Ўзбекистон кўп миллатли мамлакат. Унда 130 дан ортиқ миллат ва элат, 15 га яқин диний конфессия фаолият юритади. Тиллар ҳар хил, тарихлар турлича, қадриятлар, урф-одатлар, анъаналар ва турмуш тарзи ранг-баранг. Лекин мақсад ягона — истиқбол орзуси барча халқлар ва миллатларни бирлаштириб туради. Эътиқодлар турлича, ибодатлар ҳар хил, тақвонинг тури кўп. Бироқ борадиган йўлимиз битта. Бу умуммиллий бирликнинг ўзига хос, ҳавас қилгулик кўриниши. Умуммиллий бирлик, умуммиллий якдиллик, мақсадлар муштараклиги тараққиётимизнинг асоси, буюк келажагимизнинг гарови.
Қорақалпоғистонга сафаримиз давомида бунга яққол гувоҳ бўлдик. Қорақалпоқ халқи — ўз тарихи, маданияти, қадриятларига эга халқ. Ана шу жиҳатдан айтиш мумкинки, қорақалпоқ халқи кўп миллатли Ўзбекистон халқининг гавҳари. Бу гавҳарнинг бетакрор жилоларида, ранг-баранг товланишларида қардошликнинг, қондошликнинг, жондошликнинг, ўтмишию келажаги муштарак бўлган буюк идеалларнинг ифодасини кўрдик. Кўча-кўйда, учрашувларда юзлаб одамлар билан юзма-юз турганда бу эзгулик ва хушвақтликнинг ёрқин мазмунини англадик. Бу ҳаммамизнинг бойлигимиз, ҳаммамизнинг маънавий қудратимиз. Зотан, Ўзбекистон халқининг қудрати унинг бирлигида, ҳамжиҳатлигида, бир-бирининг тақдирига дахлдорлигида ва тақдирдошлигида. Ўзбекистон халқининг буюк қудрати — унинг миллати, элати, диний эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши ва бошқа жиҳатларидан қатъи назар, Ўзбекистон деб аталган салкам 40 миллионли улкан хонадонимизнинг, муқаддас оиламизнинг тақдирига жавобгарлик туйғусининг баландлигида, тақдирдошлик ҳиссининг мустаҳкамлигида. Бу, айтиш мумкинки, энг катта куч, беқиёс қудрат.
“Ягона Ватан, ягона халқ бўлиб, янги ҳаёт ва келажак яратамиз!” шиори остида туманлар, шаҳарлар бўйлаб сафаримиз бошланди. 12-15 август кунлари Қорақалпоғистон бўйлаб “Мустақиллик тўйи” тадбирлари жўшқин ва байрамона ўтказилди. Тадбир доирасида кўпдан-кўп маърифий учрашувлар, китоб акциялари, миллий либослар флешмоби, кинолар намойиши, ҳарбий хизматчилар билан учрашув, ватанпарварлик учрашувлари, хайрия ташрифлари, болалар учун байрам дастурлари ва катта концертлар ташкил этилди. Тадбирлар турлича, ранг-баранг, шакл ва услуб жиҳатидан бир-бирини такрорламайдиган, халқчил, содда, аммо таъсирчан ҳолда ўтказилди.
Фестиваль фақат катта саҳналарда эмас, тўғридан тўғри аҳоли орасида, турар жойлар, маҳаллалар, мактаблар, ўқув юртлари майдонларида бўлиб ўтди. Байрам руҳи кўчаларга, кўчалардан майдонларга, майдонлардан ёшу қарининг қалбига, шуурига кўчди.
Жамоамиз гуруҳларга бўлиниб, 34 та йирик ижтимоий лойиҳа ва оммавий акцияни амалга оширди. 120 дан ортиқ маънавий-маърифий, маданий ва спорт тадбири ташкил этилди. Уларда 40 мингга яқин одам иштирок этди. Нукус шаҳри ва 16 тумандаги 110 дан ортиқ маҳалла ва овул фуқаролар йиғинлари қамраб олинди. Буларнинг барчасида катта самимиятни, эътиқодни, Ватан ва унинг тақдири билан боғлиқ ҳис-туйғуларни кўриш мумкин.
