Қырғыз Республикасының Президенті Садыр Жапаровтың төрағалығымен өткен жиынға Беларусь Республикасының Президенті Александр Лукашенко, Үндістан Республикасының Премьер-министрі Нарендра Моди, Иран Ислам Республикасының Президенті Масуд Пезешкиан, Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев, Қытай Халық Республикасының Төрағасы Си Цзиньпин, Пәкістан Ислам Республикасының Премьер-министрі Шахбаз Шариф, Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин, Тәжікстан Республикасының Президенті Эмомали Рахмон, сондай-ақ ШЫҰ Бас хатшысы Нұрлан Ермекбаев пен Ұйымның Өңірлік терроризмге қарсы құрылымы Атқарушы комитетінің директоры Ұларбек Шаршеев қатысты.
Күн тәртібіне сәйкес, ШЫҰ-ның 25 жылдық қызметі барысында қол жеткізген нәтижелері, тұрақтылықты нығайту, ынтымақтастық аясын кеңейту және ортақ дамуды одан әрі ілгерілету жөніндегі басым міндеттер талқыланды. Сонымен қатар халықаралық және өңірлік күн тәртібіндегі өзекті мәселелер бойынша ашық пікір алмасылды.
Жиында делегация басшылары Президент Шавкат Мирзиёев пен Өзбекстан халқын Тәуелсіздік күнімен шын жүректен құттықтады. Мемлекет басшысы жүзеге асырып жатқан ауқымды ішкі реформаларға, елдің тұрақтылығы мен қауіпсіздігін нығайтуға, халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған бастамаларына, сондай-ақ прагматикалық әрі ашық сыртқы саясатына жоғары баға берілді.
Өзбекстан Президенті жиынға қатысушыларға құттықтай отырып, бауырлас Қырғызстан Президенті мен халқына мемлекеттік егемендігінің 35 жылдығына орай ізгі тілегін жеткізді. Қырғызстанның қарқынды дамып, халықаралық аренадағы беделі артып келе жатқанын атап өтті. Қырғызстанның Шанхай ынтымақтастық ұйымына төрағалығы кезеңінде атқарылған жұмысты жоғары бағалап, отырыстың күн тәртібі мен қорытынды құжаттарының жобаларын қолдайтынын білдірді.
Мемлекет басшысы ШЫҰ-ның ширек ғасыр ішінде өзінің қажеттілігі мен тиімділігін дәлелдегенін атап өтті. «Шанхай рухы» қағидаттарына сүйене отырып, Ұйым тең құқықты диалог орнатуға, өңірлік тұрақтылықты нығайтуға және мүше мемлекеттердің орнықты дамуына жағдай жасауға елеулі үлес қосты.
Өзбекстан ШЫҰ құрылған алғашқы күндерден бастап оны ашық, блоктарға қосылмайтын және бейбіт ынтымақтастық алаңы ретінде нығайтуды дәйекті түрде қолдап келеді. Бұл ретте Орталық Азияның Ұйымның географиялық әрі стратегиялық өзегі ретіндегі маңызы ерекше екені атап өтілді.
Геосаяси жіктелу тереңдеп, өзара сенім азайып, қақтығыстар шиеленісіп, халықаралық құқық қағидаттары әлсіреп отырған қазіргі жағдайда Таяу Шығыстағы диалогты қайта жандандырып, шиеленісті бәсеңдетудің маңыздылығы тағы да атап өтілді.
Мемлекет басшысы Ұйым алдында тұрған ең өзекті міндеттерді айқындап берді.
«ШЫҰ – 2040: ортақ даму кеңістігі» тұжырымдамасын әзірлеуге кірісу ұсынылды.
– Оның негізгі мақсаты – инвестициялар, технологиялар мен білім еркін алмасатын, ірі инфрақұрылымдық және өнеркәсіптік жобалар жүзеге асатын, өңірлер, бизнес өкілдері мен адамдар арасындағы тікелей байланыстар кеңейетін өзара сабақтас әрі орнықты кеңістік қалыптастыру болуы тиіс, – деді Мемлекет басшысы.
