самарали даволаш, соғлом ҳаётга қисқа муддатда қайтариш учун илмий изланишлар билан шуғулланмоқда.
Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказида ҳам ўткир юрак-қон томир ва цереброваскуляр касалликларни даволаш, мураккаб жарроҳлик амалиётларини ўтказиш учун зарур шарт-шароит мавжуд. Муассаса йилдан йилга замонавий аппаратуралар билан бойимоқда. Бу эса беморларга ҳам вақт, ҳам маблағ тежаб, дарддан тезроқ фориғ бўлиш имкониятини беради.
— Ҳозир юрак-қон томир касалликларига чалиниш хавфи йилдан йилга кўпайиб боряпти, — дейди кардиолог-аритмолог шифокор Достон Эсонов. — Авваллари бундай касалликлар асосан ёши катта беморларда, хусусан, 55-70 ёшлиларда учраган бўлса, ҳозир яшариб, ҳатто 20-30 ёшлилар орасида ҳам қайд этилмоқда. Аҳолининг соғлом турмуш тарзига риоя қилмаслиги, нотўғри овқатланиши, вазни ортиқчалиги, ўз вақтида шифокор кўригидан ўтмаслиги натижасида инсульт, инфаркт каби хавфли касалликлар юзага келяпти. Вилоят кўп тармоқли тиббиёт марказимизда турли хил юрак-қон томир касалликларини мураккаб жарроҳлик амалиёти орқали даволаш имконияти мавжуд. Замонавий тиббий ускуналар туфайли амалиётларимиз муваффақиятли ўтмоқда.
Аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш кўлами йилдан йилга кенгайиб бораётир. Баъзи текширувлар, юқори технологик жарроҳлик амалиётлари вилоят ва туманларнинг ўзида амалга ошириляпти. Хусусан, вилоятда жорий йил шу кунга қадар туғма юрак нуқсони бўлган, стентлаш, эндопротезлаш, лапароскопик, буйрак ва жигар трансплантацияси, кўз касалликлари ва бошқа ҳолатларда 2000 га яқин беморда юқори технологик жарроҳлик амалиёти ўтказилди. Уларнинг 440 таси вилоят муассасасида, 1544 таси эса шаҳар, туман тиббиёт бирлашмаларида бажарилди.
— Жорий йил бошидан буён Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказида 260 дан ортиқ юқори технологияли жарроҳлик амалиёти ўтказилди, — дейди Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бош жарроҳи Ўткир Хушвақтов. — Ушбу амалиётлар орасида ўта мураккаб бўлган буйрак кўчириш ва юрак трансплантацияси ҳам бор. 2024 йилда республикада жигар трансплантацияси муваффақиятли амалга оширилган олтинчи вилоят бўлдик. Ҳар ой Навоий вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази мутахассислари туман даражасига тушиб, ўша ерда юқори технологияли жарроҳлик амалиёти ўтказиб, тиббий ёрдам кўрсатиб келмоқда. Марказимизда ҳозир деярли барча диагностика ускунаси мавжуд. Яқинда халқаро Кувайт фонди кўмагида яна ЛОР комбайн, эндоскопик ускуналар, лапароскоп, литотриптер, УТТ аппаратлари олиб келинди. Ҳозир марказимизда Навоий давлат университети тиббиёт факультети кафедраси очилган, 20 дан ортиқ шифокоримиз илмий тадқиқот ўтказмоқда.
Ҳар қандай тиббий хизмат учун муассасада зарур шароит бўлиши шарт. Айниқса, тажрибали мутахассисларга эҳтиёж ортиб боради. Бу борада вилоятдаги тиббиёт муассасаларининг 40 дан зиёд мутахассиси хорижий тиббиёт ва илмий муассасаларда малака ошириб қайтди. Бундан ташқари, вилоят марказидан олис шаҳар ва туманларда ҳам аҳолига тиббиётни яқинлаштиришга алоҳида эътибор қаратилган. Шу мақсадда ўтган йили ҳудудлардаги тиббиёт муассасаларида 61,8 миллиард сўмлик қурилиш-таъмирлаш ишлари бажарилди. Энг чекка қишлоқларда янги поликлиникалар қурилиб, замонавий тиббий жиҳозлар билан таъминланди. Моддий-техник база мустаҳкамланди ва маънан эскирган бинолар қайта таъмирланди.
Ҳар соҳада кўзга ташланаётган инсон қадри ва манфаати йўлидаги ислоҳотлар тиббиёт тизимида ҳам жадал бажарилмоқда. Пировардида аҳоли саломатлигини асраш ва тиклаш учун имкониятлар кенгаймоқда.
Ғолиб АБДУСАЛОМОВ,
“Янги Ўзбекистон” мухбири
