1989-жылдан берли елимиз халқы дерлик еки есеге, экономикасы болса соңғы сегиз жылда еки есеге көбейди. Бундай өзгерислер халықтың қурамы, оның жасаў орынлары, жер ресурслары, аўыл хожалығы, азық-аўқат дәреклери ҳаққында анық ҳәм исенимли мағлыўматларға болған талапты арттырды.

Презентацияда усы жылы өткерилген халықты ҳәм аўыл хожалығын хатлаў нәтийжелери ҳаққында мәлимлеме берилди.

Дәслепки нәтийжелерге бола, мәмлекетимиздиң турақлы халқы 39 миллион 47 мың адамды қурады. Әмелдеги есапта көрсетилмеген 810,6 мың пуқараның жасаў орны ҳәм социаллық жағдайы анықланды.

Әмелдеги мағлыўматлар менен салыстырғанда, Жиззақ ўәлаятында халықтың саны 2,7 процентке, Наманганда 1,3 процентке, Сурхандәрьяда 0,9 процентке ҳәм Қашқадәрьяда 0,7 процентке аз. Бухара ўәлаятында бул көрсеткиш дерлик өзгермеген, қалған аймақларда болса жоқары болған. Атап айтқанда, Ташкент районында халықтың саны алдынғы мағлыўматларға салыстырғанда 1,6 есеге артқан, Әндижан қаласында болса 15,8 процентке аз болған.

Аўыл хожалығын дизимге алыў нәтийжелерине бола, алдын есапта көрсетилмеген 985,5 мың гектар жердиң шегаралары ҳәм категориялары анықластырылды. Соннан 789,5 мың гектары егислик жерлер, 14,1 мың гектары ыссыханалар, 75,3 мың гектары бағлар, 21,4 мың гектары жүзимгершилик ҳәм 85 мың гектары балықшылық суў бассейнлерине туўра келеди.

Процесслер санластырылғаны нәтийжесинде халықты дизимге алыў қәрежетлери жан басына 1 мың 500 сумнан артпады. Бул ҒМДА мәмлекетлери көрсеткишлеринен 15 есеге аз. Интернет арқалы халықты дизимге алыў 82,3 процентти қураған. Барлық процесслер 15 күнде жуўмақланып, Өзбекстан санақты өткериў тезлиги бойынша дүньяда екинши орынды ийеледи.

Халықты дизимге алыў нәтийжелери тийкарында турақлы түрде жаңаланып барылатуғын халық ҳәм аўыл хожалығы статистикалық регистрлери қәлиплестириледи. Социаллық-экономикалық раўажланыў бағдарламаларына байланыслы 100 көрсеткиш, аўыл хожалығы ҳәм егислик майданлары бойынша 50 көрсеткиш актуалластырылады. Сондай-ақ, 2017-2025-жыллар ушын миллий есаплардың көрсеткишлери қайта баҳаланады.

Презентацияда экономикалық жумысты толық статистикалық есапқа алыў мәселелерине айрықша итибар қаратылды. Ҳәзирги күнде бақланбайтуғын экономиканың үлеси 23 процентти ямаса 246 триллион сумды қурамақта. Аўыл хожалығында улыўма айланыстың 60 проценти усы тармаққа туўра келеди.

Жумыс пенен бәнт болған 15,2 миллион халықтың 6,5 миллионының, яғный 42 процентиниң дәраматлары рәсмий есабында толық көрсетилмеген. Дизимнен өткен көплеген киши ҳәм орта бизнес субъектлери әмелде жумыс ислемей атыр ямаса жумысын тоқтатқан.

Бул болса ҳадал жумыс ислеп, салық миннетлемелерин толық орынлап атырған кәрханалар ушын саламат емес бәсеки орталығын жаратпақта. Экономикалық айланыстың ҳәр 4-5 сумынан биреўи рәсмий статистиканың итибарынан шетте қалмақта. Бул жумысларды тәртипке салыў бюджетке онлаған триллион сум қосымша түсимлерди тәмийинлеў ҳәм салық жүгин және де азайтыў имканиятын береди.

Усы мүнәсибет пенен усы жылы 15-октябрьден 30-ноябрьге шекем исбилерменлик субъектлерин хатлаўдан өткериў усынысы мақулланды. Оның шеңберинде елимизде жумыс алып барып атырған барлық экономикалық бирликлер хатлаўдан өткерилип, олардың жағдайы, қурамы ҳәм экономика тармақлары бойынша бөлистирилиўи анықластырылады. Кәрхана ҳәм шөлкемлердиң статистикалық регистрлери жаңаланып, таңлап бақлаў өткериў ушын исенимли тийкар жаратылады.

