Бухоро — мамлакатимизнинг тарихий хотираси, илм-фан ва маданият тараққиётида алоҳида ўрин тутган замин. Асрлар давомида Буюк ипак йўлининг муҳим чорраҳаларидан бири бўлган бу ҳудудда савдо-сотиқ, ҳунармандчилик, деҳқончилик ва шаҳарсозлик маданияти ҳам ўзига хос тараққиёт йўлини босиб ўтган. Шу маънода, бугунги Бухоро ҳақида сўз юритганда унинг бой ўтмиши билан бир қаторда, замонавий иқтисодий қиёфаси, мавжуд ресурслардан қандай фойдаланилаётгани ва келгуси тараққиёт йўналишларига ҳам назар ташлаш зарур.

Шу боис, суҳбатимиз вилоятнинг бугунги иқтисодий имкониятлари, саноат ва инвестиция салоҳияти, қишлоқ хўжалиги ва сув масаласи, энергетика, туризм ва логистика, шаҳар инфратузилмаси, аҳоли ҳаётидаги ўзгаришлар ҳамда қадимий Бухоронинг келажакдаги қиёфаси хусусида бўлди.

— Ботир Комилович, Бухоро ҳақида гап кетганда кўпинча унинг бой тарихи ва туризм салоҳияти тилга олинади. Сизнингча, вилоятнинг ҳали тўлиқ очилмаган энг катта иқтисодий имконияти нимада?

— Бухоронинг иқтисодий имкониятларини биргина соҳа билан боғлаб ­бўлмайди. Вилоятда туризм, саноат, қишлоқ хўжалиги, энергетика, ҳунармандчилик ва хизмат кўрсатиш соҳаларининг ҳар бири учун катта салоҳият бор. Менимча, энг муҳим вазифа — шу имкониятларни алоҳида-­алоҳида ривожлантиришдан кўра, уларни ўзаро боғланган ягона иқтисодий занжирга айлантириш.

Масалан, Бухоро туризми узоқ йиллар давомида асосан тарихий шаҳар ва зиёрат йўналишлари билан боғлиқ ҳолда ривож­ланди. Албатта, бу бизнинг энг катта устунликларимиздан бири. Шу билан бирга, бугун туризм имкониятларини Бухоро шаҳрининг тарихий маркази доирасида кўришнинг ўзи етарли эмас. Вилоятнинг чўл ҳудудлари, Тўдакўл ва Қоракўл сув ҳавзалари экотуризм учун, туманлардаги ўзига хос таомлар, деҳқончилик ва қишлоқ турмуши агро ва гастрономик туризм учун янги имкониятлар очади. Бухорога келган сайёҳ Лаби ҳовуз ёки аркни томоша қилиб кетиш билан чекланмай, вилоятнинг бош­қа ҳудудларига ҳам бориши, маҳаллий маҳсулот ва хизматлардан фойдаланиши, ҳунармандлар билан бевосита танишиши муҳим. Сайёҳнинг вилоятда қолиш муддати узайса, унинг келиши иқтисодиётнинг кўпроқ тармоқларига таъсир қилади.

Бу ерда қишлоқ хўжалиги ва қайта ишлаш саноати имконияти ҳам кенг. Бухорода мева-сабзавотчилик, узумчилик, чорвачилик, қоракўлчилик каби анъанавий йўналишлар шаклланган. Энди масала хомашё етиштириш билан чекланмай, уни вилоятнинг ўзида чуқур қайта ишлаш, тайёр ва экспортбоп маҳсулотга айлантиришда.

Қоракўл териси ва жуни, пахта, мева-­сабзавот, узум ва бошқа маҳсулотлар бў­йича қўшилган қиймат занжирини узайтириш вилоят иқтисодиёти учун янги даромад манбаларини яратишга хизмат қилади. 2026-2028 йилларда агробизнес, туризм, саноат ва хизмат кўрсатиш соҳаларида умумий қиймати 11,5 миллиард долларга тенг йирик лойиҳаларни амалга ошириш кўзда тутилгани ҳам бу имконият­нинг кўламини кўрсатади.

