Сеул қаласында сарапшылар қазірдің өзінде тарихи оқиға деп бағалап отырған – «Орталық Азия – Корея Республикасы» бірінші саммиті өтеді. Орталық Азияның бес мемлекеті мен Оңтүстік Корея басшылары бір үстел басына жиналып, алдағы жылдарға арналған ынтымақтастық бағыттарын белгілеп алады.

Бұл саммит Өзбекстан үшін айрықша маңызға ие. Аталған ірі шара өзара қарым-қатынастардың отыз жылдан астам уақыт бойы жүйелі түрде дамуының жоғары шегі ғана емес, сонымен бірге жаңа әрі бұдан да ауқымды кезеңнің бастау нүктесі болады.

Екі халық арасындағы қарым-қатынас тарихы ғасырлар қойнауынан бастау алады. Ғылыми ортада кеңінен таралған пікірге сәйкес, Самарқанттағы Афрасиаб сарайының әйгілі қабырға суреттерінде ежелгі Когурё мемлекетінің елшілері бейнеленген.

Ұлы Жібек жолы халықтарды тек сауда-саттық арқылы ғана емес, идеялар, білім мен технологиялар алмасуы арқылы да байланыстырды. Бүгінде Өзбекстан мен Оңтүстік Корея осы ынтымақтастықты цифрлық және технологиялық форматта жаңғыртып, тарихи жадыны заманауи даму негізінде өркендетуде.

Оңтүстік Корея Өзбекстанның тәуелсіздігін 1991 жылғы 30 желтоқсан күні мойындады, ал 1992 жылғы 29 қаңтарда екі ел арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды. Содан бері жоғары деңгейде 20 саммит өтті – бұл саяси диалогтың жүйелілігі мен қарқынын көрсететін маңызды көрсеткіш.

2006 жылы Стратегиялық серіктестік туралы бірлескен декларацияға қол қойылған  маңызды кезең болды, ал 2019 жылы қарым-қатынастар ерекше стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілді.

Соңғы жылдардағы саяси байланыстардың динамикасы таңғаларлық. Төрт саммит және БҰҰ Бас Ассамблеясы сессиялары аясында жоғары деңгейдегі екі кездесу болып өтті. Сонымен қатар мемлекет басшылары телефон арқылы сөйлесіп, саяси қарым-қатынастарды одан әрі нығайтты.

Екі елдің халықаралық ұйымдар шеңберінде бір-бірінің кандидатуралары мен бастамаларын өзара қолдап-қуаттауы да ерекше назар аударуға лайық. Сеул Өзбекстан ұсынған Бас Ассамблея резолюцияларына бірнеше рет тең авторлық ретінде қолдау білдірді.

ЮНЕСКО аясында Оңтүстік Корея Өзбекстан ұсынған 2026 жылғы 23 сәуір күні ЮНЕСКО Атқару Кеңесінің 224-сессиясында қабылданған 19 қарашаны «Халықаралық құжаттық мұра күні» деп жариялау туралы қарар жобасын қолдап, оның тең авторы болды.

Сауда-экономикалық ынтымақтастық – өзара қарым-қатынастардың қарқынды дамып келе жатқан бағыттарының бірі. Соңғы жылдары елдеріміз арасындағы тауар айналымы бес есеге өсіп, 2025 жылы 2 миллиард долларға жуықтады. 2026 жылдың бірінші жартысында тауар айналымының көлемі 940 миллион доллардан асып, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 12 пайызға өсті.

Оңтүстік Кореяның Өзбекстан экономикасына салған тікелей инвестицияларының жалпы көлемі 8 миллиард доллардан асты. Өзбекстанда Оңтүстік Корея капиталының қатысуымен 700-ден астам кәсіпорын жұмыс істейді, жалпы құны 8,8 миллиард доллар болатын 60 инвестициялық жоба жүзеге асырылуда. 2026 жылдың бірінші жартысында тартылған инвестициялар көлемі 290 миллион доллардан астам.

