Ушбу мақом муҳандислик, хўжалик ва маданий жиҳатдан алоҳида аҳамиятга эга бўлган тарихий ирригация ҳамда дренаж иншоотларига берилади. Эътиборлиси, ҳар икки канал бугун ҳам сув хўжалиги тизимида фаолият юритмоқда.
Шу йилнинг 12–17 октябрь кунлари Франциянинг Марсель шаҳрида МКИДнинг 26-халқаро конгресси ва Халқаро ижроия кенгашининг 77-йиғилиши ўтказилмоқда. Унда 50 га яқин мамлакатдан сув хўжалиги идоралари ва миллий ирригация қўмиталари вакиллари, халқаро ташкилотлар, олимлар, муҳандислар ҳамда соҳа экспертлари иштирок этмоқда.
Тадбирларда иқлим ўзгариши шароитида сув ресурсларини бошқариш, қишлоқ хўжалиги барқарорлигини таъминлаш ва замонавий суғориш технологияларини жорий этиш масалалари муҳокама қилинмоқда.
14 октябрь куни МКИД президенти Марко Арчиери ва бош котиби Ракеш Гупта «Амударё-Бухоро» ирригация тизимлари ҳавза бошқармаси бошлиғи Эркин Файзиллаев ҳамда «Зарафшон» ирригация тизимлари ҳавза бошқармаси бошлиғи Фарҳод Ражабовга каналлар учун сертификатлар ва эсдалик лавҳаларини топширди.
«Дарғом» — икки минг йилдан ортиқ тарихга эга канал
«Дарғом» Марказий Осиёдаги энг қадимий, ҳозиргача ишлаб келаётган суғориш тизимларидан бири ҳисобланади. Унинг қурилиши милоддан аввалги V–IV асрларга мансуб экани қайд этилган.
Канал икки минг йилдан ортиқ вақт давомида Самарқанд воҳасини сув билан таъминлаб келмоқда. Унинг узунлиги қарийб 102 километрни ташкил этади. Канал Самарқанд ва Қашқадарё вилоятларидаги тахминан 178 минг гектар майдонга хизмат қилади.
Тизим таркибида 146 та гидротехника иншооти ва 12 та гидропост мавжуд. «Дарғом» ўзининг тарихий йўналиши ҳамда сувни ўз оқими билан етказиб бериш хусусиятини сақлаб қолган.
«Шоҳруд» Бухоро тараққиётида муҳим ўрин тутган
«Шоҳруд» канали тахминан милодий III–IV асрларда қазилган деб ҳисобланади. У Бухоро воҳаси ва шаҳарнинг ривожланишида муҳим аҳамият касб этган.
Асрлар давомида канал орқали экинзорлар, боғлар, токзорлар, ҳунармандчилик ва турар жой маҳаллалари, шунингдек, шаҳар ҳовузларига сув етказиб берилган.
Канал тарихи ЮНЕСКОнинг Жаҳон мероси рўйхатига киритилган Бухоро тарихий маркази билан чамбарчас боғлиқ.
Қайд этиш жоизки, 2025 йилда Ўзбекистоннинг «Дўстлик» ва «Эски Туятортар» каналлари ҳам жаҳон ирригация мероси объектлари сифатида эътироф этилган эди.
Шу тариқа, Ўзбекистоннинг қадимий суғориш иншоотлари нафақат тарихий ва маданий мерос, балки бугунги сув хўжалиги учун ҳам муҳим аҳамиятга эга эканини намоён этмоқда.
