Шу маънода, олиб борилаётган кенг кўламли ислоҳотлар туфайли Қуролли Кучлар мамлакатимиз мустақиллиги, чегараларимиз дахлсизлиги, халқимизнинг тинч ва осойишта ҳаётини таъминлашнинг чинакам кафолатига айланиб бораётгани қувонарли, албатта. Бу мисли кўрилмаган ислоҳот хавфсизлик пойдевори бўлган Ўзбекистон Республикасининг Мудофаа доктринаси ислоҳи билан бошландики, аввалги ноаниқ ва мубҳам бандлар ўрнига ҳарбий соҳада миллий дахлсизликни таъминлашга доир принциплар ва ёндашувлар аниқ белгилаб қўйилди.
Мен кўплаб Хавфсизлик кенгашининг кенгайтирилган мажлисларида иштирок этганман ва ҳар гал Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг бу борада ҳар қандай камчилик ва нуқсонларга қатъий муросасизлигини кўрганман, она тупроққа меҳри суст кимсаларга бу тизимда мутлақо ўрин йўқлигини қайта-қайта таъкидлаганини эшитганман. Чегараларимиз дахлсизлиги ва юрт осойишталиги Олий Бош Қўмондоннинг бош мақсади бўлиб, Етакчимиз нафақат Ўзбекистоннинг, балки минтақа ва дунёнинг тинчлиги учун толмас курашчи ШАХС эканига кўп бор гувоҳ бўлганман.
Ўн йил аввал кимдир бугунги ислоҳот меваларидан нишона ҳақида сўз очса, унинг ақли расолиги шубҳа уйғотиши аниқ эди. Қуролли Кучлар дарвозасига етти қат қулф урилгани боис, ўша пайтлари ичкарида кечаётган таназзул кўпчиликка сезилмаган бўлиши мумкин. Лекин озми-кўпми жараён ичида юрган гувоҳ сифатида очиғини айтсам, ҳар томонлама ёпиқ, тоталитар сиёсат оқибатида армиямиз ҳам моддий, ҳам маънавий жиҳатдан инқироз ёқасига келган, халқ тилида таърифланса, хонавайрон, рамақижон аҳволда эди. Боз устига дўстни ёвга айлантириш, йўқ жойдан сунъий душман орттириш “тажриба”си туфайли ён қўшниларни ҳам бегона тутиб, тинчлигимизга хавфни ошириб олгандик (агар қўшнилар билан дўстона муносабат бўлганда, 2000-йиллари ҳар хил бузғунчи кучлар юзлаб километр йўл босиб, чегарамиздан ўтармиди?).
* * *
Ўзбекистон Республикаси Президенти, Қуролли Кучлар Олий Бош Қўмондони бошчилигида амалга оширилаётган ислоҳотлар мамлакатимизнинг мудофаа қобилиятини нафақат мустаҳкамлади, балки уни минтақадаги энг замонавий ва жанговар армияга айлантирди.
Жаҳон тажрибаси ва таҳлиллардан келиб чиқиб, ички ва ташқи хатарларнинг олдини олиш ва бартараф этиш бўйича янги жанговар бўлинмалар тузилди, қўшинлар таркиби оптималлаштирилди. Замонавий урушлар “технологиялар жанги” эканини инобатга олиб, Ўзбекистон армиясида учувчисиз учиш аппаратлари бўлинмаларининг ташкил этилиши стратегик қадам бўлди. Бу нафақат разведка имкониятларини кенгайтиради, балки нишонларга юқори аниқликда зарба бериш қобилиятини ҳам оширади. Армияни рақамлаштириш жараёни эса бошқарув тизимининг тезкорлигини таъминламоқда. Ўзбекистон Қуролли Кучлари кейинги йилларда техник, маънавий ва фалсафий жиҳатдан ҳам тубдан янгиланди.
