Олий Мажлис Қонунчилик палатасида мазкур қонун лойиҳаси биринчи ўқишда концептуал жиҳатдан қабул қилинган. Айни пайтда масъул қўмитада ҳужжатни иккинчи ўқишга тайёрлаш бўйича ишчи гуруҳ йиғилишлари ўтказилмоқда.
Депутат Равшан Мамутовнинг тушунтиришича, жамоат яйловлари тизимини жорий этишдан асосий мақсад — айрим ҳудудларда аҳолининг чорва молларини ўтлатиш учун жой топиш билан боғлиқ муаммоларини ҳал қилиш.
«Аҳоли бизга атрофимиздаги ерларнинг эгалари бошқа ташкилотлар экани, шу сабабли чорвасини ўтлата олмаётгани, пичан ўра олмаётгани ҳақида мурожаат қилмоқда. Мана шу муаммонинг ечими сифатида жамоат яйлови тизими, яъни янги институт киритилиши таклиф этиляпти», — деди депутат.
Таклиф этилаётган механизмга кўра, аҳоли яшайдиган ҳудудлар атрофидаги ерларнинг бир қисми муайян ҳудуднинг хусусиятлари ва эҳтиёжларидан келиб чиқиб, маҳалла фуқаролар йиғинига бепул расмийлаштириб берилиши мумкин.
Шундан сўнг маҳалла хонадонлардаги чорва моллари сонини ҳисобга олиб, фуқароларга яйлов майдонларидан фойдаланиш имконини беради. Масалан, хонадонда бир нечта қорамол, қўй ёки эчки бўлса, уларнинг сонига қараб тегишли ер майдони белгиланади. Аҳоли ушбу ҳудудларда чорвасини текин ўтлатиши, шунингдек, пичан ўриши мумкин бўлади.
«Яйлов чиптаси» мажбурий бўлмайди
Депутат қонун лойиҳаси муҳокамаларида «яйлов чиптаси» тушунчаси юзасидан ҳам тушунмовчиликлар юзага келганига эътибор қаратди. Хусусан, фуқаролар ўз чорвасини очиқ яйловларда ўтлатиш учун чипта сотиб олиши ва пул тўлаши керакми, деган саволлар пайдо бўлган.
Равшан Мамутовнинг таъкидлашича, бу тартиб барча фуқаролар учун мажбурий эмас. У фақат қўшимча яйлов ёки пичанзордан фойдаланиш эҳтиёжи бўлган ҳолатларда қўлланилади.
Масалан, муайян ҳудудда чорва учун озуқа етарли бўлмаса, фуқаро бошқа жойдаги бўш яйлов ёки пичанзордан бир-икки ой ёхуд бутун мавсум давомида фойдаланиш учун мурожаат қилиши мумкин. Бунда чорва моллари сони ва ажратиладиган майдон ҳисобга олиниб, фойдаланиш ҳуқуқи расмийлаштирилади.
Депутат бу механизмни ўрмон фонди ерларидаги яйловлардан қисқа муддатли фойдаланиш тартибига қиёслади. Унинг изоҳлашича, бугунги кунда ҳам ўрмон чиптаси орқали мавсумий фойдаланиш механизми мавжуд. Бунда фойдаланиш муддати, шартлари, томонларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари белгиланади.
Шу билан бирга, ижара асосида ерлардан фойдаланаётган хўжаликларнинг мавжуд ҳуқуқлари сақланиб қолади.
Қонун лойиҳаси аҳоли фикри асосида такомиллаштирилади
Қонун лойиҳасининг асосий мақсади яйловлардан самарали фойдаланиш, уларни муҳофаза қилиш, ерларнинг унумдорлигини сақлаш ва келгуси авлодларга яроқли ҳолда етказишдан иборат. Шунингдек, чорвачиликни ривожлантириш ҳамда аҳоли учун яйловлардан фойдаланишда қулай ва шаффоф тизим яратиш кўзда тутилган.
Равшан Мамутовнинг маълум қилишича, ҳужжатни иккинчи ўқишга тайёрлаш жараёнида депутатлар сайлов округларига чиқиб, аҳоли билан учрашади. Уларда қонун лойиҳасида таклиф этилаётган янги нормалар муҳокама қилиниб, фуқароларнинг фикр ва таклифлари ўрганилади.
Билдирилган мулоҳазалар қонун лойиҳасини такомиллаштиришда инобатга олиниши режалаштирилган.