Корея Экспорт-Импорт Банкімен (KEXIM) және оның Экономикалық ынтымақтастық қорымен (EDCF) бірлесіп, жалпы құны 2,6 миллиард доллар болатын 17 жоба жүзеге асырылды. 2024 жылғы маусымда Ташкентте өткен Өзбекстан–Оңтүстік Корея саммитінің қорытындысы бойынша EDCF-пен 2024–2027 жылдарға арналған құны 2 миллиард доллар болатын ынтымақтастық бағдарламасына қол қойылды.

Корея халықаралық ынтымақтастық агенттігі (KOICA) арқылы 1995–2024 жылдары жалпы құны 124 миллион доллар болатын 36 жоба жүзеге асырылды. Қазіргі уақытта денсаулық сақтау, білім беру және кәсіптік-өнерге даярлау, мемлекеттік басқару, климат салаларында құны 200 миллион доллардан асатын 19 жоба іске асырылуда.

Ынтымақтастықтың цифрлық күн тәртібі ерекше орын алады. Өзбекстан мен Оңтүстік Корея арасындағы серіктестік телекоммуникация, электрондық үкімет инфрақұрылымы, жасанды интеллект, денсаулық сақтау және білім беру салаларын қамтиды.

Өзбекстанда Өзбекстан–Корея оқу-тәжірибелік тоқымашылық технопаркі, Сирек металдар мен қорытпалар ғылыми-технологиялық орталығы, Ауыл шаруашылығы машина жасау конструкторлық-технологиялық орталығы, Электрондық үкімет саласындағы Өзбекстан–Корея ынтымақтастық орталығы құрылды. Сонымен қатар құрылыс және химия технологиялары салаларында да ынтымақтастық орталықтары құрылуда.

Оңтүстік кореялық серіктестердің қолдауымен 2022 жылы Ұлттық электрондық коммерция платформасы іске қосылды. 2024 жылғы наурызда Сеулде алғашқы Өзбекстан–Оңтүстік Корея сауда үйі ашылды. «IT Park Uzbekistan» аясында Корея капиталының қатысуымен жұмыс істейтін компаниялар санын қарқынды арттыруға және Оңтүстік Корея базароына цифрлық қызметтер экспортын ұлғайтуға ерекше назар аударылуда.

Жаһандық жеткізу тізбектерінің трансформациясы жағдайында маңызды минералдар саласындағы ынтымақтастықтың өзектілігі артып келеді. Оңтүстік Кореяның ұлттық өнеркәсіп салаларын қолдау мақсатында жеткізу көздерін әртараптандыру жөніндегі іс-әрекеттері Өзбекстанның стратегиялық шикізат пен материалдар жеткізу мүмкіндіктерін қамтамасыз ету бағытындағы ынтымақтастықты дамыту мүдделерімен толық сәйкес келеді.

Білім беру саласындағы ынтымақтастықтың да маңызы зор. Өзбекстандық студенттер Оңтүстік Кореядағы шетелдік студенттердің саны бойынша ең ірі үш топтың қатарына кіреді – 20 мыңнан астам жас отандасымыз осы елдің жоғары оқу орындарында білім алып жатыр.

Өзбекстанда төрт университет – Ташкенттегі Инха, Пучон, Аджу университеттерінің және Ферғана қаласындағы Корея халықаралық университетінің филиалдары жұмыс істейді. Өзбекстанның жоғары оқу орындары Оңтүстік Кореяның 45-тен астам университеті және ғылыми-білім беру ұйымдарымен ынтымақтастық орнатқан. Ташкент пен Сеул қалаларында екі елдің жетекші жоғары оқу орындары ректорларының форумдары өтті.

Корей тілі 9 жоғары оқу орнында және 24 мектепте оқытылуда. Ал өзбек тілі мен әдебиеті Оңтүстік Кореяның Ханкук және Хонам университеттерінде оқытылады.