* * *
Мамлакатнинг мудофаа қудрати замонавий қурол-яроғ, темир интизом ҳамда халқ ва армия ўртасидаги мустаҳкам ишонч ва руҳий бирдамлик билан ўлчанади. Бугун Ўзбекистон Қуролли Кучлари тизимида кечаётган ўзгаришларни кузатар эканман, қўйилган тамал тошлари ва босиб ўтилган машаққатли йўл кўз олдимдан ўтади.
2012 йили Мудофаа вазирлиги ҳузурида янги институт — Жамоатчилик кенгаши тузилди. Ўша пайтда бизда на тажриба бор эди, на аниқ бир дастур. Офицерлар уйида ўтган Кенгашнинг дастлабки таъсис йиғилиши хотирамда муҳрланиб қолган. Ўша йиғинда Шавкат Миромонович Бош вазир сифатида иштирок этган эди. У киши бизга, ҳали бу соҳада ҳеч нарсани тушунмаган зиёлилар, олимлар ва ижодкорларга кенгашнинг асл моҳиятини оддий ва лўнда қилиб тушунтириб берганди: “Бу кенгаш шунчаки расмиятчилик учун эмас, халқ билан армия ўртасидаги жонли, мустаҳкам кўприк бўлиши керак!”.
Ушбу ғоя фаолиятимизнинг бош фалсафасига айланди. Аммо кўприк ҳақида гап кетганда бир нарсани ҳеч қачон унутмаслик лозим. Кўприкдан фақат бир томонга ўтилмайди! У икки томонлама ҳаракатланувчи тизим бўлиши керак. Армия халққа имкон қадар очиқ бўлиши, халқ эса армияни ўз жигаридек қабул қилиши лозим. Зеро, казармаларда хизмат қилаётган қоракўзлар осмондан тушган эмас, улар ўзимизнинг фарзандларимиз, жигарбандларимиз, маҳалладошларимиздир. Ота-она уйида ўтириб, “болам тинч, қорни тўқ, Ватанга шараф билан хизмат қиляпти” деб кўнгли хотиржам бўлиши — тинчлигимизнинг бош омили ҳисобланса-да, афсуски, ўша йиллардаги шароит бизга кенг қулоч ёзиб ишлашга имкон бермади. Дастлабки беш-олти йил давомида Жамоатчилик кенгаши де-факто марионет тизимида ишлади. Ишимиз кўпроқ “хўжакўрсин”га, ҳисоботлар учун эди.
* * *
Бугунги шиддатли ислоҳотлар, замонавий полигонлар ва энг сўнгги технологиялар билан қуролланган Миллий армиямизни кўриб, қалбимиз фахрга тўлади. Бироқ бугунги ютуқларнинг қадрига етиш учун яқин ўтмишнинг аччиқ, гоҳида эса кўз ёшсиз ўқиб бўлмайдиган саҳифаларини эслашга мажбурмиз. Жамоатчилик кенгашидаги кўп йиллик фаолиятим давомида армиямизнинг энг оғир ва эътибордан четда қолган даврларига гувоҳ бўлганман. Бугун ўша хатолардан хулоса чиқариш, ислоҳот самарасининг қадрига етиш учун ҳам очиқ гапириш мавриди етилди.
Ўша пайтларда халқаро рейтингларда Ўзбекистон армияси “Марказий Осиёдаги энг кучли армия” деб кўрсатиларди. Аммо бу шунчаки сароб эди. Бу рейтинглар собиқ иттифоқдан, Туркистон ҳарбий округидан қолган эски қурол-яроғлар, танклар ва техникаларнинг сонига қараб тузиларди. Аслида эса воқелик тескари эди. Ўша мақталган техникаларнинг аксарияти занглаб, яроқсиз ҳолга келган, уларни таъмирлаш учун на маблағ, на мутахассис топиларди. Давлат армиядан пул тежаш сиёсатини юритар, муносабат шундай нуқтага етган эдики, Қуролли Кучлар мамлакат хавфсизлиги кафолати эмас, балки ғазнага ортиқча оғиздек кўриларди.