Бухоронинг яна бир муҳим устунлиги — энергетика салоҳияти. Вилоятнинг табиий-иқлим шароити қуёш ва шамол энергетикасини кенг ривожлантириш имконини беради. Ҳозир умумий қуввати 5 гигаватт бўлган йирик қуёш ва шамол электр станциялари лойиҳалари амалга оширилмоқда. Шундан умумий қуввати

2 гигаватт бўлган бешта лойиҳа ишга туширилди. Барқарор энергия таъминоти янги саноат қувватларини жойлаштириш, қайта ишлашни кенгайтириш ва инвес­торлар учун қулай муҳит яратишда ҳам муҳим омил бўлади.

Ҳунармандчилик ҳам катта иқтисодий имкониятга эга. Бухоро зардўзлиги, заргарлиги ва бошқа анъанавий ҳунармандчилик мактабларини замонавий дизайн, савдо ва экспорт билан боғласак, уларнинг бозори анча кенгаяди. Бу соҳани туризм билан уйғун ривожлантириш эса маҳаллий аҳоли учун қўшимча даромад ва янги иш ўринлари очиш имконини беради.

Бугунги кўрсаткичлар бундай ёндашув учун иқтисодий асос борлигини кўрсатмоқда. 2026 йилнинг январь-июнь ойларида вилоятда 1,9 миллиард доллар хорижий инвестиция ўзлаштирилди. Экспорт қилувчилар сони 200 тага етди. Бухорода ишлаб чиқарилган маҳсулотлар 37 мамлакатга етказиб берилди. Энди асосий масала инвестиция ва экспорт ҳажмининг ўзи билан чекланиб қолмай, уларнинг вилоятда қанча қўшилган қиймат, янги иш ўрни ва барқарор даромад яратаётганига эътибор қаратишда.

— Замонавий қурилиш, меҳмон­хоналар ва бизнес инфратузилмаси билан Бухоронинг тарихий қиёфасини қандай уйғунлаштириш мумкин?

— Бухорода бу масалага жуда эҳтиёт­корлик билан ёндашиш талаб этилади. Чунки шаҳарнинг қадри фақат тарихий обидалар билан ўлчанмайди. Кўчалар, маҳаллалар, ҳовлилар, анъанавий меъморчилик ва уларни бирлаштириб турган яхлит шаҳар муҳити ҳам Бухоронинг тарихий қиёфасини белгилайди. Шу боис, биз учун асосий тамойил — эски шаҳарни замонавий қурилишларга мослаштириш эмас, янги қурилиш ва инфратузилмани тарихий муҳит талабларига мувофиқ ривожлантириш.

Бу, биринчи навбатда, тарихий марказдаги ҳар қандай қурилиш ва реконст­рукция ишларига аниқ талаблар асосида ёндашишни тақозо этади. Эски шаҳарда баланд, йирик ҳажмли ёки тарихий панорамага таъсир кўрсатадиган бинолар пайдо бўлиши Бухоронинг асрлар давомида шаклланган меъморий муҳитига зарар етказиши мумкин. Шу боис, тарихий марказ ва унга туташ ҳудудларда биноларнинг баландлиги, ҳажми, ранги, қурилиш материал­лари, кўчага нисбатан жойлашуви каби жиҳатлар ҳисобга олиниши зарур. Янги объектлар замонавий бўлиши мумкин. Фақат улар шаҳарнинг мавжуд меъморий қиёфаси билан уйғунлашиши керак.

Албатта, Бухорога янги меҳмонхона­лар, бизнес марказлари ва транспорт инфратузилмаси ҳам керак. Масаланинг ечими уларни тарихий марказга жойлаштиришда эмас, шаҳарнинг янги ривож­ланаётган ҳудудларида замонавий бизнес инфратузилмасини шакллантиришда. Катта объектларни тарихий ядродан ташқарида ривожлантириш орқали эски шаҳарга тушадиган қурилиш ва транспорт босимини камайтириш мумкин.

