Хиёбонда жаҳон илм-фани, адабиёти ва тамаддунига беқиёс ҳисса қўшган 18 нафар буюк сиймонинг ҳайкаллари қад ростлаган.
Асрлар оша илм-маърифатга чорлаб келаётган буюк аждодларимиз — миллатимиз фахри, маънавиятимиз таянчи ва жаҳон тамаддунининг бебаҳо меросидир.
Уларнинг ҳар бири ўз даврининг овози, миллат тафаккурининг ёрқин ифодаси ва бугунги авлод учун ибрат мактабидир.
Хиёбонга кираверишда сизни жадид боболаримиз кутиб олади. Ўнг томонда — маърифатпарвар педагог, адиб ва жамоат арбоби Абдулла Авлоний, Унинг ёнида ўзбек шеъриятининг истеъдодли вакили Усмон Носир, чап томонида эса жадид адабиётининг йирик намояндалари — маърифат куйчиси Абдулҳамид Чўлпон ва Абдулла Қодирий ҳайкаллари ўрин олган. Бу тўрт нафар сиймонинг ҳайкаллари бизга бир ҳақиқатни эслатади: миллатни уйғотадиган куч — маърифат, сўз ва тафаккурдир.
Хиёбонда Хоразм адабий муҳитининг йирик вакиллари ҳам муносиб ўрин эгаллаган. Хоразм ҳукмдори, шоир ва маърифат ҳомийси Муҳаммад Раҳимхон II – яъни Феруз, унинг ёнида ўзбек мумтоз адабиётининг улкан намояндаси, тарихчи ва моҳир таржимон Муҳаммадризо Огаҳий сиймоси ўрин олган.
Хиёбоннинг алоҳида эътиборга молик жиҳати — унда илм ва адабиёт ривожига муносиб ҳисса қўшган аёллар сиймоларига ҳам жой ажратилганидир.
Марям Султонмуродова — маърифатпарвар, педагог ва жадидчилик ҳаракати билан боғлиқ фаолияти орқали танилган тарихий шахс. Жаҳон отин Увайсий эса ўзбек мумтоз шеъриятининг йирик вакиласи.
Хиёбон бўйлаб давом этар эканмиз, Хоразм ва бутун Шарқ тарихида алоҳида из қолдирган буюк алломалар билан учрашамиз. Паҳлавон Маҳмуд — шоир, файласуф ва кураги ерга тегмаган полвон сифатида халқ хотирасидан жой олган улуғ сиймо. Нажмиддин Кубро — тасаввуф таълимотининг йирик намояндаси, Кубравия тариқатининг асосчиси.
Қолаверса, ҳиёбонда туркий адабиётнинг буюк намояндаси, мутафаккир, давлат арбоби ва улуғ шоир Алишер Навоий, буюк астроном, математик ва давлат арбоби, осмон жисмларини ўрганиш бўйича жаҳон илм-фанида муҳим из қолдирган аждодимиз Мирзо Улуғбек, Хоразм заминидан етишиб чиққан буюк тилшунос аллома, Араб тили грамматикаси асосчиси Маҳмуд аз-Замахшарий, Хоразм илмий муҳитининг етук вакилларидан бири, математик ва астроном Абу Наср Мансур ибн Ироқ, Шарқ фалсафасининг буюк намояндаси, қомусий олим, Мантиқ, фалсафа ҳақидаги қарашлари билан жаҳон тафаккури ривожига катта ҳисса қўшган Абу Наср Форобий ҳамда жаҳон тиббиёти ва фалсафаси тарихидаги энг буюк алломалардан бири, “Тиб қонунлари” асари муаллифи Абу Али ибн Сино ҳайкаллари ўрин олган.
Хиёбоннинг марказида эса икки буюк сиймо — алгебра фанининг шаклланиши ва ривожига улкан ҳисса қўшган математик, астроном ва географ Муҳаммад ал-Хоразмий ва астрономия, математика, география, тарих ва бошқа кўплаб фанлар ривожига улкан ҳисса қўшган қомусий олим Абу Райҳон Беруний ҳайкаллари алоҳида салобат билан қад ростлаган.
Ушбу икки буюк алломанинг хиёбон марказида жойлашгани бежиз эмас. Зеро, илмга эҳтиром ва аждодлар меросига садоқат — университетнинг маънавий қиёфасини белгиловчи муҳим қадриятлардандир.
Мазкур масканда талабалар учун китоб мутолаа қилиш, ўзаро фикр алмашиш ва маданий ҳордиқ чиқаришга мўлжалланган шинам айвончалар ҳам ташкил этилган.
“Буюк мутафаккирлар хиёбони” — ўтмиш билан бугунни, аждодлар тафаккури билан ёшлар орзу-интилишларини боғловчи маънавий кўприкдир.
Ҳамкорлик материали