Энг ачинарлиси, ҳарбий хизматнинг нуфузи ва муқаддас моҳияти йўқолганди. Ёшлар армияга Ватанни ҳимоя қилиш, эркаклик мактабини ўташ учун эмас, балки фақатгина битта имтиёз — ўқишга киришда бериладиган тавсиянома учун борадиган йиллар эди. Армия — қутлуғ қасамёд масканидан ОТМга кириш учун бериладиган “йўлланма бекати”га айланиб қолганди. Бу ҳарбиятда руҳий ва маънавий инқирознинг энг юқори чўққисига айланди.
* * *
Менинг хотирамдаги энг оғриқли манзара бу — пахта далаларидаги аскарлардир. Ўша пайтда армиямизнинг асосий полигони Сирдарё ва Жиззахнинг пахта далалари бўлган. Уларнинг ҳолидан хабар олгани борганимизда, манзаралар юрак-бағирни эзарди. Тасаввур қилинг, кечки соат 22:00. Ҳаммаёқ зим-зиё. Биз ётоққа айлантирилган мактабнинг стадионида она юрт ҳимоячиси бўлган аскарларнинг қайтишини кутиб турибмиз. Узоқдан пешонасига фонарь ўрнатиб олган, аммо чеҳралари нурсиз, худди асирлардек оёғини судраб келаётган шарпалар кўринарди. Булар — бизнинг “марди майдон” жангчиларимиз эди. Кийимлари шалвираган, лой ва чангга ботган, руҳлари синиқ, кўзлари мудроқ, тинкаси қуриган бу шўрликларнинг қулоғига баландпарвоз шеъримизу сохта кўтаринки лапарларимиз кирармиди?!
Бугун биз нега армиядаги оламшумул ўзгаришлар ҳақида баланд овозда гапиряпмиз? Чунки биз ўша “пахтакор армия” босқичидан ўтганмиз, инсон қадри ғўзапўчоқдек хор бўлган даврни кўрганмиз, армиянинг жиловини “бадқовоқ нозир”лар тортганига гувоҳмиз.
Бугунги кунда Президентимиз томонидан армияни пахтадан, қурилишдан ва бошқа бегона ишлардан бутунлай халос қилингани бу — шунчаки ислоҳот эмас, бу миллат шаънини юксалтиришдек жасорат намунасидир. Бугун бу даврга узил-кесил нуқта қўйилди, аскарлар иккинчи даражали ишларга жалб қилиниши тўхтатилди. Бугунги кунда армиямиз тўлақонли жанговар шайлик ва тайёргарлик билан машғул бўлмоқда. Армия профессионал асосга ўтди. Бу билан биз ўша қора кунларни унутмаслигимиз керак, токи улар ҳеч қачон қайтмасин дегим келди.
* * *
Президентлик лавозимига киришган янги Олий Бош Қўмондоннинг армияни миллийлаштириш, ўзбек тилида гапирадиган ва тафаккур қиладиган ҳарбий мутахассисларни тайёрлашга бўлган эътибори, мамлакатнинг ҳарбий салоҳиятини янги босқичга олиб чиқди. Ислоҳотлар доирасида ҳарбий мактаблар янгиланди. Илгари “Суворовская школа” деб машҳур бўлган ва кейинчалик ҳам негадир ана шу ажнабий насаб билан аталаверган мактабларнинг аҳволи болалар колониясига ўхшар эди. Талабалик пайтим Фарғонанинг Фрунзе массивидан тепароқда жойлашган бу номи баланд даргоҳнинг девори тиканли сим билан ўралган бўлиб, ичкаридан кўпинча дағдаға, қичқириқ ва сўкинч эшитилар, гоҳи эшик тирқишидан моматалоқ юзлар кўриниб, нон сўраган ёлворишлар қулоққа чалинарди. Одатда бундай “тарбия” масканларига маҳаллий халқдан кўра, кўпроқ бошқалар тарбияси оғирроқ ёки боқувчисини йўқотган болаларни топширарди. Хулласи калом, бу жойни болалар жазо лагери деб аталса тўғри бўларди. Энди-чи? Аввало, бу турқи совуқ масканлар батамом тугатилиб, янги “Темурбеклар мактаби”га асос солинди ва шу муборак номга муносиб шарт-шароит яратилди.
