1
Олдиндан огоҳлантириб қўяй, бу эссени шунчаки ўқиб бўлмайди. Уни қўлга қалам олиб, ҳар жумла ва ҳар фикр атрофида чуқур ўйга толиб, мулоҳаза ва тафаккур қилмаган киши эссенинг туб маъноси — илдизига етолмайди. Гап унда биз учун сал бегонадек туюлган хорижий ва техник иборалар, терминларнинг кўплигидагина эмас. Асар одамзод руҳиятидаги, жамият қатламларидаги мураккаб эврилиш жараёнлари, миллат номли улуғ қавмни уйғотиш машаққатлари ҳақида эканидадир. Зеро, осмонўпар иморатлар бунёд этиш, сершовқин дарёлар очиш мумкин, албатта. Аммо миллат ва жамият вужудидаги мудроқ булоқларнинг кўзини очиш ҳеч қачон осон бўлган эмас.
Эсседа юртдошларимиз зеҳниятидаги мана шу мураккаб жараёнлар аниқ мисоллар воситасида юксак маҳорат билан талқин қилинган. Уларнинг моҳиятини англамоқ учун кўксингизда катта илму тафаккур дарёси баробарида чинакам ватанпарварлик туйғулари ҳам барқ урмоғи даркор.
2
Биз юз йилдан кўп вақт мобайнида қарамлик ва қуллик исканжасида яшадик. Шўро даврида шундай кунлар ҳам бўлдики, ҳовлимизда битта товуқхона қурмоқчи бўлсак ҳам марказнинг рухсатини сўрашга мажбур эдик.
Шу ўринда муаллиф асли келиб чиқиши қирғизистонлик бўлган АҚШлик тадқиқотчи Эрика Маратнинг “Совет даврида нафақат ошхона географияси, миллий уст-бошимиз ҳам марказдан “лойиҳалаштирилган”, “... ҳар бир республикага номини берган этник гуруҳга стандартлаштирилган “анъанавий” таомлар ва кийиниш турларининг муайян тўплами тепадан белгилаб берилган” деган сўзларини келтиргани беҳуда эмас.
Советлар замонида нафақат кийим-кечак ёки қурилиш, балки оммани бошқариш учун “уни ажратиб, парчалаб бошқар”, деган қоида ҳукмрон бўлди. Шўро сиёсатида бошқача бўлиши ҳам мумкин эмас эди. Грузия, Арманистон, Осетия, турклар халифат, хонлик, беклик эмас: Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, форс-тожикларни ҳам қўшиб, Тожикистон қилиб бир хил стандартлаштирилди.
Советча стандартлаштириш анъанаси неча-неча йиллар ўз таъсирини кўрсатди: ўша даврда қурилган бинолар архитектурасига бир қур назар ташлаган киши буни дарров англаб олади. Айниқса, 1966 йилги Тошкент зилзиласидан кейин қурилган иморатлар, улар Мустақиллик майдонида бўладими, Сергели, Чилонзор ёхуд Юнусобод мавзеларидами, бир инкубатордан чиққан жўжалар мисоли ўхшаш.
Шу ўринда сўнгги беш-ўн йилда бунёд этилган Янги Тошкент, Янги Самарқанд, Янги Андижон ёхуд ҳақиқий Шарқ меъморчилиги анъаналарини ўзида акс эттирган Тошкентдаги Ислом цивилизацияси марказию Самарқанд шаҳри ёнида қад ростлаган Имом Бухорий мажмуаси, Самарқанд аэропорти каби кошоналарни бир кўз олдингизга келтиринг. Қарангки, катта илҳом, бетакрор ижод маҳсули, ҳақиқий санъат асарлари шу заҳоти жаҳон ҳамжамияти томонидан ҳурмату эҳтиром билан эътироф этилар экан. Улардан иккитаси зудлик билан Гиннеснинг рекордлар китобидан ўрин олди. Бу ҳар гал ҳам эътироф этиладиган ҳодиса эмас. Янги Ўзбекистон, Учинчи Ренессанснинг илк кўринишлари эмасми булар?! Ҳали бундай улуғвор мажмуалар кўплаб қурилади.