Қонликўл туманида “Мустақиллик соатлари” лойиҳаси доирасида олимлар, ёзувчи-шоирлар, санъаткорлар ҳамда маҳаллий аҳоли билан ўтказилган учрашув чин маънода “Мустақиллик тўйи”га айланди. Бу ерда истиқлолнинг тарихий, ижтимоий, ҳуқуқий, маънавий ва сиёсий моҳияти тушунтириб берилди. Мустақиллик йилларида эришилган, хусусан, кейинги йилларда қилинган ишлар ҳақида фикр юритилди. Дарҳақиқат, янги Ўзбекистон — янги тафаккурдаги инсон, янгича фикрлайдиган жамият ва жаҳон цивилизацияси билан баробар қадам ташлайдиган замонавий давлат. Халқимизнинг энг катта бойлиги ва маънавий қудрати ана шунда.
Аҳоли билан юзма-юз учрашувда яна бир муҳим мавзуга алоҳида эътибор қаратилди. Бу ёш авлод ва келажак масаласи эди. Дунё тез ўзгараётган, инсоният қадриятлардан узоқлашаётган (А.Гутерриш), ахлоқсизлик ва маънавий тубанлик чуқурлашиб бораётган (П.Бьюкенен), инсоният тафаккурида кескин ўзгаришлар юз бериб, инсоний моҳиятини йўқотаётган (Ф.Фукуяма) бир пайтда Ўзбекистон деб аталган мўътабар оиламизда, файзли ва қут-баракали хонадонимизда маънавият, маърифат ва тарбия асос қилиб олингани, унга давлатимиз раҳбарининг ўзи раҳнамолик қилаётгани бутун халқимизнинг жаҳон ҳамжамиятидаги иродасини, мустаҳкам хулқ-атворини ва қатъий эътиқодини намоён этаётганига алоҳида урғу берилди.
Қайсидир давлатлар катта иқтисодий имконияти, бошқалари ҳайратомуз ҳарбий салоҳияти ва бошқа жиҳатлари билан ўзини кўз-кўз қилаётганда Ўзбекистон халқи тарихан камол топган, бир неча цивилизациялар жараёнида шаклланган, соф инсоний қадриятларга асосланган инсонийлик фазилатлари ва генетик асосга эга тарбия белгилари билан улардан устун туради. Бу — янги Ўзбекистоннинг жаҳон ҳамжамиятидаги фақат ўзигагина хос қудрати ва мустаҳкам иродасининг таянчи.
Қўнғирот тумани ўзининг ишлаб чиқариш салоҳияти, саноат, транспорт соҳасидаги кенг имкониятлари, ер ости ва ер усти бойликлари билан нафақат Қорақалпоғистоннинг, балки бутун Ўзбекистоннинг тараққиётида алоҳида мавқега эга. Бу ер Марказий Осиёда ягона сода ишлаб чиқариш мажмуаси, қадимий, бутун минтақа билан боғланган кичик ипак йўли мақомидаги темир йўл, нефть-газ захиралари ва албатта, катта ҳажмдаги қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари билан ҳам алоҳида аҳамият касб этадиган туман. Унинг маркази ўзига хос замонавий шаҳарчага айланган. Кенг ва равон асфальт йўллар, кечқурунлари кўзни қамаштирадиган, байрамона тус берадиган ранг-баранг чироқлар, дарахтлар билан ўралган атроф-муҳит дилларни яйратади. Ёшлар истироҳат боғи чинакам маънавият ва маърифат майдонига айланган. Боғда олис ўтмишдан бошлаб бугунгача дахлдор бўлган, миллий маданиятимиз тараққиётига муҳим ҳисса қўшган улуғ аждодларимизнинг сиймолари ва бетакрор ҳикматлари замонавий меъморий ечимлар ва безаклар орқали тарихий-хронологик тарзда жойлаштирилган. Уларнинг ҳар бири сиймосида ўз улуғворлиги, маҳобати ва миллат тараққиёти билан боғлиқ бетакрор маданиятимизга дахлдорлик яққол кўриниб туради. Майдонда барпо қилинган 2000 ўринли амфитеатр Ёшлар истироҳат боғининг файзли гўшасидир. Бу ерда замонавий маънавият ва маърифат тарғиботининг намунали кўринишини кўрдик. Бутун майдонда файз, баланд руҳ ва кўтаринки кайфият яққол сезилади. 500 дан ортиқ томошабин йиғилган ушбу амфитеатрда Тошкентдан борган таниқли санъаткорлар ва маҳаллий намояндалар иштирокида катта байрам бўлиб ўтди. Қўнғирот тумани аҳолиси, хусусан, ёшларининг нигоҳида “Мустақиллик тўйи”нинг асл мазмунини кўриш мумкин эди.
