Бироқ, кўпчилик бунда хавотир, эшитиш қобилиятини йўқотиш ва ҳаракатланиш билан боғлиқ муаммолар ҳам сабаб бўлиши мумкинлигини эътиборга олмайди, деб ёзади ru.euronews.com.
Шу ўринда бир мисол келтириб ўтсак. Собиқ спортчи, ҳозир 70 ёшдан ошган Б.Меланкон зинапоядан ўн мартадан ортиқ йиқилганидан сўнг, ундан фойдаланишдан қўрқа бошлади. У кўп йиқилганидан мувозанатни йўқотишдан қўрқувга тушиб қолган. Гарчи бу қўрқув потенциал хавфли ҳаракатлардан қочишга мажбур қилса-да, аммо йиқилиш хавфини ҳам оширади. Чунки бу каби одамлар камроқ фаол бўлиб, куч ва ҳаракатчанликни йўқотади.
“Агар сизда ишонч бўлмаса, йиқилишдан қўрққанингиз учун дадил ҳаракатланишдан чўчиб қоласиз”, деди Векснер тиббиёт марказини амалиётчи ҳамшираси Мишель Исли. – Бу йиқилиш қўрқуви аслида йиқилишнинг энг катта хавф омилларидан бири.
Мазкур муаммо нафақат АҚШ, шунингдек Европада ҳам соғлиқни сақлаш муаммоси. Чунки кесаларнинг йиқилиб тушиши касалхонага ётқизиш, ногиронлик, мустақил ҳаракатланмай қолиш ва ҳатто ўлимга олиб келиши мумкин.
Европада йиқилиш туфайли шошилинч ёрдам бўлимларига мурожаатларнинг деярли ярми синиш ташхиси билан тугайди, тахминан ҳар бешинчиси бош жароҳати билан боғлиқ. Жисмоний жароҳатлардан ташқари, йиқилишлар хавотир, қўрқув ва қариндошларга қарамликни кучайтириши ёки қариялар уйига кўчиб ўтишга олиб келиши мумкин.
Хавфларни камайтириш
Йиқилишлар камдан-кам ҳолларда фақат битта омил туфайли юзага келади. Одатда улар жисмоний, хулқ-атвор ва ташқи хавф омилларининг уйғунлашуви натижасида юзага келади. Буларга мушак кучининг пасайиши, мувозанатнинг ёмонлиги, кўриш ёки эшитишнинг бузилиши, сурункали касалликлар ва бир вақтнинг ўзида бир нечта дориларни қабул қилиш киради. Хулқ-атвор омиллари ҳам ўз ҳиссасини қўшади, масалан, нотўғри пойабзал ва йиқилиш қўрқуви туфайли ҳаракатчанликдаги ўзгариш.
Уй – профилактика учун айниқса муҳим жой. EuroSafe бюллетенига кўра, йиқилиш билан боғлиқ жароҳатларнинг 64 фоизи уйда содир бўлади. Уй ичидаги жароҳатларнинг ярмидан кўпи меҳмонхона ёки ётоқхоналарда содир бўлади, ундан кейин ваннахона ва зинапоя туради. Уйдан ташқарида нотекис йўлаклар, сирпанчиқ юзалар ва ёмон сақланган жамоат жойлари хавфни оширади.
Жисмоний фаоллик, айниқса физиотерапевтлар назорати остидаги дастурлар ёрдамида кучни мустаҳкамлаш ва мувозанатни яхшилаш профилактиканинг муҳим қисми. Melancon тўрт ой давомида ҳафтасига бир неча марта махсус клиникада куч ва мувозанатни мустаҳкамлаш учун физиотерапевт билан ишлади. Шунингдек, ҳар куни эрталаб уйда машқ қилишни ва яхшироқ қўллаб-қувватланадиган спорт пойабзалларини кийишни бошлади. У дастурни тугатгандан бери бирор марта йиқилмади.
– Мен энди зинадан қўрқмайман, истаган зинангиздан кўтарилиб-тушишим мумкин, – деди Меланкон. Одамлар, шунингдек, ўз дориларини даволовчи шифокор ёки фармацевт билан муҳокама қилишлари керак, чунки уларнинг баъзилари бош айланиши ёки мувозанат билан боғлиқ муаммоларни келтириб чиқариши мумкин.
Меланкон йиқилишдан қўрқадиганларни ёрдам сўрашга ва тикланиш йўлида қатъиятли бўлишга чақиради. “Сиз буни қила оласиз. Агар зиммангизга мажбурият олсангиз ва қатъият кўрсатсангиз, сиз ҳамма нарсани уддалайсиз”, деди у.