Хўш, қаёқдан пайдо бўлди бундай улуғвор ўзгаришлар? Қандай заминда дунёга келади бир-биридан муҳташам шаҳарлару қасрлар? Албатта, тинч ва осойишта мамлакатда. Мамлакат эса аслида катта оила. Оиладаги тинчлик ва осойишталикка ҳамиша оила бошлиғи — ота бош-қош. Демак, янги Ўзбекистон ва Учинчи Ренессанс меъмори ҳам давлатимиз раҳбари. Мамлакатимиз етакчисининг каттаю кичик томонидан миллат отаси мақомида улуғланаётгани сабаби ҳам шунда.
Фақат шаҳар ёки туман марказларида эмас, олис-олис қишлоқларда ҳам улуғвор тарихий ўзгаришлар содир бўляпти. Уларнинг қай бирини тилга олишга шошиб қолади киши. Келинг, ўзим туғилиб ўсган Ургутга алоқадор воқеалардан бирини айтиб берай.
Бир маҳаллар қишлоғимизда колхознинг катта молхонаси бўлган. “Замонавийлаштириш” шиори остида чўпон-чўлиқларга осон бўлсин учун молхонадан чуқургача 25-30 қадам узунликда темир излар ётқизилган. Раҳматли отам оддий колхозчи бўлса ҳам ғурури баланд одам эди. Қишлоқ ва қишлоқдошлари шаъни учун қайғуришни ўзи учун шарафли бурч деб ҳисоблар ва мавриди келганда бошқалардан кам эмаслигини кўрсатиб қўйиш учун озгина лоф ҳам қўшиб юборарди.
Қиш кунларининг бирида ҳамқишлоқлар эшак-отларни йўрттириб, туманнинг нариги томонидаги овулга тўйга боради. “Бизнинг қишлоқда зўр мактаб қурилди”, деб мақтаниб қолади гурунг пайти мезбонларнинг “оғзи катта”си. “Э, ортда қолиб кетибсизлар-ку! — деб дарров жавоб қайтаради отам. — Анча бўлди бизнинг қишлоққа поезд келганига!”.
Тўйдан қайтаётганда ҳамқишлоқларимиз “Кўчимбой, лоф ҳам эви билан-да. Кўчангизда эшак арава аранг юради-ю, поезд дейсиз-а!” деб отамга танбеҳ бермоқчи бўлади. Шунда отам “Молхонадаги темир излар поезд йўли бўлмай, нима?” деб ҳаммани кулдиради.
Ўтган асрнинг 60-йилларидаги ҳангомалар бу. Қанча сувлар оқиб кетди ўшандан бери. Замонлар ўзгарди, советлар барҳам топди, мустақил бўлдик. Аммо атиги ўн йил аввал ҳам бу гапларга ҳеч ким ишонмас, “тушингни сувга айт”, деб масхара қиларди. Қаловини топса, халқ қалқса, асрларга татигулик ишлар бўлиши мумкин экан ўн эмас, икки-уч йил ичида ҳам. Ургут темир йўли бунга битта мисол. Йўл Ўзбекистон Президентининг 2023 йил 10 октябрдаги қароридан кейин режалаштирилди. 2025 йил 25 май куни ўтказилган тақдимотда эса давлатимиз раҳбарига мазкур йўлнинг 7 километрига темир из ётқизилгани тўғрисида ахборот берилди. Орадан бир йил ўтар-ўтмас, 55 километр узунликдаги темир йўл қуриб битказилди. Одамларнинг кўз ўнгида афсоналар ҳақиқатга, эртаклар чинга айланди.
55 километр! От арава ёки машина йўли эмас, темир йўл! Яна қаерда? Мамлакатимизнинг Тожикистон билан чегарадош сарҳадида!
Бу йўл ишга туширилгани туфайли қанча одам ишли бўлгани, тожикистонлик неча юзлаб биродарларимиз ва сайёҳлар учун қулай шароитлар яратилгани, логистика имкониятлари кенгайгани, туманда ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларни ташиш харажати камайгани, аҳолининг узоғи яқин бўлгани бир масала, темир йўл хосияти билан Ургутда янги шаҳар пайдо бўлаётгани эса ҳар қандай кўнгилни ифтихорга буркамай қўймайди.
Фақат Ургут эмас, Тошкент вилоятининг Паркент ва Бекобод туманларига, Хоразмнинг қадимий Хива шаҳрига ҳам поездлар борди қисқа вақт орасида.