Транспорт масаласи ҳам тарихий муҳитни асраш билан бевосита боғлиқ. Эски шаҳарда автомобиль ҳаракатини тартибга солиш, пиёдалар учун қулай ҳудудларни кенгайтириш, сайёҳлар ҳаракатида ихчам электр транспорт воситаларидан фойдаланиш, автотураргоҳларни тарихий марказдан ташқарида ёки муҳитга таъсири кам бўлган шаклда ташкил этиш муҳим. Бу бир томондан тарихий обидаларга тушадиган экологик босимни камайтирса, иккинчи томондан сайёҳлар ва маҳаллий аҳоли учун қулай шаҳар муҳитини яратади.

Замонавийликни фақат янги бино қуриш билан баҳолаш ҳам тўғри эмас. Бухоронинг тарихий марказида юқори тезликдаги интернет, электрон навигация, QR-кодлар ва аудиогидлар, меҳмонхона ва хизматларни рақамли бронлаш тизимлари каби имкониятларни кенгайтириш мумкин. Бундай технологиялар шаҳарнинг ташқи тарихий қиёфасига дахл қилмаган ҳолда хизматлар сифатини оширишга сабаб бўлади.

Мақсадимиз Бухорони музей-шаҳарга айлантириб қўйиш ҳам, замонавийлаштириш баҳонасида тарихий қиёфасини йўқотиш ҳам эмас. Тарихий шаҳар яшаши, унда тадбиркорлик, туризм ва хизматлар ривожланиши керак. Шу билан бирга, бу иқтисодий фаоллик Бухоронинг энг катта бойлиги бўлган тарихий муҳит ҳисобига кечмаслиги шарт. Шунда асрлар давомида шаклланган шаҳар қиёфасини сақлаган ҳолда, замонавий ва қулай Бухорони ривож­лантириш мумкин.

— Вилоятда йирик саноат лойиҳалари амалга оширилмоқда. Сизнингча, Бухорода қайси маҳсулотларни ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш орқали хом­ашё экспортидан тайёр маҳсулот экспортига ўтиш мумкин?

— Менимча, Бухоро саноати учун энг тўғри йўл — хомашё базасини чуқур қайта ишлаш ва қўшилган қиймат занжирини вилоятнинг ўзида узайтириш. Бунда масала заводлар сонини кўпайтириш билан ҳал бўлмайди. Асосий мезон бир тонна хом­ашёдан қанча қиймат яратишимиз, уни қай даражада тайёр маҳсулотга айлантиришимиз ва ташқи бозорга қандай нархда олиб чиқишимиз билан белгиланади.

Бунинг учун Бухорода етарли база бор. Вилоятда нефть-газ, пахта, мева-сабзавот, қоракўлчилик ва ипакчилик хомашёси, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш имконияти мавжуд. Ҳозирнинг ўзида нефть-кимё, минерал ўғитлар, қоғоз-картон, нефть-газ ускуналари учун эҳтиёт қисмлар ва гидроизоляция материаллари ишлаб чиқариш каби йўналишлар шаклланмоқда. Энди шу имкониятлардан фойдаланиб, юқори қўшилган қийматли маҳсулотлар улушини оширишимиз керак.

Биринчи муҳим йўналиш — нефть-газ ва кимё саноати. Қоровулбозор ва Олот ҳудудларидаги углеводород ресурслари газни ёки оралиқ маҳсулотни сотишдан кўра анча кенг имконият беради. Бензол, ­толуол ва ксилол каби маҳсулотлардан кейинги босқичда полимерлар, махсус ким­ёвий реа­гентлар, саноат композитлари, қадоқлаш материаллари, полимер қувурлар, автомобиль саноати ва маиший техника учун деталлар ишлаб чиқариш мумкин. Маиший кимё, синтетик ювиш воситалари ва автокимё маҳсулотлари ҳам шу занжирнинг давоми бўла олади. Вилоятда бу йўналишдаги лойиҳалар бошлангани кейинги босқичга ўтиш учун асос яратади.

