Республика Маънавият ва маърифат маркази экспертлар гуруҳи раҳбари, тарих фанлари доктори, профессор Абдухалил Маврулов бошчилигидаги олимлар, адиблар, театр ва кино санъатимиз дарғалари шаҳар марказида қад ростлаган Алишер Навоий ҳайкали пойига гуллар қўйди. Айнан шу ердан куй ва ғазал наволари, шеърият шуури ила “Мустақиллик тўйи” тантаналари бошланди.

Шундан сўнг тарғибот гуруҳи вакиллари вилоятнинг барча туманлари, шаҳарлари томон йўл олди.

Бу жаннатмонанд юртни боболаримиз бежиз макон тутмаган. Яратган ушбу замин тупроғига илоҳий мўъжизалар тортиқ этган. Не-не авлиёлар ва алломаларга бешик бўлган бу юртнинг таърифи достонларга сиғмайди.

Нуротанинг бебаҳо меъморий обидалари, Сармишсой қоятошларидаги суратлар, Учтут чақмоқтош конлари, Работи Малик сардобаси, карвонсаройлар ила  тарих саҳифаларидан ўрин олган юртдир бу. Милодий ўн учинчи асрлардан садо берувчи Бурқуттепа қўрғони харобаси, XI асрдан мерос шайх Мир Саид Баҳром мақбараси, Мавлоно Ориф Деггарон масжиди, Ғазғон шаҳарчасидаги Шоҳимардон, Қизилтепанинг Ванғози қишлоғидаги Тошмасжид меъморий мажмуалари, Хатирчи ва Навбаҳор туманларидаги  Лангар, Сангижумон,  Оқсоқолота  каби турли кўринишдаги шаклларга бой мўъжизалар билан қадимдан инсониятни ҳайратга солиб келган.

Бунда яшаб ижод қилган не-не бахшилар, Томди, Учқудуқ, Конимехда қўбиз чалиб, она заминга меҳрини изҳор этган оқинлар ва жировларнинг диловар овозлари вилоят бағрида мангу қўшиқ бўлиб яшайди.

Навоий вилоятини бугунги кунимизнинг энг навқирон маскани деймиз. Инновация ва юқори технологиялар шиддат билан ривожланаётган, рақобатда дунёнинг етакчи компанияларини ортда қолдираётган ақл-идрокли ёшлар яшаётган муаззам юрт деб таъриф этамиз.

Вилоятнинг тупроғи Менделеев жадвалидаги барча маъданларга эга. Ери остида ҳисобсиз бойликлар болалаб ётган бўлса, бу заминнинг устидаги  хазинаси бебаҳо одамлари, иқтидорли ёшларидир. 

Хатирчи туманидаги Тамабаҳрин маҳалласи бугун республикамиз олий таълимига ўқувчиларни тайёрлаш бўйича ном қозонган. Ҳар йили маҳалладаги мактабларни тугатган ўқувчиларнинг 90-95 фоизи олий ўқув юртларига кирмоқда.

Бағрикенглик, меҳр-оқибат ва саховат каби юксак инсоний фазилатларни ўзида мужассам этган “Яхшилик карвони” лойиҳаси фестивалнинг энг таъсирли ташаббусларидан бири. Лойиҳа доирасида маънавият тарғиботчилари Томди, Навбаҳор, Кармана ва Учқудуқ туманларидаги қатор маҳалла ҳамда овулларда бўлиб, меҳнат фахрийлари, нуронийлар ва эҳтиёжманд оилалар ҳолидан хабар олди. Бу учрашувлар инсон қадрини улуғлаш, кексаларга эҳтиром ва эҳтиёжмандларга меҳр кўрсатиш каби эзгу қадриятларни яна бир бор намоён этди.

Фестиваль доирасида вилоятнинг завод, корхона ва конларида самарали меҳнат қилиб, ўз билим ва тажрибаси билан мамлакат тараққиётига муносиб ҳисса қўшаётган ишчи-ходимлар учун “Шукроналик” маърифий учрашувлари ташкил этилди. Таъкидлаш жоизки, бугунги тараққиёт ва бунёдкорлик жараёнларида ҳар бир фуқаро ўзини ислоҳотларнинг фаол иштирокчиси сифатида ҳис этмоқда. “Шукроналик” учрашувлари ана шу бирдамлик, миннатдорлик ва келажакка ишонч туйғуларини янада мустаҳкамлади.

 

* * *

“Мустақиллик тўйи” фестивалининг навбатдаги тадбири Навоий кон-металлургия комбинатида бўлиб ўтди.

“Навоий кон-металлургия комбинати” акциядорлик жамияти бошқаруви раиси — бош директори, Ўзбекистон Қаҳрамони Қувондиқ Санақулов тадбирни очиб, юртимизда қўлга киритилаётган зафарлар ҳақида гапирди. 