Ургут — Самарқанд темир йўлининг очилиш маросимида Президентимиз иштирок этди. Биринчи поезднинг дастлабки йўловчилари сафида бўлганимдан ҳануз ғурурланаман. Поездда кетаётганимизда Шавкат Миромонович ўзига ярашган табассум билан: “Ургутга жуда катта маблағ олиб келяпман, ҳали айтаман”, дегани эса ҳануз қулоғим остида жаранглаб турибди. Давлатимиз раҳбарининг ёқимли табассумида зоҳир бўлган сир меҳнаткашлар билан учрашувда аён бўлди — Ургутда юз минг кишилик янги шаҳар бунёд этилиши ҳақидаги хабар маълум қилинди! Юз минг! Чўтга солиб кўрсангиз, бу — дунё харитасидаги бутун бошли айрим мамлакатларнинг жами аҳолисидан зиёд.
Кўп ўтмай, Янги Ургут кўкка бўй чўза бошлади. 9, 12, 20 қаватли уйларга бирин-кетин бахтиёр оилалар кўчиб кираверди. Буям майли, 30-40 йил аввал биттагина винзаводию биттагина музқаймоқ ишлаб чиқариш цехи бўлган туманда бугун 400 хилдан ортиқ саноат ва қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари ишлаб чиқарилаётганига нима дейсиз! Ўн йилда, бор-йўғи ўн йилда дунёга келди ва келаётир шуларнинг ҳамма-ҳаммаси!
3
Эссени ўқиётиб, ёзувчи Абдулла Қаҳҳорнинг бир гапи ёдга тушди. Домла ўқувчилар билан ўтган учрашувларнинг бирида мустамлака масаласига тўхталиб, ички исёнини: “Биз ҳатто колонизатор-мустамлакачиларга ҳам ёлчимаган эканмиз”, дея ифода этади.
“Пахта кампанияси” дейилмиш аянчли манзаралар “ёлчимаганлик”нинг оғриқли манзараларидан яна биридир. Бу мавсумдаги азоб-уқубатларни бир эслайлик. Барча машмаша ҳамманинг кўзи олдида очиқчасига, тазйиқ билан, мажбуран амалга ошириларди. Ҳар йили минг-минг, ҳатто миллионлаб мактаб ўқувчилари, талабалар, ишчи-хизматчилар ойлаб ўқиши, ишидан ажратилган ҳолда қишлоқ хўжалиги ишларига жалб қилинарди. Қаршилик қилганларга иши ва ўқишидан ҳайдашга қадар жазо чоралари қўлланарди. Натижада ўқув дастурларини ўзлаштиролмаган минглаб чаласавод мутахассислар пайдо бўлар эди мамлакатда.
Миллион-миллион тонна пахта етиштирсак-да, пахтадан тўқилган оддий чит, сурп матоларига зор эдик. Шундай пайтлар бўлганки, майитнинг кафанига пахтадан тайёрланган 5-6 метрли оддий сурп ҳам маҳалла қўмитасига расман мурожаат қилинганидан кейин олинар эди. Дўконларда йўқ эди. Не-не машаққат билан Ўзбекистонда етиштирилган 4-5 миллион тонна пахта ҳосили Москвадаги “госплан” деган идорада тақсимланарди. Инсон қадри, инсон манфаатларига муносабат ана шундай ачинарли аҳволга тушиб қолган эди. Ҳатто Ўзбекистоннинг буюк ва қадрли биринчи раҳбари, Иккинчи жаҳон уруши қаҳрамони Шароф Рашидов пахта йиғим-терими пайтида, далада жон таслим қилди.
4
Ҳа, олис тарихимизда ҳам, яқинида ҳам афсусланадиган, ўкинадиган нуқталар оз эмас. Халқимиз босқинлар, талон-тарожлар, қатағонлар остида азоб чекди. Абдулла Қодирий, Чўлпон, Ҳабиб Абдуллаев каби юзлаб буюк истеъдод эгаларини эҳтиётлаб, ҳимоя қила олмади. Ваҳоланки, эсседа қайд этилган машҳур қозоқ сиёсатчиси каби биз америкалик ёки германиялик, японияликларни (уларнинг ноёб қобилияти, истеъдодини тан олган ҳолда) орамиздан қидирмаймиз. Ўзимизнинг истеъдодларимиз бор, уларни асраб-авайлаб, исроф қилмай сақлаб қолсак, шунинг ўзи бас. Аллоҳга шукрлар бўлсинки, дид, фаросат жонимизда, қонимизда, онгимизда, ўзимизда етарли.
