Айниқса, пандемия давридаги чекловлар ва ижтимоий яккаланишни оғир ўтказган ўсмирларда биологик қариш белгилари кучлироқ намоён бўлган. Бу ҳақда Германия олимларининг PNAS илмий журналида эълон қилинган тадқиқотида маълум қилинди.
Макс Планк номидаги Психиатрия институти мутахассислари бошчилигидаги тадқиқотда 1 028 нафар инсоннинг маълумотлари ўрганилган. Уларнинг 359 нафари болалар, 385 нафари ўсмирлар ва 284 нафари катталар бўлган.
Тадқиқот иштирокчиларидан пандемия бошланишидан олдин, шунингдек, 2021 йил сентябридан 2022 йил майигача бўлган даврда сўлак намуналари олинган. Олимлар ушбу намуналар орқали ДНКдаги кимёвий белгиларни таҳлил қилиб, эпигенетик ёш ва биологик қариш тезлигини баҳолаган.
Қўлланилган тўртта ўлчаш усулидан учтаси биологик қариш тезлашганини кўрсатувчи белгиларни аниқлаган. Энг сезиларли ўзгаришлар ўсмирларда кузатилган: тўртта усулнинг учтасида шундай натижа қайд этилган. Катталарда иккита, болаларда эса битта усул орқали қариш жараёни тезлашгани белгилари аниқланган.
Тадқиқотда ўсмирларнинг стрессни қандай қабул қилиши билан биологик қариш тезлиги ўртасидаги боғлиқликка ҳам эътибор қаратилган. Хусусан, пандемия даврида яқинларидан айри ҳолда қолиш, шахсий эркинликнинг чекланиши ва ижтимоий изоляцияни оғир кечирган ўсмирларда биологик кўрсаткичлардаги ўзгаришлар кучлироқ бўлган.
Бундан ташқари, ижтимоий-иқтисодий ҳолати нисбатан паст бўлган оилаларда тарбияланаётган ўсмирларда ҳам бундай ўзгаришлар яққолроқ намоён бўлган.
Шу билан бирга, олимлар тадқиқот натижалари пандемия биологик қаришни бевосита тезлаштирганини тўлиқ исботламаслигини таъкидламоқда. Шунингдек, аниқланган ўзгаришлар узоқ муддат сақланиб қолиши ёки келажакда саломатлик билан боғлиқ муаммоларга олиб келиши ҳозирча номаълум.
Бу масалаларга ойдинлик киритиш учун қўшимча ва узоқ муддатли тадқиқотлар ўтказиш зарур.