2023 йилда Урганч шаҳрида янги замонавий талабларга жавоб берадиган ўқув синфлари ва лабораториялар, ётоқхона ва барча инфраструктурага эга “Жалолиддин Мангуберди” ҳарбий-академик лицейи ташкил этилди. Бугунги кунда бу ва бошқа куч ишлатар тизимларнинг турдош мактабларида таълим олаётган болаларнинг яшаш ва ўқиш шароити тубдан яхшиланди, уларнинг соғлом ва баркамол ривожланиши учун барча имкониятлар муҳайё.
Ислоҳотнинг самараси изчилликдадир. Президентнинг узоқни кўзлаган сиёсатига кўра, ҳарбий олий ўқув юртларининг ҳам ички, ҳам ташқи қиёфаси батамом янгиланди.
Барча ҳарбий таълим муассасалари институт мақомида марказлашган тизимга ўтказилиб, ягона Ўзбекистон Республикаси Ҳарбий хавфсизлик ва мудофаа университети ташкил этилди. Бугунги аскар ва офицер фақатгина қуролни ишлата олиши кифоя эмас, у вазиятни таҳлил қила оладиган, тезкор қарор қабул қиладиган ва юқори технологияларни бошқара оладиган интеллектуал шахс бўлиши лозим. Сунъий интеллект асосидаги ўқитиш тизимларининг жорий этилиши кадрлар тайёрлаш жараёнини индивидуаллаштириш ва баҳолашда холисликни таъминлаш имконини бермоқда. Бу келажакдаги “ақлли урушлар”дан сақланишга бугундан тайёргарлик кўриш демакдир.
Марказий Осиёда ягона бўлган Ҳарбий тиббиёт академияси ташкил қилиниб, унутилаёзган Тошкент госпитали шифокорларининг шуҳрати қайта тикланди.
Ҳарбий кадрларни хорижий тилларда ўқитишга мўлжалланган “Тинчлик йўлида ҳамкорлик” маркази янгидан барпо этилди, замонавий ахборот-коммуникация технологиялари билан жиҳозланди.
* * *
Маълумки, яқин ўтмишда тизим учун ўқув адабиётлари асосан шўродан мерос дарсликлар асосида шаклланган, таркибий тузилма ҳам ўша “қизил” андозада эди. Бугунги аскарлар шахсан Олий Бош Қўмондон кўрсатмасига биноан “Темур тузуклари” ва “Бобурнома” каби ҳарб санъатига оид миллий йўриқлар, ўзбекона қадриятлар ва анъаналаримиз асосида тарбияланмоқда. Улар Ватанни ҳимоя қилиш, буюк аждодларга муносиб издош бўлиш, мамлакатимиз хавфсизлигини таъминлаш йўлида ўз ҳаётларини бағишлашга тайёр.
Бир пайтлар давлат тили байрамига бағишланган танлов ғолиби бўлган ҳарбийларга “Почётная грамота” берилганида бу мантиқсизликдан одам кулишни ҳам, йиғлашни ҳам билмай қолганди. Ўшанда юлдузи катталар орасида ўзбекча гапирадигани бармоқ билан саноқли бўлгандан кейин миллий армия қуриш мумкинмиди?
Бугун армия тили давлат тили бўлган — ўзбек тили! Ҳарбий низомлар, буйруқлар ва ҳарбий атамалар миллий тилимизда жарангламоқда. Куни кеча Тил комиссиясининг ҳарбий соҳага оид ёт сўзлар ўрнига давлат тилидаги истилоҳларни жорий этиш тўғрисидаги таклифлари билан танишдик. Қодирий бобо “Ўзбек тили камбағал деганлар ўзи камбағал” деганидек, беқиёс тил хазинамиздан ҳар бир сўзга бир эмас, бир неча муқобил топилгани ва асосийси, шу топилмаларни топиш иштиёқи шакллангани кўнглимизни тоғдай кўтарди. Бугун Олий Бош Қўмондон ташаббуси билан китобхон армияга айланган соҳа нафақат чегарани, балки миллий қадрият ва тилимизни ҳам ҳимоя қилувчи маънавий қўрғонга айланди.