“Ютуқлар ўз-ўзидан қўлга киритилмайди. Барча муваффақиятлар ва меҳнатлар замирида давлатимиз раҳбарининг сиёсий жасорати, она Ватанга садоқати, халқимизга меҳру муҳаббат туйғуси ётибди”, деди у.

Инсоннинг билим ва тарбия олишида китобнинг ўрни беқиёс. Шунинг учун ҳам комбинат порталида корхона тасарруфида бўлган 11 та кутубхона ва Навоий давлат кончилик ва технологиялар университети ҳамда Тошкент давлат техника университети Навоий филиали кутубхоналаридаги мавжуд илмий-техникавий, бадиий китоб ва журналлар, 150 мингга яқин манбанинг электрон нусхаларини ўзида жамлаган кутубхона ташкил этилган.

Бугунги кунда мазкур илм хазинасидан комбинат мутахассислари билан бир қаторда ҳар иккала олий ўқув юртининг профессор-ўқитувчилари, магистр ва талабалари ҳам фойдаланмоқда.

Кейинги йилларда комбинатнинг шаҳардаги нуфузли олийгоҳлар ва  техникумлар билан йўлга қўйган самарали ҳамкорлиги ёш кадрлар етиштиришда катта имконият яратди. Бунинг ҳисобига ҳар йили ушбу муассасалардан юзлаб ёш мутахассислар комбинатга келиб ишламоқда. Уларга бошқарув ишониб топшириляпти. Айни пайтда комбинатнинг қарийб барча гидрометаллургия заводлари, конлари ва бошқа муҳим йўналишларини, замонавий техника ҳамда технологияларни 30-40 ёшли кадрлар бошқармоқда.

Янги Ўзбекистон ривожининг энг муҳим вазифаларидан бири саноатнинг етакчи тармоқлари ва иқтисодиётни либераллаштириш, трансформация жараёнларини якунлашдан иборат. Зеро, трансформациялаш қулай инвестиция муҳитини яратиш, корпоратив бошқарувнинг замонавий усулларини жорий этиш, харажатларни камайтириш ҳисобига даромадларни ошириш, давлатнинг иқтисодиётдаги иштирокини камайтиришни назарда тутади.

 

* * *

Президентимиз эълон қилган “Яшил макон” умуммиллий лойиҳасида иштирок этаётган вилоят аҳли баҳорнинг ҳар кунида минг-минглаб кўчатларни она замин бағрига қадади.

Тинимсиз қурилишлар авж олганда ҳам Навоий вилояти аҳли дарахткушликка йўл қўймади. Шаҳар қишин-ёзин яшил дарахтлар қуршовида.

“Мустақиллик тўйи” фестивали доирасида туманлар ва улардаги маҳаллаларни айланар эканмиз, Навбаҳор туманидаги Учтут маҳалласида ҳам бўлдик. Бошқаларидан фарқли ўлароқ, маҳалла аҳлининг дарвозалари ёнидаги куз гуллари диққатимизни тортди. Йўллар равонлиги, газ ва сув таъминотида муаммо йўқлиги, маҳалла ҳудудидаги 2 та мактаб ва мактабгача таълим ташкилотидаги ҳолатни кўриб, дилимиз яйради.

“Раис бува, маҳаллангизда уста деҳқонлар, гулчилар кўпга ўхшайди, ҳаммаёқ чаманзорга айланиб кетибди-ку”, деган гапимизга маҳалла раиси Холмурод Отамуродов  тўлиб-тошиб жавоб қайтарди:

“Яқин ўтмишда маҳалламизнинг аҳволи ачинарли эди. Эгри-бугри йўллар, бутунлай ишдан чиққан симёғочлар, куйиб кетган электр узатгичлар, таъмирталаб мактаблар... Маҳалланинг биноси йўқлигидан вагонча ичида аҳолининг арз-додини эшитиш, тўй ёки маросимларда бошимиздан ўтганларни мен айтмай, сиз эшитманг. Охири  Президент Халқ қабулхонасига мурожаат қилдик.

Натижада маҳалламиз “Обод маҳалла” дастурига тушди. Қарабсизки, бир йилга бормай, йўлларимиз равон бўлди. Дамхўжа сув тармоғига уланишимиз боис, маҳалладаги 589 хонадон тоза ичимлик сув билан таъминланди.

150 ўринли давлат мактабгача таълим ташкилоти қурилиб, ишга туширилди. Маҳалламиздаги икки мактаб мукаммал таъмирланди. Энг қувончлиси, маҳалланинг муҳташам биносига эга бўлдик. Бино ичи замонавий мебеллар билан жиҳозланди. Ҳокимлик маҳалламиз кутубхонасига 1 минг 200 та китоб совға қилди...”.