Қоракўлчилик ва ипакчилик Бухоронинг тарихий ихтисослашувидир. Бу соҳаларда ҳам хом тери, жун ёки пилла билан чекланиб қолиш иқтисодий жиҳатдан етарли самара бермайди. Қоракўл терисидан тайёр кийимлар ва аксессуарлар, ипакдан тайёр мато, рўмол ва замонавий миллий либослар ишлаб чиқариш, уларни дизайн ва бренд билан боғлаш орқали анъанавий маҳсулотларнинг бозор қийматини ошириш мумкин.

Қурилиш материаллари саноатида “хомашёдан тайёр ечимгача” тамойили муҳим. Вилоятдаги гипс, гранит, мармар ва бошқа минерал ресурслардан сайқалланган декоратив тош ва плиталар, энергия тежамкор панеллар, қуруқ қурилиш аралашмалари, гидроизоляция, фасад ва интерьер материаллари ишлаб чиқариш имконияти бор. Ғиждувон ва Пешку туманларида қурилиш материаллари саноати устувор йўналиш сифатида белгилангани ҳам бу борадаги ишларни кенгайтиришга замин яратади.

Яна бир истиқболли йўналиш — саноат учун ускуна ва бутловчи қисмлар ишлаб чиқариш. Нефть-газ, энергетика, сув ва қишлоқ хўжалиги тармоқлари учун насослар, клапанлар, фильтрлар, электр жиҳозлари ва эҳтиёт қисмларга доимий талаб мавжуд.

Энг муҳими, бу йўналишларни бир-биридан узиб қўймаслик керак. Бир тармоқда яратилган маҳсулот бошқа тармоқнинг ривожланишига ҳам хизмат қилади. Бунинг учун инвестиция базаси ҳам шаклланмоқда. 2026 йилнинг биринчи ярмида Бухорода 103 та инвестиция лойиҳаси дои­расида 1,3 миллиард долларлик хорижий инвестиция ўзлаштирилди. Вилоят маҳсулотлари 37 мамлакатга экспорт қилинди.

— Бухоронинг сув ресурслари чек­ланган. Қишлоқ хўжалигида ҳосилдорликни ошириш билан бирга сувни асраш муҳим вазифа. Яқин йилларда Бухоро қишлоқ хўжалигида нимадан воз кечиб, нимани кўпайтириш керак?

— Бухоро учун бу саволни, аввало, “бир куб метр сувдан қанча қиймат оламиз?” деган нуқтаи назардан қўйиш тўғри бўлади. Чунки вилоятимиз адир, яъни чўл иқлими ҳудудида жойлашган. Йиллик ёғин миқдори тахминан 130-180 миллиметрни ташкил этади. Ёз ойларида эса ёғингарчилик деярли кузатилмайди. Энг муҳими, сувнинг асосий қисми Амударёдан Аму-Бухоро канали орқали насослар ёрдамида катта энергия сарфи ҳисобига олиб келинади. Шу сабаб Бухорода қишлоқ хўжалигининг келажаги ер майдонини кенгайтиришдан кўра, сувдан қанчалик самарали фойдаланишимизга кўпроқ боғлиқ.

Бугун вилоятда 299,1 минг гектар суғориладиган майдон мавжуд. Унга йилига ўртача 3,93 миллиард куб метр сув етказиб берилади. Ушбу сувнинг 95 фоизи қишлоқ хўжалиги эҳтиёжи учун сарфланади. Вилоятга сув 100 фоиз насос станция­лари орқали келтирилишини ҳисобга олсак, ортиқча сарфланган ҳар бир куб метр сув ортида энергия харажати ҳам борлиги аён бўлади. Шунинг учун сувни тежаш, таннархини пасайтириш ва ирригация инфратузилмасини модернизация қилиш биз учун стратегик вазифа.

