Социаллық қорғаў миллий агентлигиниң мағлыўматларына бола, бүгин мүрәжатлардағы мәселелердиң 80 проценти тиккелей мәҳәлле дәрежесинде шешилмекте.
Кейинги үш жылда болса жәрдемге мүтәж 600 мыңнан аслам шахс ҳәм шаңарақ жаңадан анықланған. Бул жәрдем сорап келгенлер менен ислесиў менен бирге, жәрдемге мүтәж болған инсанларды жедел анықлаўға да итибар қаратылып атырғанын көрсетеди.
Республика бойлап 208 "Инсан" орайы ҳәм 9 мың мәҳәлледеги социаллық хызметкер бул процессте жумыс алып бармақта.
Республика көлеминде 4 "Имкон" ҳәм 1 "Умид" орайлары болып, ҳәптесине 5 күнлик жумыс тәртибинде жумыс алып барады.
Орайлар өз асханасына ийе ҳәм тәрбияланыўшылар күнине 5 мезгил бийпул аўқат пенен тәмийинленеди.
Шөлкемлерде балалардың 10,5 саат ҳәм 24 саат даўамында болыўына мөлшерленген топарлар бар.
Орайлар төмендеги кеселликлер ҳәм раўажланыў өзгешеликлери болған 2 жастан баслап балаларды қамтып алады:
Таяныш-қозғалыс системасы кеселликлери ҳәм кемисликлери: туўма III-IV дәрежели сколиоз, аўыр туўма маймақлық, артрогрипоз, балалар церебрал параличи ҳәм остеомиелит асқыныўлары.
Раўажланыўдағы бузылыўлар: ақылый ҳәм психоречевлик раўажланыўдағы бузылыўлар.
Еситиўдеги бузылыўлар: еки тәреплеме созылмалы сенсоневрал еситиў кемислиги.
Көриў ағзасиниң кеселликлери ҳәм туўма кемисликлери: туўма катаракта, көзлик (амавроз), микрокорнеа, микрофтальм, анофтальм, колобома, ретинопатия ҳәм жоқары дәрежели миопия.
Туўма ҳәм нәсиллик кеселликлер: Даун, Вильямс, Прадер-Вилли, Нунан, Корнелия де Ланге, Шерешевский-Тернер ҳәм Клайнфелтер синдромлары.
Президенттиң 2026-жыл 14-октябрьдеги ПҚ-375-санлы қарарына муўапық, Самарқанд қаласында халықаралық Barnahus модели тийкарында "Нажот" балалар орайы шөлкемлестирилди.
Орай зорлықтан жәбирленген балалардың ҳуқықлары ҳәм қәўипсизлигин тәмийинлеў, оларға психологиялық, медициналық ҳәм социаллық жәрдемди муўапықластырыў және тергеў ҳәм суд процесслеринде қайта руўхый жарақатланыў қәўпин азайтыўға хызмет етеди.
Самарқанд қалалық аймақлық социаллық хызметлер орайы 7 тийкарғы имараттан ибарат болып, оларда төмендеги 11 хызмет ҳәм жумыс бағдары шөлкемлестирилген:
"International Inclusive Hub" — Халықаралық таяныш инклюзив профессионал билимлендириў орайының Самарқанд филиалы;
2. Балалар ушын ерте араласыў хызмети;
3. Үлкен жастағылар ушын күндизги күтиў хызмети;
4. Балалар ушын күндизги күтиў хызмети;
5. "Моҳорат" аспазлық студиясы;
6. Үлкен жастағылар ушын реабилитация хызмети;
7. Абилитация хызмети;
8. Балалар ушын реабилитация хызмети;
9. "Жаңа имканиятлар" клубы;
10. Психосоциаллық реабилитация хызмети;
11. "Симуляциялық оқыў комплекси" — Социаллық қорғаў системасы хызметкерлериниң маманлығын арттырыў орайының Самарқанд филиалы.
Орай заманагөй инфраструктура ҳәм зәрүр шараятларға ийе болып, бир күнде 350-400 пуқараға хызмет көрсетиў имканиятына ийе.
Республикада бир күнде орташа 9 мың пуқарадан 20 мың мүрәжат қабыл етилмекте. Мәселелердиң 80 проценти тиккелей мәҳәлле дәрежесинде шешилмекте. 2026-жылы 2 миллионнан аслам пуқарадан 4,2 миллион мүрәжат келип түсти, 3,4 миллион арза қабыл етилди, 261 мың кейс жүргизилди ҳәм 502 мың хызмет көрсетилди.
Соңғы 3 жыл ишинде 3,9 миллион пуқара социаллық хызметлер менен қамтып алынды. Мәҳәлле дәрежесинде социаллық қорғаўға мүтәж 600 мыңнан аслам шахс ҳәм шаңарақ жаңадан анықланды. Соның ишинде, 86,7 мың майыплығы болған шахс, 22,3 мың ата-ана қарамағынан айырылған бала, 21,3 мың күтимге мүтәж шахс, 17 мың айрықша билимлендириў мүтәжлиги болған бала ҳәм 15,9 мың бағыўшысын жоғалтқан шаңарақ анықланды. Сондай-ақ, 73,2 мың күш көрсетиў жағдайы ерте анықланды.
Баспасөз түри даўамында орай ҳәм мәкемелердиң жумысы менен жақыннан танысыў арқалы балаларды социаллық қорғаў системасында әмелге асырылып атырған жумыслар, бар көзқараслар ҳәм әмелий механизмлер ҳаққында толық мағлыўмат алынды.
Бул процесс халықаралық саммит алдынан журналистлер ушын айрықша әҳмийетке ийе. Бундай сапар етиўлер реформаларды орынларда үйрениў, олардың әмелий нәтийжелерин таллаў ҳәм балалардың ҳуқықлары және абаданлығын тәмийинлеўге қаратылған басламаларды кең жәмийечиликке қалыс жеткериў имканиятын береди.
Рашид Хожамов
Yuz.uz хабаршысы, Самарқанд