Биз маҳалла фаоллари билан бирга ёз оқшомининг салқин ҳавосидан нафас олаётган боққа бориб, мўъжизага дуч келдик. Катта боғ ичида таърифига сўз ожиз катталикдаги тутлар  япроқларини кўз-кўз қилиб турибди.    Асфальт йўлаклар четида турфа гуллар кеч қишгача гуллаб ётар экан.

“Бу тутлар жуда қадимий эканини боболаримиз айтар эди. Бир вақтлар бидъатга берилган одамлар тут шохларига турли латталар осиб кетадиган бўлди. Биз уламоларимиз билан бунга дарҳол чек қўйдик”, дейди маҳалладаги ҳоким ёрдамчиси Аҳаджон Аҳмедов.

Учтутликлар бу улуғвор дарахтлари билан фахрланади. Албатта, фахрланса арзийди-да, не-не замонларни кўрган бу тутлар, не-не азиз инсонлар бу тутлар тагида суҳбатлар қурган, ниятлар қилган.  

Мен учтутликларга  миннатдорлик билдирдим:

“Аёз қилич яланғочлаган совуқларда ҳам ҳеч бирингиз болта кўтариб боботутлар қаршисига келмабсиз. Раҳмат сизларга!”.

 

* * *

Мамлакатнинг ер остидаги хазинаси олтину кумушлари, жавоҳиротлари бўлса, ер устидаги хазинаси унинг ақлли одамларидир. Ақлли одамлар боғчаларда, мактабларда, олий ўқув юртларида тарбияланади.

Навоий шаҳрида Бухоро вилояти Қоракўл туманида жойлашган, математика фанига ихтисослаштирилган халқаро мактаб-интернат билан ҳамкорликда  математика, физика ва инглиз тилига ихтисослашган 360 ўринли мактаб-интернат ташкил этилибди. Ўқув муассасаси билан танишар эканмиз, энг асосийси — ўқитувчиларнинг саралангани диққатимизни тортди. Ҳар бир синфхоналарга ўрнатилган кузатув камералари орқали мактаб раҳбарияти ва хоҳлаган ота-она дарс жараёнини кузатиши мумкин. Хуллас, бу мактабда математика, физика, кимё, биология фанларининг иқтидорли устозлари  шу фанларга қизиқувчи ўқувчиларга илм сирларини ўргатмоқда.

Навоий шаҳрида 2021 йилда иш бошлаган Президент мактаби бугун мамлакатимизнинг энг илғор таълим даргоҳлари қаторига кирди. Айни пайтда мактабда 144 ўқувчи таҳсил олмоқда. Уларга 35 ўқитувчи сабоқ бермоқда.

Республика Маънавият ва маърифат маркази томонидан чоп этилган  “Устозга эҳтиром” ва “Фидойи директорлар” китоб-альбомида Навоий шаҳридаги 11-умумтаълим мактаби директори Гулнора Жуманиёзова  фаолияти ҳам ёритилган.

Мактабдаги таълим сифати ва фан ўқитувчилари фаолияти билан танишар эканмиз, Гулнора Жуманиёзованинг ҳақиқатдан ҳам фидойи директор эканига тан бердик. 

“Ўқитувчини руҳлантиришнинг йўли битта — уларни чинакамига китобга ошно қилиш. Инсон китобдан нур олади. У шундай нурки, ўзидан ёруғлик билан бирга қувват ҳам тарқатади. 

Педагогик кенгашда муаллимларга ўқув дарсликларидан ташқари ҳар ҳафтада роман, қисса ва ҳикоялар тўпламини ўқиб, маъно ҳамда мазмунини ёзиш топшириғини бердим. Ҳар ҳафта дарслардан сўнг ўқитувчилар “имтиҳоним”дан ўта бошлади. Ишонинг, мактабимизда янги ҳаёт бошланди.

Энди ўқитувчилар бир-бири билан китоб алмашадиган, янги китоблар учун кутубхоначимизга буюртма берадиган бўлди. Бора-бора уларнинг ҳар бирининг хонадонида “уй кутубхоналари” пайдо бўлди. Ҳамма ўқишга киришди. Китоб ўқиб юрган ўқитувчининг дунёқараши ҳам ўзгара боради. Кайфиятида кўтаринкилик яққол сезилиб туради”, дейди Гулнора опа.

Унинг мактабига ишга қабул қилинган ўқитувчиларнинг деярли барчаси ижодкор. Истеъдоднинг қирраси биттагина бўлмайди. У шеър ва ашула айта билиши, рақсга тушиши, бирор мусиқа асбобини чала олиши, расм чизиши ёки спортнинг бирор турини эгаллаган бўлиши керак.