Жорий йилда барча ҳарбий қисм ва муассасалар жами 1 миллион нусхадаги бадиий адабиётлар билан таъминланадиган бўлди.
Қуролли Кучлар тизимидаги ҳарбийга йўналтирилган мактаб-лицей ўқувчилари, муддатли ҳарбий хизматчилар, курсантлар, сержант ва офицерлар ўртасида Олий Бош Қўмондон соврини учун китобхонлик танлови йўлга қўйилади. Округ, қўмондонлик, вазирлик, Олий Бош Қўмондон танловларида ғолиб ва совриндор бўлган аскарларнинг муддатли ҳарбий хизмати бир ойга қисқартириб берилади. Ғолибларга бош соврин — енгил автомобиль совға қилиниши китобхонлик орқали давлат тилига, адабиёт ва маънавиятга юксак эҳтиром намунасидир. Қаранг, бугун хизматга келган йигит касб-ҳунар эгаллаши, тил ўрганиши, китоб ўқиб, маънавий дунёсини бойитиши ва бунинг эвазига автомобиль миниб қайтиши мумкин! Бундай рағбат дунё тажрибасида йўқ. Миллат Етакчиси китобни маънавият ва маърифат, миллий қадрият, эзгу анъаналар, буюк тарих, таълим-тарбия ҳамда чин ватанпарварликнинг асоси деб ҳисоблайди.
* * *
Ўзбекистон армиясига чақирилган йигитлар нафақат жисмонан, балки маънавий жиҳатдан ҳам баркамол, норғул, елкалари ва дунёқараши кенг, ҳатто улар кутиб олган офицерлардан ҳам кўра басавлат кўринади. Бу йигитлар ҳарбий хизматга фақат имтиёзлар ёки мажбуриятлар учун эмас, балки Ватанини ҳимоя қилиш мақсадида келгани аниқ. Улар учун ҳарбий хизмат — фақат вазифа эмас, йигитлик бурчи ва шон-шараф масаласи. Суҳбатлашганда, “Мен ҳарбий хизматда қоламан”, “Ватанимни ҳимоя қиламан” деган ниятларни эшитасиз.
* * *
Бугунги армиямизнинг янги концепцияси миллий қадриятларга асосланади. Илгари армия жамиятдан ажралган, ёпиқ тизим эди дедик. Ҳозир ҳарбий шаҳарчалардаги очиқ эшиклар кунлари, ҳарбий-ватанпарварлик фестиваллари, ёшлар учун “Амир Темур ворислари” каби кўриклар халқ ва армия ўртасида мустаҳкам ишонч кўпригини қурди. Бир пайтлар жигарбандларини ҳарбий хизматга йиғи-сиғи билан кузатган ота-оналар бугун фарзандларини йигитлик бурчини ўташ учун дорилфунунга ўқишга кузаётгандай шодиёна билан йўлламоқда. Дарҳақиқат, армиямиз бугун жасорат, маънавият ва ватанпарварлик мактабига айланди.
Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг шахсан полигонларга бориши, аскарлар билан бирга овқатланиши, дўстона суҳбати — Олий Бош Қўмондон ва оддий аскар ўртасидаги руҳий яқинликни яратди. Ана шундай самимий муносабат халқ ва армия ўртасида ҳам шаклланди. Миллатнинг, Ватаннинг хизматига шай бўлган армия ўз фаолиятини она халқи манфаатлари йўлига сафарбар қилган.