Қишлоқ хўжалигида эса сувталаб ва иқтисодий самараси паст экинларни, айниқса, сув таъминоти мураккаб ҳудудларда босқичма-босқич қисқартириш зарур. Экин таркибини ўзгартиришнинг ўзи сув муаммосини ҳал қилмайди. Сув тежовчи технологияларни қишлоқ хўжалигининг асосий талабларидан бирига айлантиришимиз керак. 2025 йилда 77,8 минг гектар майдонда замонавий суғориш ва сув тежаш технологиялари жорий этилди. 2026 йилда 35,8 минг гектар майдонда сув тежовчи технологияларни қўллаш режалаштирилган эди. Амалда бу кўрсаткич 46,7 минг гектарга, яъни режага нисбатан 130 фоизга етказилди.

Масаланинг яна бир томони — сувни фақат далада тежаш билан чекланиб қолмаслик. Сув манбадан экин майдонига етиб келгунига қадар ҳам йўқотишлар юз беради. Шу боис, ирригация ва мелиорация тармоқларини янгилашга катта эътибор қаратяпмиз. 2021-2025 йилларда 285,6 километр ирригация ва 153,6 километр коллектор тармоқлари реконструкция қилинди, 2 та сув иншооти янгиланди, 32 та насос агрегати ва қудуқ барпо этилди.

2026 йилда бу ишлар янада кенгаймоқда. Режага мувофиқ, 63,6 километр хўжаликлараро каналларни бетонлаштириш, 1081 километр коллектор тармоқларини таъмирлаш ва реконструкция қилиш,

4 та насос станциясини модернизациялаш, 22,5 километр магистрал каналларни янгилаш ҳамда 1100 километр ички суғориш тармоқларини бетонлаштириш белгиланган. Ушбу ишлар натижасида 36,4 минг гектар ернинг мелиоратив ҳолати ва 96,8 минг гектар майдоннинг сув таъминотини яхшилаш, 453,5 миллион куб метр сувни иқтисод қилиш кўзда тутилган.

Келгусида сув тежайдиган суғориш технологиялари улушини 60 фоизга ­етказиш орқали 1 миллиард 45 ­миллион куб метр сув иқтисод қилишни режалаштиряпмиз. Биз учун майдон ҳажмидан кўра маҳсулдорлик, етиштирилган хомашё миқдоридан кўра қўшилган қиймати, умумий сув сарфидан кўра ҳар бир куб метр сув ҳисобига олинаётган иқтисодий самара асосий мезон бўлиб бориши керак.

— Инвестиция масаласига тўхталсак. Бугун инвестор учун Бухоронинг энг катта устунлиги нимада?

— Биринчи устунлик — хомашё ва ресурс базаси. Бухорода нефть ва газ ресурс­лари, газ-кимё саноати, пахта ва пилла, қиш­лоқ хўжалиги маҳсулотлари, шунингдек, қурилиш материаллари ишлаб чиқариш учун мармар, гранит, гипс, қум каби минерал ресурслар мавжуд. Олдинги жавобларда айтганимиздек, бу ресурслардан юқори қўшилган қийматли маҳсулот ишлаб чиқаришга қаратилган янги лойиҳалар ҳам амалга ошириляпти. Бу эса инвестор учун фақат хом­ашё манбасини эмас, маҳаллий кооперация имкониятини ҳам кенгайтиради.

Иккинчи муҳим жиҳат — Бухоронинг географик жойлашуви ва транспорт имкониятлари. Вилоят орқали Марказий Осиёни Туркманистон, Эрон, Россия ва Европа бозорлари билан боғлайдиган темир йўл ва автомобиль йўналишлари ўтади. ­Бухоро халқаро аэропорти ҳам ташқи алоқалар учун қўшимча имконият яратади.