Президентимизнинг оқилона сиёсати туфайли тарихий фожиалардан қутулдик, миллий бойлигимиз — ноёб истеъдод эгаларини асраш, қўллаб-қувватлаш замонига етдик. Бугун барча соҳада бўлгани каби юксак истеъдод эгаларини қўллаб-қувватлаш, рағбатлантириш, ўсиб келаётган ёш ниҳолларни тарбиялаш борасидаги ибратли юмушлар оз эмас. Мамлакатимизда иқтисодиётни ривожлантиришга қанчалар эътибор берилса, илм-фан, ўқиш-ўргатиш, маънавият ва маърифатга ундан-да кўп диққат-эътибор қаратиляпти.
Давлатимиз раҳбари қай манзилга бормасин, кимлар билан учрашмасин, иқтисодиёт ва маънавият миллатнинг иккита қаноти бўлиши кераклигини қайта-қайта таъкидлаяпти. Бу йўналишда ўнлаб, юзлаб ташаббусларни ўртага ташлаётгани ҳам аён ҳақиқат.
Аслини олганда, мамлакат дегани ҳам каттакон рўзғор. Дастурхон тўкинлиги, оила бахти, унинг келажаги учун эса рўзғор каттакони — отаси қайғуради. Миллат тақдири учун эса давлатимиз раҳбари — миллат отаси қайғурмоқда...
5
Қудратилла Рафиқов ушбу эссе орқали биз — журналистлар, қалам аҳлига ҳам кўзгу тутди. Камчилигимиз, хижолат бўладиган жойларимиз кўплигини кўрсатди.
Айниқса, Президентимиз фаолиятини кенг оммага етказишдаги уқувсизликларимизни (бу масала тўғридан тўғри ўзимга ва касбдошларимга алоқадор бўлгани туфайли) мен ҳозирги долзарб юмушларнинг энг биринчиси деб биламан. Ўзбек тили луғатида “мадҳ” ва “маддоҳ” деган сўзлар мавжуд. Илдизи ўхшаш бўлса-да, бу сўзларнинг маъно-мазмуни айрича. Биз эса кўпинча “мадҳ”ни “маддоҳ”ликка айлантириб юборамиз. Гўё шундай қилсак, ёзганларимиз бекам-кўст бўладигандай. Бор, қилинган, қилинаётган ишларнинг моҳиятини кўрсатиб беришга эринамиз ёки салоҳиятимиз етмайди. Ёзганларимизда бир қоп ёнғоқ мисоли “шалдир-шулдир” гаплар кўпайиб кетади. Қилинаётган ишларни таҳлиллар асносида кўрсатишни эплолмаяпмиз.
Яна бир тоифа ижодкор дўстларимиз эса “дунёни сув босса, ўрдакка не ғам” дегандек мудраб, уйқусираб юради. Ваҳоланки, мамлакатимизда адабиёт ва санъатга ҳеч қачон, шу сўзни яна бир карра такрорлайман, ҳеч қачон бугунгичалик ҳурмат-эҳтиром кўрсатилган эмас! Ҳар йили ўнлаб ёзувчи ва шоирлар, актёр ва бошқа санъаткорлар давлатимизнинг юксак мукофотлари билан тақдирланяпти. Уларга уй-жойлар бериляпти, турли шаклларда ардоқланяпти. Аммо шундай ҳамкасбларимиз борки, жиллақурса ижтимоий тармоқларда фикр айтишни ҳам ўзларига эп кўрмайди. Масалага масъул ташкилотлар эса тадбирбозликлару учрашувбозликларга ҳаддан ортиқ кўп вақт сарфламоқда. Ваҳоланки, кўпайган матоҳ ҳамиша арзонлашади, қадрсизланади.
Мамлакатимиз ва дунёда содир бўлаётган воқеа-ҳодисаларни шарҳлаб берадиган институтлар, экспертлар, интеллектуал гуруҳларнинг овози ҳам сезилмайди. Интеллектуал доираларни, зиёлиларни, халқни ўйлаш, фикрлаш, хулосалар чиқариш, қалбларда қатланиб ётган дардларни уйғотиб юборишга ундовчи таҳлиллар оз, жуда кам.