Қўнғиротдаги энг замонавий меъморий ечимларга эга, файзли тадбирлар зали маҳобати ва кўрки билан алоҳида ажралиб туради. Зални тўлдириб ўтирган 600 дан ортиқ аёллар, оналар, қизлар жамланган анжуманда сўз она ва она Ватан ҳақида борди. Зотан, она — ҳаётнинг ибтидоси, миллат давомчиси, авлодлар сарчашмаси. Уни асраш миллатни асрашдир. Онанинг муқаддаслиги, Ватаннинг муқаддаслиги ва унинг миллат истиқболи экани барча иштирокчиларда шодлик билан бирга бурч ва масъулият, ўзаро дахлдорлик ҳисларини уйғотди.
Халқимизнинг ажойиб удуми бор. Тўйга борса, тўёна билан одамларнинг руҳини кўтариш, уларга рағбат ва ишонч бағишлаш одатимизга айланган. Бу бизнинг бир неча минг йиллик қадриятларимизнинг ажралмас қисмидир. “Мустақиллик тўйи” ҳам халқимизнинг бу эзгу одатини яна бир бор намоён қилди. Ўнлаб туман ва шаҳарчаларда минглаб одамлар ҳузурида бўлдик, улар билан суҳбатлар қурдик.
Санъаткорлар қўшиқлар куйлади, шоирларимиз уларга бағишлаб меҳр, мурувват, эҳтиром ва қадр-қиммат ҳақида шеърлар ўқиди. Бу борада Ўзбекистон халқ артистлари Гавҳар Зокирова, Мансур Тошматов, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими, шоир Бобур Бобомурод, маҳаллий санъаткорлардан Ўзбекистон ва Қорақалпоғистон халқ артисти Мирзагул Сапаева, Ўзбекистон ва Қорақалпоғистонда хизмат кўрсатган артист Элиза Айтниязова ҳамда Қорақалпоғистонда хизмат кўрсатган артист Дарибой Хўжабергеновнинг чиқиши кўпчиликнинг қувончига сабаб бўлди. Айниқса, Элиза ва Дарибойнинг академик жанр — опера йўналишидаги чиқишлари алоҳида жўшқинлик ва байрамона руҳ бахш этди.
“Эзгулик карвони” лойиҳаси доирасида Қонликўл, Тўрткўл, Кегейли, Беруний, Элликқалъа туманларида ва Нукус шаҳрида нуронийлар, ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар ҳолидан хабар олинди. Улар билан самимий суҳбатлар ўтказилди. Амалий кўмак ва байрам совғалари етказилди. Ана шу ташрифлар доирасида 150 дан ортиқ хонадонга борилди. Совға-саломлар, ижтимоий ёрдамлар кўрсатилди. Энг муҳими, инсоний меҳр умуммиллий дахлдорлик, ҳамдардлик ва меҳр-муҳаббат намойишига айланди. “Сиз ҳамиша эътиборимиздасиз, сиз ёлғиз эмассиз” деган соф умуммиллий туйғу, инсоний меҳр устуворлик қилди.
“Мустақиллик тўйи” фестивалининг мазмуни кенг, шакл ва усуллари ранг-баранг бўлди. Беруний туманида “Миллий либослар флешмоби” ўтказилди. Унда 500 дан зиёд иштирокчининг замонавий, ихчам, айни пайтда ғоят миллий кийиниш анъаналарига мос келадиган либослардаги чиқишлари ўзининг бичими, миллийлиги ва қадриятларимизга мослиги билан алоҳида ажралиб турди. Улардан ҳар бирининг чиқиши алоҳида олқишлар билан кутиб олинди.