Қайта тикланувчи энергетика бўйича амалга оширилаётган йирик лойиҳалар ҳам Бухоронинг инвестиция муҳитига таъсир қилади. Вилоятда ACWA, Masdar каби йирик хорижий компаниялар иштирокида қуёш ва шамол энергетикаси лойиҳалари ишга туширилмоқда.

Инвесторлар учун тайёр инфратузилма ва махсус ҳудудларнинг мавжудлиги ҳам аҳамиятли. “Бухоро-агро” эркин иқтисодий зонаси ва вилоятнинг турли туманларидаги кичик саноат зоналари ишлаб чиқариш лойиҳаларини жойлаштириш имконини беради. Амалдаги тартиблар доирасида инвестиция ҳажмига қараб ер, мол-мулк ва сув солиғи бўйича имтиёзлар ҳам назарда тутилган. Бу механизмлар инвесторнинг дастлабки харажатларини камайтириш ва лойиҳани ишга тушириш жараёнини енгиллаштиришга хизмат қилади.

Бухоронинг инвестиция борасидаги асосий устунлигини тайёр имкониятлар мажмуасида кўраман. Биз инвесторга ресурс, инфратузилма, бозор ва ташқи савдо йўналишларини бир-бири билан боғланган ҳолда таклиф қила олишимиз керак. Шунда Бухоро инвестиция киритиш мумкин бўлган ҳудуд сифатидагина эмас, лойиҳани амалга ошириш механизми ва кейинги бозори тушунарли бўлган ҳудуд сифатида ҳам рақобатлаша олади.

— Бухоро Ўзбекистон билан бирга Марказий Осиёдаги муҳим тарихий ва иқтисодий марказлардан бири бўлиш имкониятига эга. Вилоятни минтақавий туризм, савдо ва логистика марказига айлантириш учун ҳозир қандай ишлар қилинмоқда?

— Аввало, туризмда Бухоро шаҳри дои­расидан бутун вилоят миқёсига чиқишга ҳаракат қиляпмиз. Бу борада 2026 йил учун аниқ мақсадлар белгиланган. Жорий йилда вилоятга 3,5 миллион хорижлик ва 5,5 миллион маҳаллий сайёҳни жалб қилиш режалаштирилган. Бунинг учун

73 та янги жойлаштириш объекти ва 15 та янги туроператор ҳамда туристик фирма ташкил этиш режалаштирилган. Шаҳарда янги туристик марказ ва бешта хал­қаро бренд меҳмонхонасини ташкил этиш, Шофиркон туманида Хўжа Ориф, ­Бухоро туманида Чор Бакр ва Ёржон туризм қиш­лоқлари, Моҳи Хосса туристик маҳалласини ривожлантириш кўзда тутилган. Жондор, Ғиждувон, Бухоро, Қоракўл ва Вобкент туманларида сув бўйи дам олиш масканлари, йўлбўйи сервис объектлари ва янги рекреация зоналарини ташкил этиш ҳам шу мақсадга хизмат қилади.

Ромитан туманида “Bukhara Desert Oasis & Spa” туристик кластери ташкил этилмоқда. Бу чўл ҳудудларининг имко­ниятларидан фойдаланиб, экотуризм ва саргузашт туризмини алоҳида туристик маҳсулот сифатида ривожлантириш имконини беради. Мақсадимиз сайёҳ учун Бухоро шаҳри, Ғиждувон ҳунармандчилиги, Чор Бакр, агро ва этнотуризм, чўл туризмини бирлаштирган 3-5 кунлик маршрутларни шакллантириш. Шунда туристнинг Бухорода ўтказадиган вақти ҳам, маҳаллий хизмат ва маҳсулотларга сарфлайдиган ­маблағи ҳам ортади.