6
Қудратилла Рафиқов бу асарида, ўз таъбири билан айтганда, икки “ялтироқ” сўз — “инқилоб” ва “ғурур” истилоҳларига изоҳ бериш орқали бугунги жамиятга кўзгу тутади. Инсон ва мамлакат тараққиёти учун тафаккур озодлиги қанчалар муҳим эканига урғу беради. Сизу бизни мулоҳаза юритиб, тафаккур қилишга ундайди. Ва сизу бизга гоҳида майда, аҳамиятсиздек бўлиб туюлган кичик нуқталар ортида ўта муҳим ҳаётий ҳақиқатлар ётганини таҳлил қилади. Айнан ана шу таҳлиллар фонида “инқилоб”, “ғурур” ва Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев қиёфаси намоён бўлади.
Миллат яхлитлиги мужассамлашган мазкур учлик уйғунлашувида беихтиёр қалбингизга қулоқ тутасиз. Шу маҳалгача англамаётган кўп нарсаларни фаҳмлагандек бўласиз. Шу бутунликнинг бир ҳалқаси бўлишни кўнглингизга тугасиз.
Абдулла Қаҳҳор: “Мен катта-кичик деган нарсани тан олмайман. Наҳотки пахта учун кураш йирик бўлса-ю, бола тарбияси кичик...”, деб ёзган эди. Миллат, мамлакат тақдири ҳақида гап кетаётганда ёки йўловчи катта йўлга чиққанда майда масала бўлиши мумкинми?
Йўқ, албатта.
Жамият қачон ўзгаради? Уни ўзгартирадиган куч борми?
Албатта, бор. Бу — одам. Унинг тафаккури.
Инсон руҳиятидаги озодлик эпкинлари жамиятни ўзгартиради. Бунга ишонаверинг. Сўнгги ўн йилликда Ўзбекистон том маънода янги қиёфа касб этганининг туб илдизи ҳам шунда. Бу эврилишлар ўз-ўзидан бўлиб қолгани йўқ, албатта. Аммо, шундай бўлса-да, гувоҳмиз, ҳаммаси — беш, ҳаммаси жойида деб баралла айтишга ҳали бор.
Сабаб?
Сабабга ўтишдан аввал бобомерос қадим ривоятни эсланг: узоқ вақт қафасда сақланган қуш ниҳоят озодликка чиқади. Эшик очилади. Қушча панжара ортидангина кўрган, талпинган кенг осмон сари парвоз қилади. Аммо бир муддатдан кейин, не кўз билан кўрингки, яна қайтиб ўша ўзи ўрганган қафасга қайтиб киради...
Қудратилла Рафиқовнинг эсселарида акс этган оғриқли нуқта — баъзи одамлардаги ана шу “қафас соғинчи”.
Бир мисол. Бундан ўн йиллар олдин маҳалла фуқаролар йиғини идоралари пештоқида катта-катта ҳарфларда ёзилган бир хил шиорлар урф эди. “Шаҳар бедарвоза эмас!”. Айнан ушбу ёзувлар остида яна шундай битта даъват ҳам бўларди: “Ўз уйингни ўзинг асра!”.
Биринчи шиордан кўнглинг ғурурга тўлса, кейингисидан кўнгилга ғулғула тушарди. Бу “ақлли” шиор ва “даъват” бири бирини инкор қилиб тургани ҳеч кимни қизиқтирмасди.
Президентимиз Шавкат Мирзиёев ҳокимиятга келгач, “Инсон қадри учун” деган ғоя ўртага чиқди. Бу шунчаки қоғозга ўралган қуп-қуруқ шиорнинг ўзи эмасди. Тез орада маҳаллаларимиз ҳаётимизнинг энг қайноқ нуқталарига айланди. Халқимизнинг ҳалоллиги, меҳнаткашлиги, энг оғир синовларни ҳам матонат билан енгиб ўта олишига тарих кўп бор гувоҳ бўлган. Шу жойда Қирғизистоннинг биринчи президенти Асқар Акаевнинг собиқ совет иттифоқи йиқилиб, минтақа давлатлари мустақилликни қўлга киритган илк йиллар ҳақидаги қуйидаги фикри ўта аҳамиятли: “... Ростини айтсам, 90-йилларда, президент бўлганимда, менда бир шубҳа бор эди: қирғизлар бозор механизмларини ўзлаштириб кета оладими, ўзбеклар билан рақобатлаша оламизми деб кўп ўйланардим. Чунки менинг назаримда бозор иқтисодиётига ўтишимиз билан ўзбек биродарлар бутун Марказий Осиёни эгаллаб, бошқарадигандек эди. Сабаби улар совет давридаёқ бунга тайёр бўлган. Аммо барчамиз Ислом Каримовдан миннатдор бўлишимиз керак. У киши ўзбекларни дунёдан ажратиб қўйди. Шу билан у қирғиз ва қозоқларга имконият яратиб берди. Шунинг учун Қирғизистонда Ислом Каримовга ҳайкал ўрнатган бўлардим. У бизга йўл очиб бергани учун қирғизлар бозор механизмларини ўзлаштириб олди. Агар рақобат бўлиб, Ислом Каримов Ўзбекистонни очиб қўйганда эди, мана, ҳозир Мирзиёев каби дунёга очилганда эди, биз улар билан рақобатлаша олмас эдик”.