Қораўзакда “Китоб карвони” акцияси ташкил этилди. Унда 500 дан ортиқ киши, хусусан, ёшлар иштирок этди. Китобхонлик, маърифат ҳаётимиз мазмунига айланаётгани яна бир бор эътироф этилди. Ҳар қандай бузғунчи ғоялардан, чақириқлар ва даъватлардан асровчи қудратли восита маърифат экани, юксак маънавият ва ахлоқ ҳаётий эҳтиёж экани яна бир бор тасдиқланди. Албатта, бу икки тадбир шакли, ташкилий жиҳатлари ва кўриниши билан бир-биридан фарқ қилади. Бири миллий либослар, эстетик дид, кийиниш маданияти, юриш-туриш одобига доир. Иккинчиси эса китоб ва китобхонлик, тафаккур ва ақл устунлиги, маърифат ва маънавият зарурати билан боғлиқ тадбирдир. Аммо уларни битта моҳият, битта мазмун бирлаштириб турди. Ўз қадриятларини асрай билган, миллий хусусиятларини йўқотмаган миллат келажагини асрай олиши муқаррар. Маърифат, тафаккур, билим — янгидан-янги ташаббуслар, бетакрор ғоялар, тараққиётнинг янги босқичига асос бўладиган лойиҳалар сарчашмаси. Демак, миллий кийим ва матода ҳам, китоблар ва уларнинг саҳифаларида ҳам миллатнинг қадимий ва бой хотираси, кенг дунёқараши, маънан соғлом, маърифий жиҳатдан юксак ва баркамол қиёфаси мужассам. Қорақалпоғистондаги тадбирлар ана шу улуғ ғояга асосланди.
Кенг миқёсли фестиваль дастурида ёшлар мавзуси алоҳида эътиборга олинди. Зотан, ёшлар — оталар ишининг давомчиси. Бугун биз барпо этаётган янги Ўзбекистон, биз қураётган Учинчи Ренессанс пойдевори кимнинг қўлида қолади? Кейинги авлод бу эзгу мақсадларимизни, буюк идеалларимизни давом эттириб, рўёбга чиқара оладими? Қалқиб турган дунёда, янги дунё тартиботини вужудга келтириш, дунёга эгалик қилиш истаги кучайиб бораётган бир пайтда Марказий Осиёнинг, жумладан, Ўзбекистоннинг бирлигини, дахлсизлигини асрай оладими? Албатта, ҳар қандай ота ўз оиласи ва унинг келажаги ҳақида фикр юритар экан, шодиёнага тўла тўй завқу шавқи билан бирга фарзандларининг тақдирини ҳам ўйлайди. Ана шу ўй ёшлар билан мулоқот жараёнида биз — катта авлодда ҳам сезилди.
Ёшлар билан ишлаш, уларнинг ичига кириш, қалб кечинмалари ва орзу-истакларига шерик бўлиш мақсадида қатор тадбирлар ўтказилди. “Шижоат” лойиҳаси доирасида ҳарбий хизматчилар ҳузурида бўлдик. Ҳарбий билим юрти курсантлари билан учрашдик. Ҳарбий хизматчиларнинг оила аъзолари, фарзандлари билан суҳбатлашдик. Нукус шаҳридаги Шимоли-ғарбий ҳарбий округда 650 дан ортиқ курсант, ҳарбий хизматчи, уларнинг оиласи ва фарзандлари иштирок этди. Ватан ҳимояси, ҳарбий хизматнинг шарафи ва масъулияти ҳақида фикрлашдик. Чин маънода, ҳарбий хизматчилар ҳаёт роҳат-фароғатини, шахсий эрки ва озодлигини ақл билан Ватан ҳимоячисидек шарафли ва ғоят машаққатли, сутканинг хоҳлаган пайтидаги ҳар қандай жанговар топшириқ мажбуриятига алмаштирган. Бунинг учун одамга катта шижоат, фидойилик, Ватан ва миллат тақдири учун жавобгарлик ҳисси керак. Ҳарбийлар ана шундай эл ардоғидаги одамлар. Чунки Ватан туйғуси, ватанпарварлик, зарур пайтда Ватан учун фидойилик қалбда туғилади ва шаклланади. Касбий маҳорат ва соҳанинг ўзига хос жиҳатларини фақат махсус таълим ва тажриба орқали ўзлаштириш мумкин. Қалб даъвати ва шижоати эса ҳар нарсадан устун. Биз ҳарбий хизматчилар ва курсантлар билан учрашувда бунга яна бир бор гувоҳ бўлдик.