Туризм инфратузилмасини кенгайтиришда “Боқий Бухоро” маданий-этнографик мажмуаси ҳам муҳим лойиҳалардан. Унда меҳмонхона мажмуалари, миллий ҳунармандчилик марказлари, яшил ҳудудлар ва бошқа туристик инфратузилма объектларини ташкил этиш кўзда тутилган. Туризм соҳаси учун замонавий бош­қарув кадрларини тайёрлаш мақсадида Австрия­нинг Кремс университети билан ҳамкорликда қўшма факультет очиш бўйи­ча ишлар давом эттирилмоқда.

Албатта, минтақавий туризм маркази бўлиш учун транспорт боғлиқлиги ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Тошкент — Бухоро йўналишида қўшимча юқори тезликдаги поездлар қатновини йўлга қўйиш, Бухорога авиақатновлар сонини ошириш бўйича ишлар бажарилмоқда. Халқаро туризмда Жануби-шарқий Осиё бозорига ҳам алоҳида эътибор қаратиляпти. Индонезия, Малайзия ва Сингапурдан туристлар оқимини кўпайтириш, жумладан, тўғридан тўғри авиақатновларни йўлга қўйиш масалалари муҳокама қилинган.

Бухоро тарихан одамлар, товарлар ва маданиятлар туташган савдо маркази бўлган. Бугунги вазифа шу тарихий мавқени замонавий иқтисодий мазмун билан бойи­тиш, вилоятни Марказий Осиёда туризм, савдо ва логистика ўзаро боғланган муҳим марказлардан бирига айлантиришдир.

— Сизнингча, бугун Бухоро аҳолиси ҳаётида сезилаётган энг муҳим ўзгариш нима?

— Бугун Бухоро аҳолиси ҳаётида сезилаётган энг муҳим ўзгариш — иқтисодий фаоллик ва янги имкониятларнинг одамлар кундалик турмушига тобора яқинлашаётгани. Вилоятдаги ўзгаришларни йирик қурилишлар, инвестиция ҳажми ёки иқтисодий ўсиш кўрсаткичлари орқали баҳолаш мумкин. Одам эса бу жараённи бошқача ўлчайди: янги иш ўрни пайдо бўлдими, оиласининг даромади ошдими, фарзанди яхши шароитда ўқияптими, маҳалласидаги йўл, сув, транспорт ва хизматлар яхшиландими — уни, биринчи нав­батда, шу саволлар қизиқтиради.

Бухоро шаҳрининг ўзида ҳам катта ўзгаришлар бўляпти. Янги бош режада шаҳар ҳудудини қарийб 4000 гектарга кенгайтириш назарда тутилган. Янги уй-жой массивлари, “Янги Ўзбекистон” маҳаллалари, ижтимоий объектлар ва яшил ҳудудларни барпо этиш шаҳарнинг кейинги ўн йилликлардаги ривожланиш йўналишини белгилаб беради. Шаҳар кенгайиши билан бирга мактаб, боғча, тиббиёт муассасаси, йўл, муҳандислик ва коммунал тармоқлар ҳам мутаносиб ривожланиши керак. Чунки янги уй қуришнинг ўзи етарли эмас, одамга яшаш учун тўлақонли муҳит зарур.

Таълим соҳасидаги ишлар ҳам бевосита оилалар ҳаётига дахлдор. 2026 йилнинг биринчи ярмида вилоятда 151 та мактаб ва 85 та мактабгача таълим ташкилотида ишлар бажарилиб, 24,5 мингдан ортиқ янги ўқув ўрни очилди. Бу рақам ортида минглаб оилалар учун фарзандининг уйига яқин, муносиб шароитда таълим олиши билан боғлиқ имконият турибди.