Таниқли қозоқ шоири, давлат ва жамоат арбоби Ўлжас Сулаймонов эса ўтган аср бошларида бўлган очарчилик йиллари ҳақидаги сўзлари билан ўзбек халқи азалдан нақадар меҳнаткаш эканини улуғлайди. “Миллионлаб қозоқлар ҳаётнинг бу синовига дош беролмай, очликдан қирилиб кетди. Ён қўшнимиз ўзбеклар эса бу машаққатларни матонат билан енгиб, деярли талафот кўрмади. Улар меҳнаткаш, энг оғир дамларда ҳам яшаб қолиш йўлларини билади. Агар қозоқ халқи ўзбеклардан ўрганганда очарчилик йиллари бунча кўп қурбонлик бермаган бўлар ва бугун қозоқлар нуфуси ҳозиргидан бир неча миллион кўп бўларди, ҳозир ҳам ўзбеклардан ўрганиш керак...”, дея давом этади.
“Шавкат Мирзиёев инқилоби ёхуд мен Президентим билан нега ғурурланаман?” эссеси кишида ўз миллати ва Ватани билан фахрланиш туйғуларини кучайтиришга даъват этиши билан ҳам аҳамиятли.
7
Давлатимиз раҳбари халқимизга суяниб, унинг орзу-умидларини кўзлаб, туну кун меҳнат қилаётганини кўриб турибмиз. Ўзбек халқи эса Асқар Акаев, Ўлжас Сулаймонов таъкидлаганидек, ҳеч қандай қийинчилик олдида таслим бўладиган анойилардан эмас. Аксинча, унинг қонида яратувчанлик, бунёдкорлик ва бағрикенглик ҳар доим бўлган ва шундай бўлиб қолади. Ана шундай бунёдкор халққа муносиб йўлбошчининг борлиги Яратган Эгамнинг халқимизга чексиз марҳаматидан ўзга нарса эмас.
Сўнгги ўн йилда мислсиз ўзгаришларнинг гувоҳи бўлдик. Юз йилликлар давомида бунёдкор халқимиз йўли, онги, руҳига қўйилган тақиқ, тўсиқлар чилпарчин бўлди. Биз шуларни ўз кўзимиз билан кўрдик, таъбир жоиз бўлса, шуларнинг ичида бўлдик, яшадик.
Бир вақтлар бузиб ташланган бошқа йўллар ҳам тузатилди. Бир-бирига деярли бегоналашиб қолган минтақадаги беш давлат бир муштга айланди. Энди жаҳоннинг энг йирик давлатлари Марказий Осиё томон интилмоқда. Пул муаммоси бартараф қилинди. Ўз ойлигини ололмай, банклар атрофида саргардон кезинишлар тугади. Минглаб ишсизлар ишли бўлди. “Босмачи” деб ҳақоратланган халқ қаҳрамонлари ҳақида биринчи бўлиб роман ёзган Мамадали Маҳмудов каби ўнлаб беайб ижодкорлар озодликка чиқарилди.
Турли сабаблар билан чет элга кетиб қолган ва уруш ўчоқларида қийналган ватандошларимиз, уларнинг аёллари, болалари юртга олиб келинди. Адашганлар кечирилди, кечирилмоқда. Умуман, хорижда юрган ўзбекистонликларга Ватан дарвозалари катта очилмоқда.
Буларни санаб, саноғига етиш қийин.
Хўш, ким бундай ғамхўрлик қила олади?
Ота!
