Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти жамоасининг халқаро ҳамкорлик алоқалари айнан мана шундай долзарб вазифаларни ҳал этишга қаратилгани билан аҳамиятлидир.

Жорий йилнинг 12-17 июль кунлари институт вакилларидан иборат делегация Польшада хизмат сафарида бўлиб қайтди. Ташриф доирасида Европа Иттифоқида қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари сифати ва хавфсизлигини таъминлаш, агросаноатда рақамли ҳамда инновацион технологияларни қўллаш, шунингдек, олий таълим соҳасида ўзаро тажриба алмашиш бўйича қатор стратегик келишувларга эришилди.

Талабалар учун ҳақ тўланадиган халқаро амалиёт базаси

Делегациянинг дастлабки ташриф манзили халқаро аграр кадрлар тайёрлаш ва маҳсулот етиштиришда бой тажрибага эга “GREEN CROPS Polska Sp. z o.o.” компанияси бўлди. Компания томонидан амалга оширилаётган “AgriCool” халқаро илмий-таълим дастури ­Европа ва Марказий Осиёдаги олий таълим ­муассасалари талабаларига Польшада ҳақ тўланадиган ишлаб чиқариш амалиётини ўташ, замонавий агротехнологияларни ўрганиш ва халқаро тажриба орттириш имкониятини беради. Музокаралар чоғида институт талабаларини Польшада ишлаб чиқариш амалиётига жалб қилиш, битирувчилар ва профессор-ўқитувчилар учун 6 ойдан 12 ойгача бўлган малака ошириш дастурларини йўлга қўйиш масалалари атрофлича муҳокама қилинди.

Сафар давомида шу компанияда ишлаб чиқариш амалиётини ўтаётган институт талабалари билан учрашув ҳам ташкил этилди. Институт раҳбарияти талабаларнинг яшаш ва меҳнат шароитлари, иш ҳақи ҳамда хавфсизлик қоидаларига риоя этилиши билан яқиндан танишдилар. Талабалар орттираётган амалий кўникмалари ва замонавий боғдорчилик сирлари ҳақида сўзлаб берди. Самимий мулоқотда халқаро меҳнат маданиятини эгаллаш ва орттирилган тажрибани Ўзбекистон агроинновациялари ривожига сафарбар этиш бўйича маслаҳатлар берилди.

Делегациянинг “Gospodarstwo Ogrodnicze Wiktor Grochowski” боғдорчилик хўжалигига қилган амалий ташрифи чоғида малина ва қулупнай етиштиришда юқори технологиялар имкониятидан фойдаланиш афзалликлари ҳақида гапирилди. Халқаро стандартлар асосида иш юритувчи ушбу хўжаликда агродронлар ва томчилатиб суғориш тизимлари, рақамли мониторинг орқали ўсимликларни озиқлантириш, автоматлаштирилган йиғим-терим ҳамда лазерли саралаш технологиялари кенг жорий этилган. Бу меҳмонларида катта таассурот ­уйғотди.

Самарқандлик олимлар ушбу илғор тажрибаларни вилоятнинг интенсив боғдорчилик ва резавор мевачилик тармоғига татбиқ этиш юзасидан аниқ режаларни белгилаб олди. Шунингдек, мева ва сабзавотларни қайта ишловчи “GREEN FACTORY” корхонасида озиқ-овқат хавфсизлиги ва маҳсулот кузатувчанлиги тизими ўрганилди. “GREEN FACTORY” Польшада янги узилган сабзавот ва меваларни қайта ишлаш, саралаш, ювиш, қадоқлаш ҳамда йирик савдо тармоқларига етказиб беришга ихтисослашган юқори технологияли корхона ҳисобланади.

Корхонада барча жараён рақамли бошқарув тизими орқали назорат қилинади. Ташриф ­давомида маҳсулотларни автоматик саралаш бўйича роботлаштирилган қадоқлаш линиялари, маҳсулотлар сифатини лазер орқали назорат қилиш, озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш тизими ҳамда маҳсулотларнинг тўлиқ кузатувчанлик тизими билан танишилди.

Юқори ҳароратга чидамли маккажўхори ҳамда соя навлари синовдан ўтказилади

Хизмат сафари давомида Польша ва Германия ҳамкорлигида ташкил этилган машҳур “FARMSAAT Saatzucht GmbH” селекция компанияси билан ҳам муҳим келишувга эришилди. Унга кўра, иқлим ўзгариши, қурғоқчилик ва юқори ҳароратга чидамли маккажўхори ҳамда соя навлари Самарқанддаги тажриба майдонларида синовдан ўтказилади.

Ташрифнинг сўнгги кунида Ўзбекистон Республикасининг Польшадаги элчихонаси ва Польша — Осиё Савдо саноат палатаси вакиллари билан мулоқот бўлиб ўтди. Унда институт талабалари, магистрант ва докторантларининг Польшанинг етакчи олмачилик ва интенсив боғдорчилик хўжаликларида амалиёт ўташ имкониятини кенгайтириш, Ўзбекистонда истиқболли олма навлари генетик ресурсларини сақлашга қаратилган “ген банклари”ни ташкил этиш бўйича дастлабки ҳамкорлик лойиҳалари белгиланди.

Беш йиллик меморандум имзоланди

Илм-фан ва таълим интеграциясини янги босқичга олиб чиқиш мақсадида Тицианов давлат амалий фанлар университети жамоаси билан учрашув ўтказилиб, музокаралар якунида икки олий таълим муассасаси ўртасида беш йилга мўлжалланган ҳамкорлик меморандуми имзоланди.

Меморандумга кўра, томонлар ўртасида профессор-ўқитувчилар ва талабалар академик алмашинуви (“Erasmus+”, “Horizon Europe”, “NAWA”), икки томонлама қўшма диплом бериш дастурларини (Double Degree) ишлаб чиқиш, ёзги ва қишки мактаблар, қўшма илмий тадқиқотларни ташкил этишга келишилди.

Шунингдек, институт делегацияси “Замонавий қишлоқ хўжалигида сифат тизимлари: амалий нуқтаи назар” мавзусидаги IV хал­қаро илмий конференцияда фаол иштирок этди. Институтимиз олимларининг Ўзбекистонда озиқ-овқат хавфсизлиги ва аграр таълимни модернизация қилиш мавзуларидаги маърузалари Германия, Италия, Финляндия каби мамлакатлардан келган олимларда катта қизиқиш уйғотди. Қолаверса, мазкур хорижлик мутахассис-олимлар институтда жорий йил сентябрь ойида ўтказилиши режалаштирилган илмий анжуманда ҳам иштирок этиш истагини билдирди.

Қисқаси, институтимиз делегациясининг Польшага хизмат сафари шунчаки танишув эмас, балки аниқ амалий натижаларга бой бўлди. Жаҳон стандартларини ўқув жараёнига интеграция қилиш, халқаро грантларни жалб этиш ва янги навларни синовдан ўтказишга қаратилган бу каби ташаббуслар мамлакатимиз қишлоқ хўжалигини янги рақамли ва инновацион босқичга олиб чиқишга хизмат қилади.

Шавкат ҲАСАНОВ,

Самарқанд агроинновациялар ва тадқиқотлар институти ректори, профессор


Ҳамкорлик материали