Сұйытылған газ табиғи газ желісі жетпеген аумақтарда тұратын халықты энергия көзімен қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Сондықтан оны уақтылы, қауіпсіз әрі тұрақты жеткізу халықтың күнделікті тұрмысына, әлеуметтік сала нысандарының жұмысына және өңірлердегі тұрмыс жағдайына тікелей байланысты.
Таныстырылым барысында сұйытылған газ ресурстары мен оны бөлу балансы, қолданыстағы жеткізу жүйесі, бағаның қалыптасуы, субсидиялар және олардың халыққа әсері талданды.
Мәліметке сәйкес, республикада 3,8 миллионға жуық тұрғын мен 2 мыңға жуық әлеуметтік сала нысаны сұйытылған газбен қамтамасыз етіледі. Биыл халық пен әлеуметтік сала нысандарының қажеттілігі үшін 604,8 мың тонна сұйытылған газ жеткізу жоспарланған.
Қолданыстағы жүйеде бірқатар мәселенің әлі де сақталып отырғаны атап өтілді. Кейбір аумақтарда сұйытылған газ тұтынушыларға белгіленген мерзімде жеткізілмейді. Соның салдарынан халық қосымша қажеттілігін автокөлікке газ құю станцияларынан нарықтық бағамен сатып алуға мәжбүр болып отыр.
Талдау нәтижесінде сұйытылған газды 46 күннен астам уақыт күтіп алатын тұтынушылардың үлесі 22 пайызды құрайтыны анықталған. Мұндай жағдайда кейбір отбасылардың бір айлық шығыны белгіленген қолданыстағы бағадан бірнеше есе жоғары болып отыр.
Қолданыстағы тәртіпке сәйкес, сұйытылған газ халық пен әлеуметтік сала нысандарына жеңілдетілген бағамен жеткізіледі. Сонымен қатар оны өндіру, импорттау, сатып алу және жеткізу шығындарының арасындағы айырмашылық жыл сайын артып, бюджеттен бөлінетін субсидияларға қажеттілік өсуде.
Мемлекет басшысы бұл мәселеде ең алдымен халықтың мүддесі басым болуы керектігін атап өтті. Сұйытылған газдың халыққа уақтылы жеткізілуі, қамтамасыз етуде үзілістерге жол берілмеуі және әлеуметтік жағдайы нашар отбасыларға қолдау көрсетілуі қажет екені айтылды.
Осыған орай сұйытылған газбен қамтамасыз ету жүйесін кезең-кезеңімен реформалау жөнінде ұсыныстар әзірленді.
Халыққа сұйытылған газ жеткізу жүйесін қайта ұйымдастыру мақсатында «Худудгазтаъминот» құрылтайшылығымен «LPG-Trade» жауапкершілігі шектеулі қоғамын құру ұсынылып отыр. Бұл құрылым сұйытылған газды биржа арқылы сатып алып, белгіленген тәртіппен халыққа жеткізумен айналысады.
Осыған байланысты сұйытылған газдың бөлшек сауда бағасын белгілеуде экономикалық тұрғыдан негізделген тетіктердің тиімді жұмыс істеуі қамтамасыз етіледі. Бұл ретте әлеуметтік қорғауға мұқтаж азаматтарға сатып алынған сұйытылған газдың әр килограмына өтемақы төлеу көзделеді.
Бұл арқылы баға саясаты кезең-кезеңімен реттеліп, мұқтаж отбасыларға атаулы қолдау көрсету тетігі енгізіледі. Мемлекеттік бюджеттен бөлінетін қаражаттың жалпыға ортақ субсидия түрінде емес, нақты тұтынушыға бағытталуы жүйенің әділдігі мен тиімділігін арттырады.
Әлеуметтік сала нысандарының қажеттілігі үшін сұйытылған газды биржалық бағамен жеткізу, ал оны халыққа белгіленген бағамен сату нәтижесінде туындайтын теріс айырманы республикалық бюджет қаражаты есебінен өтеу тәртібі де қарастырылуда.
Жеке сектордың қатысуын кеңейту мәселесіне ерекше назар аударылды. Әндіжан облысында сұйытылған газ жеткізу үдерісіне жеке операторларды тарту бойынша пилоттық жобаны іске асыру жоспарланған.
Бұл ретте операторлардың қажетті лицензиялары мен рұқсат құжаттары, білікті инженерлік-техникалық қызметкерлері болуы, қызметтердің кемінде екі оператор тарапынан көрсетілуі, тұтынушыларға арналған мобильді қосымша мен онлайн қызметтердің іске қосылуы белгіленген. Тұтынушылар саны мен аумақтық қашықтықтарды ескере отырып, қала құрылысы нормалары мен өрт қауіпсіздігі талаптарына сай келетін тарату нүктелерін ұйымдастыру көзделген.
Бұл тәжірибені кейіннен басқа өңірлерде де кезең-кезеңімен енгізу мүмкіндігі қарастырылады.
Мемлекет басшысы реформаларды жан-жақты есеп-қисап негізінде, халыққа қолайлылық пен әлеуметтік әділеттілік қағидаттарын қамтамасыз ете отырып жүзеге асыру қажет екенін атап өтті.
Жауапты тұлғаларға сұйытылған газ жеткізу кестесін қатаң жолға қою, есеп айырысу жүйесін цифрландыру, бөлудің ашықтығын қамтамасыз ету, жасанды тапшылық пен негізсіз бағаның өсуіне жол бермеу жөнінде тапсырмалар берілді.
Әлеуметтік қорғауға мұқтаж азаматтарға өтемақыларды уақтылы төлеу, газ толтыру нысандары мен тасымалдау үдерісінде қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтау, жеке операторлардың қызметіне тиімді бақылау орнату міндеттері белгіленді.
Реформалар нәтижесінде сұйытылған газбен қамтамасыз етудің ашық әрі тұрақты жүйесі қалыптасып, жеткізу мерзімдері қысқаратыны, халыққа көрсетілетін қызмет сапасы артатыны және бюджет қаражатының мақсатты әрі тиімді пайдаланылатыны атап өтілді.
Сондай-ақ таныстырылым барысында Жызақ облысында салынып жатқан интеграцияланған атом электр станциясының сыртқы инфрақұрылымы мен оған іргелес қалашық құрылысына қатысты 2 қыркүйекте берілген қосымша тапсырмалардың орындалу барысы туралы ақпарат берілді.