Өзбекстанның 400-ден астам медицина қызметкері Оңтүстік Кореяның жетекші клиникалары мен орталықтарында біліктілігін арттырып, тағылымдамадан өтті. 2019 жылы Денсаулық сақтау саласындағы Өзбекстан–Оңтүстік Корея ынтымақтастық орталығы құрылды. 2020 жылы EDCF қорының қолдауымен Ташкент қаласында Көпсалалы балалар орталығы салынды.

2014 жылы Ташкентте салынған Сеул саябағы және 2019 жылы ашылған Корей мәдениеті мен өнері үйі екі ел халықтары арасындағы берік достықтың жарқын рәміздеріне айналды. 2018 жылы Ташкент көшелерінің бірі Сеул көшесі – «Seoul Moon» деп қайта аталып, қала тұрғындарының сүйікті демалыс орындарының біріне айналды.

2021 жылғы 16 желтоқсанда Сеулде ұлы ақын әрі ойшыл Әлішер Науаидың ескерткіші ашылды. Ал 2025 жылғы маусымда Оңтүстік Корея астанасында танымал өзбек жазушысы Абдулла Қодиридің «Өткен күндер» романының корей тіліндегі тұсаукесері өтті.

Оңтүстік Кореядан Өзбекстанға келетін туристер ағыны тұрақты түрде өсіп келеді. Егер бұл көрсеткіш 2018 жылы 27 мыңнан астам адамды құраса, 2025 жылға қарай шамамен 45 мың адамға жетті. 2026 жылдың алғашқы 7 айында Өзбекстанға осы елдің 27 мыңға жуық азаматы келді.

90 жылдан бері Өзбекстанның көпұлтты халқының ажырамас бөлігі болып келе жатқан корей диаспорасы екі ел арасындағы қарым-қатынастарда ерекше орын алады. Тағдырдың тәлкегімен өзбек жерінен пана тапқан корейлер өз еңбегімен ауыл шаруашылығы, ғылым, білім, медицина, өнеркәсіп, мәдениет және кәсіпкерліктің дамуына елеулі үлес қосты. Диаспора ата-бабаларының тарихи отанымен байланыстарын сақтай отырып, екі ел арасындағы достық көпірі қызметін атқарып келеді.

Оңтүстік Кореяға мемлекеттік сапар Өзбекстан Президентінің Сеулге шамамен бес жыл ішіндегі алғашқы әрі 2025 жылы осы елде жаңа Президент сайланғаннан кейінгі алғашқы сапары болады. «Орталық Азия – Корея Республикасы» бірінші саммиті Орталық Азия мемлекеттерінің астаналары мен Сеул арасындағы ынтымақтастықты сапа жағынан жаңа деңгейге шығаруда маңызды катализатор қызметін атқарады.

Сеулдегі іскерлік саммит барысында инфрақұрылым, жаңартылатын энергия көздері, цифрлық технологиялар, денсаулық сақтау және жеткізу тізбектері салаларындағы практикалық жобалар талқыланады.

Өзбекстан мен Оңтүстік Корея жаңа стратегиялық белеске жақындады. Алда өткен жылдар ішінде қалыптасқан өзара сенім мен достықтың берік іргетасына, сондай-ақ екі елдің қолда бар мол әлеуетіне сүйене отырып, ынтымақтастық көкжиегін кеңейту сияқты ауқымды мақсаттар мен міндеттер тұр.

Ең бастысы, бұл серіктестіктің негізінде экономикалық мүдделерден де терең мағына жатыр. Өзбек және корей халықтары қадір-қасиет, отбасы, үлкендерге құрмет, сабырлылық пен еңбек, балаларға лайықты болашақ жасауға ұмтылу сияқты дәстүрлерге ерекше мән береді. Осы ортақ құндылықтардың негізінде халықтарды бірлестіретін философия жатады: болашақ өздігінен келуін күтіп отыруға болмайды, оны өз қолымызбен құруымыз қажет.