Миллий статистика системасын 2030-жылға шекем раўажландырыўға байланыслы режелер де көрип шығылды. Исбилерменлердиң есабат жүгин 20 процентке қысқартыў, ҳәкимшилик ҳәм альтернатив мағлыўматлар дәреклерин 1,7 есеге көбейтиў, мағлыўматларды қайта ислеў ўақтын 20 процентке, қәрежетлерди 25 процентке азайтыў нәзерде тутылған.

Мағлыўматларды басқарыўда бирден-бир көзқарасты қәлиплестириў мақсетинде министрликлер ҳәм уйымлардың қатнасыўында Мағлыўматларды басқарыў комиссиясын шөлкемлестириў усыныс етилди.

Комиссия усы жылдың 1-декабрьине шекем мәмлекетлик уйымлар ҳәм шөлкемлерде мағлыўматларды басқарыў системаларын толық хатлаўдан өткерип, 2027-жылдың 1-майына шекем оларды жетилистириў бойынша илажлар режесин тастыйықлайды.

2027-жыл 1-июльге шекем Миллий мағлыўматлар платформасын иске қосыў режелестирилген. Ол мағлыўматларды бирден-бир системаға интеграциялаў, олардың сапасын ҳәм қәўипсизлигин арттырыў, аналитика ҳәм заманагөй санлы хызметлерди раўажландырыўды тәмийинлейди. Буннан тысқары, ашық мағлыўматлар менен ислесиў бойынша жойбарлаў офисин шөлкемлестириў ҳәм мәмлекетлик уйымлар ушын "Ашық мағлыўматлар рейтинги"н енгизиў усыныс етилди.

Статистика тараўында кадрлар таярлаў ҳәм изертлеўлерди кеңейтиў мақсетинде "Мағлыўматлар тийкарында басқарыў мектеби"н шөлкемлестириў режелестирилген. Онда мәмлекетлик уйымлар, бизнес, статистика уйымлары, ғалаба хабар қуралларының ўәкиллери, изертлеўшилер ҳәм студентлер ушын мағлыўматларды басқарыў, бизнес аналитикасы, жасалма интеллект, мағлыўматлар журналистикасы ҳәм визуалластырыў бойынша оқыў бағдарламалары шөлкемлестириледи.

Миллий статистика системасында санлы технологиялардан пайдаланыў да кеңейтиледи. 2027-жыл 1-июльға шекем статистикалық мағлыўматлар жасалма интеллект системалары тәрепинен қайта ислениў мүмкин болған форматларда жәрияланады. Статистикалық көрсеткишлерди салыстырыў ҳәм оларды терең таллаў имканиятын беретуғын ЖИ агентлер енгизиледи. 2027-жылдың ақырына шекем халық, демография, аўыл хожалығы, инфраструктура ҳәм аймақлардың раўажланыўы ҳаққындағы мағлыўматлар санлы геокосмослық карталарда сәўлеленеди.

Буннан тысқары, 2027-2028-жылларда мультииндикатор кластер үйрениўлериниң жетинши раундын өткериў, сондай-ақ, Халықаралық валюта қорының қатнасыўында миллий статистика системасының халықаралық стандартлар ҳәм кодекслерге муўапықлығын баҳалаў режелестирилген.

Презентацияда "Статистиканы раўажландырыў - 2030" миллий стратегиясы жойбары да көрип шығылды. Статистика системасын муўапықластырыў ҳәм мағлыўматлардың сапасын тәмийинлеў, халықаралық стандартлар ҳәм методологияларды енгизиў, санлы трансформация, ҳәкимшилик ҳәм альтернатив мағлыўматлар дереклеринен кеңнен пайдаланыў, пайдаланыўшылардың талапларына бағдарланған ашық статистиканы раўажландырыў бул бағдарламаның тийкарғы бағдарлары етип белгиленген.

Мәмлекетимиз басшысы анық, оператив ҳәм исенимли статистика мәмлекетлик сиясатты қәлиплестириў, аймақлар ҳәм тармақларды раўажландырыў бойынша тийкарланған қарарлар қабыл етиўдиң әҳмиетли шәрти екенин атап өтти.

Жуўапкерлерге дизимге алыў нәтийжелерин терең таллап, мәмлекетлик бағдарламаларда олардан кеңнен пайдаланыў, исбилерменлерди дизимге алыўды сапалы өткериў, мағлыўматларды басқарыўдың бирден-бир системасын енгизиў, миллий статистика системасын халықаралық стандартлар тийкарында избе-из раўажландырыў бойынша тапсырмалар берилди.