* * *
Ўн йил аввал ҳарбийлар уй олиши ушалмас орзу сифатида қабул қилинар эди. Бир умр кўчманчилардек беҳаловат ижараларда яшаб ўтган офицерларни таниймиз. Саргардон шароитда оила ва фарзанд холини тасаввур қилинг, уларнинг ташвишини чеккан ночор отанинг аҳволини кўз олдингизга келтиринг. “Оила тинч бўлса, кўнгил хотиржам бўлади. Ана шундагина Ватан ҳимояси ҳақида гапириш мумкин”, деб таъкидлаганди Олий Бош Қўмондон. Бугунги кунда ҳарбийларга уй бериш анъанага айланди. Бу борада 2025 йилда 300 хонадонли хизмат уйлари ҳамда ипотека кредити асосида 40 та кўп қаватли уйлар қурилиб, 1200 нафар ҳарбий хизматчилар уй-жой билан таъминланди.
Ҳарбийларни 373 нафар ногиронлиги бор фарзандлари ҳамда 28 нафар ҳалок бўлган ҳарбийларнинг оила аъзолари госпиталларда даволанди.
Ҳарбий хизматчиларнинг фарзандлари учун турли йўналишдаги 2580 та ўқув курслари ва тўгараклар ташкил этилиб, 918 нафарига олий таълим муассасаларига кириш учун тавсияномалар берилди. Ўтган ёз мавсумида 7391 нафар фарзандларимиз Вазирлик тасарруфидаги болалар оромгоҳларида дам олишлари таъминланди.
Бир вақтлар ота-оналар “Қизимни ҳарбийга бермайман, умри жомадон судраб, кўчама-кўча ўтадими?” деб оёқ тираб оларди. Ҳарбий оилалар республиканинг турли ҳудудларига кўчар экан, ёш оналарнинг тиббиёт ва таълим масаласида сочи оқариб кетарди. Армияда тиббий хизмат кўрсатиш ва ижтимоий ҳимоя даражаси паст бўлгани учун навқирон аскарлар турли касалликлар оқибатида оилавий турмушини йўлга қўйишга қийналарди. Бугун эса ҳарбийнинг рафиқаси бўлиш чинакам шарафга айланди. Бугун нафақат сержант ва офицерлар, балки уларнинг оиласи ҳам давлат ҳимоясида. Аскарлар Ватан сарҳадларини ҳимоя қилар экан, давлат уларнинг Ватан ичидаги ватани бўлмиш оиласини ҳимоя қилмоқда.
* * *
Барча соҳаларда жадидлар меросига мурожаат қиляпмиз. Мудофаа ҳам бундан мустасно эмас. Маҳмудхўжа Беҳбудий, Абдулла Қодирий, Абдурауф Фитрат ва Чўлпон каби жадид боболаримиз миллатнинг озодлигини фақат маърифатда эмас, балки замонавий қўшинда ҳам кўрган. Туркистон Мухториятига йўллаган мактубида “Агар биз ҳуррият ривожини истасак, ундан баҳра топмоқчи бўлсак, лозимки, ўзимиздан тадрижий суратда аскарларимиз бўлсун. Ул миллий аскарларимизнинг вазифасини, қиёфат ва шаклини, либос ва тарз маишатини ўзимиз тайин қилурмиз”, деб ёзади Беҳбудий ҳазратлари.
Бугунги армиямиз — айнан ўша жадидлар орзу қилган, дунё илм-фанини эгаллаган, ватанпарвар ва интеллектуал қўшиндир. Биз боболаримизнинг маънавий меросини, уларнинг кучли давлат ҳақидаги стратегик қарашларини ҳам ҳаётга татбиқ этмоқдамиз.
* * *
Замонавий урушларда сон билан эмас, балки ақл билан ғалаба қозонилмоқда. Армия ва сунъий интеллект — бугунги куннинг ажралмас қисми. Ўзбекистон Қуролли Кучлари тизимига рақамли технологиялар, дронлар, сунъий интеллект ёрдамида бошқариладиган разведка ва алоқа тизимлари шиддат билан кириб келмоқда. Кибермакон — янги фронт ва бизнинг ҳарбийларимиз бу майдонда ҳам юқори технологик тайёргарликка эга. Шулардан келиб чиқиб, ўтган даврда армияни рақамлаштириш бўйича кенг кўламли ишлар амалга оширилди.