Маңызды басымдықтардың бірі ретінде ШЫҰ-ның Өнеркәсіптік кооперация картасын әзірлеу ұсынылды. Бұл карта бизнес өкілдері, инвесторлар мен мемлекеттік органдар үшін бірыңғай цифрлық платформаға біріктірілген арнайы экономикалық аймақтар, өндірістік тізбектер, өткізу нарықтары мен логистикалық жүйе туралы мәліметтерді қамтиды.
Бүгінде қолға алуды қажет ететін шаралардың қатарында ШЫҰ Даму банкін іс жүзінде іске қосу және Үкімет басшылары кеңесі көлік, энергетика, өнеркәсіптік кооперация және цифрлық инфрақұрылым салаларындағы жобалар портфелін қалыптастыруды бастау қажеттігі атап өтілді.
Өзбекстан Президенті ҚХР Төрағасы Си Цзиньпиннің жасанды интеллект саласындағы ынтымақтастық жөніндегі дүниежүзілік ұйым құру туралы бастамасын қолдап, ШЫҰ-ның осы жаңа технологиялық альянспен әріптестік орнатуын ұсынды. Сонымен қатар Ұйымның ашық әрі көптілді деректер қорын қалыптастыру жөнінде шешім қабылдаудың маңыздылығын атап өтті. Сондай-ақ ШЫҰ-ның жасанды интеллект және жаңа цифрлық шешімдер жөніндегі форумын өткізуге дайын екенін білдірді.
Климаттың өзгеруіне байланысты қауіп-қатерлерге жауап беру мақсатында ШЫҰ аясында азық-түлік, су және энергетикалық қауіпсіздік мәселелері бойынша ортақ күн тәртібін қалыптастыру қажеттігі айтылды. Осы күн тәртібін ілгерілету үшін кешенді бағдарламаларды жүзеге асыруды, технологиялар мен озық білім алмасуды үйлестіретін ШЫҰ-ның арнайы тетігін құру ұсынылды.
2035 жылға дейін су және энергетика тиімділігі саласындағы ШЫҰ-ның технологиялық ынтымақтастық бағдарламасын әзірлеу осы бағыттағы маңызды қадамдардың бірі ретінде атап өтілді.
Халықаралық көлік дәліздерінің кең әрі өзара байланысты желісін қалыптастыру мақсатында ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің теміржол жүйелерін ықпалдастыру жөніндегі кеңес құрудың орындылығы айтылды.
Ауғанстандағы бейбітшілік пен тұрақтылықты сақтау өңір қауіпсіздігі мен дамуының басты шарттарының бірі екені атап өтілді. Осыған байланысты ШЫҰ-ның Ауғанстан өкілдерімен тұрақты диалогын қайта жандандыру бастамасы көтерілді.
Мемлекет басшысы Ташкент қаласында Қауіпсіздікке төнетін қатерлер мен сын-қатерлерге қарсы іс-қимыл жөніндегі әмбебап орталық туралы ереженің қабылдануы Ұйымның институционалдық дамуының жаңа кезеңіне жол ашатынына сенім білдірді. Сонымен қатар орталықтың тиімді жұмыс істеуі үшін барлық қажетті жағдай жасалатынын айтты.
Бауырлас халықтар арасындағы достық байланыстарды одан әрі нығайту мақсатында 2028–2030 жылдарға арналған дәстүрлі өнер мен материалдық емес мәдени мұраны сақтау және кеңінен насихаттау жөніндегі ынтымақтастық бағдарламасын әзірлеу ұсынылды.
Жиын соңында Мемлекет басшысы Пәкістан Ислам Республикасының Премьер-министрі Шахбаз Шарифті Шанхай ынтымақтастық ұйымына төрағалықты қабылдауымен құттықтады.
Отырыстан кейін бірқатар құжатқа қол қою рәсімі өтті. Атап айтқанда, Бішкек декларациясы, 2002 жылғы 7 маусымдағы ШЫҰ Жарғысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттама, ядролық және ядролық материалдардың физикалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы көпжақты әріптестікті нығайту жөніндегі декларация, сондай-ақ ынтымақтастықтың басым бағыттарын одан әрі дамытуға арналған бірқатар маңызды құжат қабылданды.