Гулнора опанинг мактаби 2011-2020 йилларда мамлакатимиздаги 9695 та мактаб  орасида комплекс рейтинг кўрсаткичлари бўйича энг юқори ўринни эгаллади.

Технoлогия фани ўқитувчиси Муродбек Турниёзов “Меҳнат шуҳрати” ордени билан, география фани ўқитувчиси Рустам Абдиев, етакчи Муҳайё Мамуродова, Сардор Самадов кетма-кет “Шуҳрат” медали билан тақдирланди.

Фидойи директор раҳбарлик қилаётган мактабдан барчамиз кайфиятимиз кўтарилиб чиқдик.

* * *

Мамлакатимизнинг энг йирик мармар конлари Нурота туманининг Ғозғонида жойлашган. “Мустақиллик тўйи” фестивалининг кейинги манзили Ғозғон шаҳри бўлди.

Бепоён кенгликлар, адирлар, паст-баланд тепаликлардан сўнг худди эртаклардаги сирли қасрдек олдимизда Ғозғон шаҳри пайдо бўлди. Олисдан Ғозғон мармари тимсоли – оқ мармар монументи гўзал маликадек виқор тўкиб турибди.

Гўё у: “Мен оламда ягонаман. Менинг оппоқ танимда ўзбек халқининг  армонлари, орзулари, Яратганга дуоларию илтижолари тажассум топган. Мени авайланг! Мен энди донишманд элнинг муҳташам бинолари, маърифат масканлари, табаррук зиёратгоҳларига зеб бераман”, деяётгандек.

Ҳа, Ғозғоннинг оқ, қора, кулранг мармарлари Аллоҳимнинг ўзбекка берган мўъжизасидир.

“Мармаробод” МЧЖнинг кириш жойидаги мармар лавҳага: “Ушбу мажмуа Ўзбекистон Республикаси Президенти Ш. Мирзиёевнинг 2019 йил Навоий вилояти Ғозғон шаҳрига ташрифи давомида қилинган тарихий ташаббусига асосан барпо этилди”, деб ёзиб ­қўйилган.

Бир лаҳзада  давлатимиз етакчисининг Навоий вилоятига ўша тарихий сафари хаёлимдан кечади. Хотира уйғонади, гўзаллашади.

“Мармаробод” масъулияти чекланган жамияти қазиб олинган табиий тошларга қайта ишлов берувчиларни зарур хомашё билан таъминловчи корхона этиб белгиланган. Минг-минг квадрат метр мармар ва гранит тошларни худди сариёғни кесгандек кесиб, беқасам матодек текислаб қўяётган асбоб-ускуналарни кўриб, ҳайратга тушасиз киши.

Ҳозирги кунда “Мармаробод” да 170 та ишчи меҳнат қилаётган бўлса, корхона тўлиқ қувват билан ишга тушса, ғозғонлик ёшларнинг яна 400 таси иш ўрнига эга бўлади.

Мармар конлари захираси жиҳатидан ­дунёда 4-ўринда турадиган Ғозғон билан фахрланмай бўладими?!

Ғозғонда, жилодор мармарлар ёнида машҳур сангтарош уста, “Эл- юрт ҳурмати” ордени соҳиби Тоҳир ҳожи Раҳимов билан суҳбатлашдик.

Давлатимиз раҳбари Навоий вилоятига ташрифи чоғида сангтарошларга ҳам алоҳида эътибор кўрсатди. Президент кўрсатмаси билан Тоҳир аканинг “Мармар камёб” хусусий корхонасига Миллий банк кредит ажратди. Махсус мармар кесадиган ускуналар Хитойдан олиб келинди. 2011 йилда Тоҳир сангтарошнинг 5 та шогирди бўлган, ҳозир эса 30 тадан ошиб кетди. Албатта, улар орасида ўз фарзандлари, набиралари ҳам бор.

Навоий вилоятидан қайтар эканмиз, таъриф билмас туйғулар оғушида эдик. Шеърият мулкининг султони номи билан аталган ­вилоятда ҳар куни янгиланиш ва юксалиш. Бу эл одамларининг ҳузурида қанча бўлсангиз, шунча илҳомланасиз. Навоийликлар ақлу идроки, бор иқтидори билан меҳнат қилмоқда. Энди Зарафшоннинг олтин сандиқлари калити ўз эгасининг қўлида, энди Ғозғон ва Зармитан хазиналари устида чордона қурганлар ўз юртининг — янги Ўзбекистоннинг бекларидир.

Зулфия МЎМИНОВА,

“Маърифат” тарғиботчилар жамияти аъзоси,

Ўзбекистон Республикасида хизмат кўрсатган маданият ходими