Мамлакат фуқароларини ўз фарзанди деб билгувчи ота.
Миллат отаси. Эл-юрт манфаати учун қайғурадиган сардорни оддий халқ “ота” деб улуғлаётганининг асл сабаби ана шунда. Ҳа, Президентимиз Шавкат Мирзиёев она халқининг иззат-икромига сазовор бўлди. Ота мақомига эришди.
Қудратилла Рафиқовнинг эссесини ўқир экансиз, беихтиёр кўнглингиздаги туйғулар тилингизга чиққанини билмай:
— Шавкат Мирзиёев — менинг Президентим!
— Шавкат Мирзиёев — миллат отаси! — деб юборганингизни сезмай қолишингизнинг сабаблари ҳам ана шунда — миллат отасига чексиз меҳр-муҳаббатингизда.
8
Талон-тарожлар, босқинлар, қирғинлар, қонхўрликлар авж олган, тинч мамлакатнинг осойишталигини кўролмайдиганлар томонидан қўни-қўшниларни бир-бирига гижгижлаш, тоза булоқларни лойқалатиш йўлида фитналар уюштирилаётган алғов-далғов замонда тарози палласини теппа-тенг ушлаб туриш ҳазилакам гап эмас. Мамлакат тинчлигини асраш учун одамда қанча қобилият, маҳорат, сиёсий ирода, ақлу заковат ва яна қанчадан-қанча инсоний фазилатлар бўлмоғи эса ёлғиз Яратганга аён. Зеро, бундай бебаҳо хислатлар кимда бўлади?
Отада! Меҳрибон ва жонкуяр отада!
Миллат отасида!
Афсуски, одам боласи яхшиликни тез эсдан чиқаради. Ютуқлардан суюниш ўрнига арзимас нарсалардан кир излайди. Қилдан қийиқ ахтарувчиларга инсоф ва диёнат тилаган ҳолда баралла овозда:
Алқисса, Қудратилла Рафиқовнинг эссе-достонидан олган илк таассуротларимни миллатимиз отаси “Биз ўз меҳнатимиз, ақлу идрокимиз билан ҳаммани тан олишга мажбур қиламиз!” дея қайта-қайта такрорлаган даъвати асосида ёзилган шеърий сатрлар билан якунламоқчиман:
МАЖБУР ҚИЛАМИЗ!
Биз учун куйганни, куймаганни ҳам,
Меҳримиз туйганни, туймаганни ҳам,
Бизларни суйганни, суймаганни ҳам,
Юрак қўримиздан масрур қиламиз —
Бизни тан олишга мажбур қиламиз!
Лекин пашшага ҳам бўлмагаймиз ғов,
Бегона боғларда қилмагаймиз ов,
Фақир бўлса ҳамки, бўлса ҳамки ёв,
Маҳваш боғимизга манзур қиламиз,
Бизни тан олишга мажбур қиламиз!
Жаҳонни ўзига қаратган халқмиз,
Оламда шарафлар таратган халқмиз,
Иккита Ренессанс яратган халқмиз,
Ватанни ойдан-да машҳур қиламиз,
Бизни тан олишга мажбур қиламиз.
Биз кўрган, кўрмаган томонлар ҳаққи,
Тўзонли, тўфонли замонлар ҳаққи,
Жаҳонгир Туркистон, Туронлар ҳаққи,
Миллат кўкрагини мағрур қиламиз,
Бизни тан олишга мажбур қиламиз.
Тўғри, тинч бўлмади доим йўлимиз,
Туманли бўлди гоҳ ўнгу сўлимиз,
Ҳеч кимдан паст эмас, аммо қўлимиз,
Дилларни дилларга махмур қиламиз,
Бизни тан олишга мажбур қиламиз!
Бугун уйғонмоқда қадимий бўстон:
Янги Ўзбекистон — қудратли туғён —
Қудратли ҳар кўнгил, ҳар дил бир достон,
Туркистон уйғонди, уйғонди Турон,
Замину замонни мамнун қиламиз,
Бизни тан олишга мажбур қиламиз.
Дарёдил, шерюрак юртбоши билан,
Ўзбекнинг меҳрибон қуёши билан,
Қурдоши, қўлдоши, йўлдоши билан,
Жумлаи жаҳонни мафтун қиламиз,
Бизни тан олишга мажбур қиламиз!
Абдусаид КЎЧИМОВ,
сенатор