Қўшинларни бошқаришда тезкорлик ва мувофиқлаштириш масалалари қайта кўриб чиқилди, барча даражадаги бошқарув органлари фаолияти такомиллаштирилди. Уларнинг фаолиятига энг илғор ахборот-коммуникация тизимларига асосланган, ишончли ҳимояга эга, автоматлаштирилган бошқарув воситалари жорий этилиб, қўшинларни автоматлаштирилган бошқарув тизими босқичма-босқич яратилмоқда. Ахборот алмашинуви хавфсизлигини таъминлаш мақсадида миллий криптография ҳимоя воситалари ўрнатилди.
Муҳтарам Президентимизнинг 2026 йилдаги тегишли қарорлари асосида Рақамли технологиялар бош бошқармаси, Сунъий интеллект технологиялари департаменти ва Киберхавфсизлик лабораторияси каби янги бўлинмалар ташкил этилди.
Ҳар қандай замонавий қурол, агар уни бошқараётган инсоннинг руҳияти мустаҳкам бўлмаса, самара бермайди. Миллий армиямизда маънавий-руҳий тайёргарликка берилаётган эътибор ватанпарварлик ҳиссини фақат шиорларда эмас, балки ҳар бир ҳарбий хизматчининг онгида шакллантиришга йўналтирилган.
* * *
Ўзбекистон Президенти — тинчликсевар сиёсат тарафдори. Биз ҳеч кимга таҳдид қилмаймиз, ҳеч кимнинг ерига кўз тикилмайди. Аммо Президентимиз таъкидлаганидек, “Тинчликни сақлаш учун ҳар сонияда урушга тайёр туриш керак”. Айнан мана шу сиёсат натижасида Ўзбекистон армияси халқаро рейтингларда (Global Firepower) Марказий Осиёда биринчи ва дунёнинг энг кучли армиялари қаторидан муносиб ўрин олди. Халқаро армия ўйинларидаги (ArMI) муваффақиятларимиз дунё ҳарбий экспертларини лол қолдирмоқда. Ўзбекистон Миллий Армияси бугун минтақавий барқарорлик кафолати, миллий ғурур манбаидир.
Мудофаа саноатининг маҳаллийлаштирилиши эса давлатнинг иқтисодий ва ҳарбий суверенитетини янада мустаҳкамламоқда. Ўзбекистоннинг мудофаа соҳасидаги ислоҳотлари “Меҳнат ва ақл билан ҳурмат қозонамиз” тамойилига асосланган бўлиб, у мутлақо мудофаа характерига эга. Ислоҳотлар самараси шуни кўрсатадики, Ўзбекистон ўз сарҳадларини ҳар қандай ташқи таҳдиддан ҳимоя қилишга қодир қудратли армияга эга бўлди. Рақамлаштириш, интеллектуал салоҳият ва юқори технологик қуролланиш — бу учлик Янги Ўзбекистон армиясининг қиёфасини белгилаб бермоқда ва минтақавий барқарорликнинг асосий кафолати бўлиб хизмат қилмоқда.
* * *
Дунёнинг геосиёсий харитасида кескин ўзгаришлар юз бераётган, халқаро ҳуқуқ меъёрлари заифлашиб, қуролланиш пойгаси янги босқичга чиққан бир даврда, Ўзбекистон ўз мудофаа стратегиясини тубдан янгиламоқда. Президент Шавкат Мирзиёевнинг соҳа бўйича белгилаб берган янги вазифалари шуни кўрсатадики, замонавий армия энди нафақат жисмоний куч, балки юқори технологиялар ва кучли ижтимоий институтлар мажмуига айланмоқда. Давлатимиз раҳбари таъкидлаганидек, танк ва самолётлар сонига таяниш даври ўтди. Бугунги кунда жанг майдонида сунъий интеллект, кибер-технологиялар ва масофавий бошқарув тизимлари ҳал қилувчи роль ўйнайди. Ўзбекистоннинг проактив иш режимига ўтиши бу — таҳдид келганда эмас, балки у ҳали шаклланмасдан туриб чора кўриш, потенциал хатарларни рақамли таҳлил орқали прогноз қилиш демакдир. Бу армиянинг нафақат қуролланишини, балки уни бошқараётган шахсий таркибнинг дунёқарашини ҳам ўзгартиришни талаб қилади.