Инфратузилмадаги ўзгаришлар ҳам кундалик ҳаётда тез сезилади. Шаҳардаги тирбандликни камайтириш ва ҳудудлар ўртасидаги транспорт боғлиқлигини яхшилаш мақсадида 7 та айланма йўл ҳамда йирик магистралларни реконструкция қилиш бўйича ишлар бошланган. Ичимлик сув ва энергия таъминоти тизимларини яхшилашга ҳам маблағ йўналтириляпти. Олдин айтганимдек, бу йўналишларда ҳал қилиниши лозим бўлган масалалар бор. Шу билан бирга, муаммоларни босқичма-­босқич бартараф этиш аҳоли турмушидаги ўзгаришнинг энг муҳим қисмларидан бири бўлиши керак.

Иш билан таъминлаш ва доимий даромад манбаларини кўпайтириш эса одамлар энг тез ҳис қиладиган ўзгаришлардан. Когон, Қоракўл, Ғиждувон ва бошқа ҳудудларда янги саноат қувватларининг пайдо бўлиши, хизмат кўрсатиш соҳасининг кенгайиши аҳолининг яшаш жойига яқин ҳудудда ишлаш ва даромад топиш имкония­тини оширади. Мен учун бу жуда муҳим. Чунки инвестициянинг аҳоли учун энг тушунарли натижаси — барқарор иш ўрни ва даромад.

Шу боис, бугунги ўзгаришларни Бухоро­нинг фақат ташқи қиёфаси янгиланаётгани билан изоҳламасдим. Гап иқтисодий ривожланишнинг одамлар ҳаётига тобора яқинлашиб бораётганида. Янги корхона иш ўрни очса, янги мактабда болага яхши шароит яратилса, йўл одамнинг вақтини тежаса, сув ва транспорт билан боғлиқ муаммолар камайса, иқтисодий ўсишнинг мазмуни одамга тушунарли бўлади. Албатта, бу жараён ҳали якунлангани йўқ. Олдимизда ҳал қилиниши керак бўлган вазифалар кўп.

— Бухоро бренди келажакда нима бўлиши мумкин?

— Бухоро дунёга аллақачон тарихий шаҳар сифатида танилган. Эндиги вазифа — шу тарихий нуфузни замонавий иқтисодиёт, ҳунармандчилик, таълим, туризм, креатив индустриялар ва янги авлод имкониятлари билан боғлаш.

Масалан, Бухоро ҳунармандчилигини сайёҳга сотиладиган эсдалик буюмлар дои­расида кўриш тўғри бўлмайди. ­Қоракўл, ипак, зардўзлик, гиламчилик ва бошқа ­анъанавий йўналишларни замонавий дизайн, сифат ва брендлаш билан боғласак, уларнинг ташқи бозордаги қийматини ошириш мумкин. Маҳсулотнинг Бухорода ишлаб чиқарилгани унинг келиб чиқиши, тарихи ва маҳоратини ифодалайдиган ўзига хос сифат белгиси бўлиши керак.

Туризмда ҳам шундай ёндашув зарур. Сайёҳ Бухорога келиб фақат тарихий обидаларни томоша қилиб кетиши билан чекланмаслиги керак. У миллий таомларни татиб кўрсин, ҳунарманд устахонасига кирсин, маҳаллий маҳсулот сотиб олсин, туманларга борсин, чўл ва экотуризм имкониятларидан фойдалансин.

Келажакдаги Бухоро фақат “кўриш учун бориладиган” тарихий шаҳар бўлиб қолмаслиги керак. У яшаш, таълим олиш, ишлаш, бизнес билан шуғулланиш, ижод қилиш ва янги тажриба орттириш учун ҳам қизиқарли ҳудуд бўлиши лозим. Тарихий меросимиз шу жараёнда ўз қийматини йўқотмайди, аксинча, янги иқтисодий ва ижтимоий имкониятларнинг асосига айланади.

Шу маънода, Бухоронинг келажакдаги брендини бир жумлада “Тарихдан келажак сари” деб ифодалаган бўлардим. Чунки олдимиздаги вазифа тарихни асраш билан бирга, уни янги имкониятлар, замонавий тараққиёт ва янги авлод учун кучга айлантиришдан иборат.