Болалар — миллатнинг навниҳоллари. Кўп миллатли хонадонимизнинг завқу шавқи, орзу-умиди, истиқбол чечакларидир. “Янги Ўзбекистоннинг бахтиёр болалари” тадбирлари фестивалнинг энг самимий ва қувноқ тадбирларидан бирига айланди. Тахиатош туманидаги “Айдин жол” оромгоҳида дам олаётган болалар билан учрашув мазмунли бўлди. Дам олаётган болаларнинг бадиий чиқишлари бахтиёрлик, келажак орзуси ифодаси бўлди. Бу ерда шеърлар, қўшиқлар айтилди. Уларга махсус бадиий китоблар ва эсдалик совғалар топширилди. Болаларнинг қувончи — ҳар қандай байрамнинг файзидир. Сафаримиз давомида 350 дан ортиқ байрам совғалари, китоблар ва ўқув қуроллари тўплами совға қилинди.
Фестиваль доирасидаги гала-концертлар тўпланган кўп сонли томошабинларнинг умумий байрамига айланди. Томошабинлар санъаткорларга жўр бўлди. Хўжайли, Қўнғирот, Беруний, Тўрткўл туманлари ва Нукус шаҳрида ўтказилган концерт дастурларида минглаб томошабинлар иштирок этди. Хусусан, Нукусдаги гала-концерт сафаримизнинг якуний намойишига айланди. Гала-концертни Қорақалпоғистон Республикаси Жўқорғи Кенгеси раиси Аманбай Оринбаев табрик сўзи билан очди. Тадбир байрамона руҳда, ҳақиқий халқона тўй, оммавий сайил мақомида ўтказилди. Пойтахтдан борган эл суйган санъаткорлар билан бирга маҳаллий қўшиқчилар ижросидаги ушбу шодиёна оммавий тус олди. Нукус шаҳридаги катта амфитеатрда 2000 дан ортиқ томошабин тўпланди. Куй-қўшиқлар, рақслар, саҳна кўринишлари, бадиий композициялар битта мазмунга ва мавзуга қаратилган эди. Одамлар қалбида байрам кайфияти уйғониши билан бирга ҳаётидан миннатдорлик ва умридан розилик туйғуси сезилиб турарди. Ватанга муҳаббат, унинг тақдирига дахлдорлик ҳамда турли миллатларнинг ягона юрти бўлган Ўзбекистоннинг буюк келажаги олдидаги мажбурият ҳисси яққол намоён бўлди.
“Мустақиллик тўйи” давом этмоқда. Халқимизнинг удумига кўра, тўйга қадар тайёргарлик юмушлари билан бирга тўй кайфияти ва шодиёна қалбингизда жўш уради. Тўй завқ-шавқи билан яшайсиз. Айни пайтда бутун Ўзбекистон халқи ана шундай руҳ ва кайфият билан яшамоқда. Биз эса Қорақалпоғистондан қардошликнинг, қондошликнинг, жондошликнинг ва келажак олдидаги мажбуриятнинг янги, оҳори тўкилмаган жўшқин туйғулари билан қайтдик. Байрам ҳар галгидан ҳам мазмунли, ҳар галгидан ҳам қувончли ўтиши шубҳасиз.
Нарзулла ЖЎРАЕВ,
“Маърифат” тарғиботчилар жамияти аъзоси, сиёсий фанлар доктори, профессор