Энг катта инқилобий ўзгаришлардан бири — муддатли ҳарбий хизматнинг ижтимоий моҳиятини ўзгартиришдир. Эндиликда армия ёшлар учун йўқотилган бир йил эмас, балки шахс бўлиб шаклланиш мавсумига айланмоқда. Ҳарбий қисмларда 3-6 ойлик касбга тайёрлаш курсларининг жорий этилиши аскарнинг уйга сертификатланган мутахассис бўлиб қайтишини таъминлайди. Бу меҳнат бозоридаги ишсизлик муаммосини ҳал қилишда ҳам муҳим омилдир.
Шу билан бирга, қуролли кучларда
АT-авлодни шакллантириш масаласи давлатимиз раҳбарининг доимий эътиборида. “Бир миллион дастурчи” ва “Беш миллион СИ етакчиси” лойиҳаларига ҳар йили 5 минг аскарнинг жалб қилиниши бу — давлатнинг келажакдаги рақамли иқтисодиёти учун кучли захира яратиш демакдир. Ҳарбий қисмнинг ўзида олийгоҳга кириш имтиҳонларини топшириш ва талабаликка қабул қилиниши билан хизматдан сўнг дарров ўқишни бошлаш тизими ёшларнинг вақтини тежайди ва уларнинг илмий салоҳиятини оширади.
Бундан ташқари, 2026 йил май ойидан бошлаб, Президентимизнинг қарорлари билан муддатли ҳарбий хизматчилар учун бир қатор имтиёз ва кафолатлар берилди.
Аскарларимиз учун ҳудудий техникумлар билан ҳамкорликда “Битта аскар — битта касб” тамойилида 3-6 ойлик ўқув курслари ташкил этилди ва курсларни тамомлаганларга давлат намунасидаги сертификатлар бериш тизими йўлга қўйилди.
Армиядан қайтган ёшлар учун давлат таклиф этаётган имтиёзлар пакети (фоизсиз таълим кредитлари, тадбиркорлик учун имтиёзли кредитлар, давлат хизматига киришдаги қўшимча баллар) уларнинг жамиятга тезкорлик билан интеграциялашувига ва иқтисодий фаол қатламга айланишига хизмат қилади.
Армияни ёшлар учун ҳақиқий ҳаёт мактабига айлантириш орқали мамлакатнинг инсон капиталини бойитиш кўзда тутилади. Бу ислоҳотлар натижасида “муддатли ҳарбий хизмат” тушунчаси ўз мазмунини ўзгартириб, нафақат Ватанни ҳимоя қилиш мажбурияти, балки ёшлар учун порлоқ келажакни қуриш имкониятига айланмоқда. Президентимиз таъкидлаганидек, тинчлик — энг олий неъмат, уни асраш эса фақатгина кучли ва ақлли бўлиш орқали амалга ошади.
* * *
“Ўзбекистон — 2030” стратегияси асосида бошланган ишлар энди мутлақ янги сифат босқичига кўтарилиб, Қуролли Кучларнинг янги, модернизация қилинган ўт очиш тизимлари ва техника билан таъминлаш ҳарбий ҳаракатлар театри хусусиятларини, қўшинларни ривожлантиришнинг устувор йўналишларини ҳисобга олган ҳолда давом эттирилади. Умуман олганда, ҳарбий қурилиш соҳасидаги ислоҳотларнинг самарадорлигини баҳолаб, мамлакатимиз мустақиллиги ва хавфсизлигининг кафолати — халқимизнинг тинч ҳаётини таъминлашга қодир миллий Қуролли Кучлар шаклланганлигини таъкидлашга тўла ҳақлимиз. Шоир айтганидек, “Ишончли қўлдадир Ватан тақдири!”.
Иқбол МИРЗО,
Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши раиси
