Жараён таҳлили бу даврда халқаро алоқалар билан бир қаторда тиббиёт, энергетика, таълим ва миллий маданиятга ҳам алоҳида эътибор қаратилганини кўрсатди.
Ташқи сиёсат: минтақавий ҳамкорлик ва халқаро мулоқот
Давлатимиз раҳбари 8 октябрь куни “Аваза” миллий сайёҳлик зонасида Марказий Осиё ва Озарбайжон давлат раҳбарларининг саккизинчи Маслаҳат учрашувида саноат кооперациясини ривожлантириш, транспорт боғлиқлигини мустаҳкамлаш ва янги технологияларни жорий этиш, энергетика, сув ресурслари ва экология масалаларини биргаликда ҳал қилиш бўйича таклифларни илгари сурди. Учрашув якунида қўшма баёнот қабул қилинди ва кўп томонлама ҳужжатлар имзоланди.
Саммит доирасида Туркманистон Президенти Сердар Бердимуҳамедов билан музокаралар ўтказилди. Олий даражадаги стратегик шериклик кенгашини ташкил этиш тўғрисидаги битим имзолангани музокараларнинг муҳим натижаси бўлди.
9 октябрь куни Президентимиз МДҲ давлат раҳбарлари кенгаши мажлисида иштирок этди ҳамда савдо ва саноат ҳамкорлигини кенгайтириш, транспорт алоқаларини ривожлантириш, озиқ-овқат ва энергетика хавфсизлигини мустаҳкамлаш, шунингдек, кибержиноятчиликка қарши курашиш бўйича таклифларни илгари сурди. Мамлакатимиз етакчиси саммитнинг кенгайтирилган мажлисида Ўзбекистоннинг 2027 йилдаги МДҲга раислигининг устувор йўналишларини баён қилди. Саммит якунида ҳужжатлар тўплами имзоланди.
Президентимизнинг 14-15 октябрь кунлари Озарбайжоннинг Боку шаҳрида Осиёда ҳамкорлик ва ишонч чоралари бўйича кенгашнинг еттинчи саммитида иштирок этгани Ўзбекистон ташқи сиёсатининг навбатдаги муҳим йўналиши бўлди. Давлатимиз раҳбари Осиёда ишонч инфратузилмасини шакллантириш концепциясини ишлаб чиқишни таклиф этди. Технологик ишонч ва сунъий интеллектдан масъулият билан фойдаланиш бўйича Осиё ташаббусини илгари сурди ҳамда иқлим барқарорлиги соҳасида ҳамкорликни йўлга қўйиш муҳимлигини таъкидлади.
Саммит доирасида Қатар Давлати Амири Шайх Тамим бин Ҳамад Ол Соний, Лаос Халқ Демократик Республикаси Президенти Тхонглун Сисулит, Камбоджа Қироллиги Бош вазири Хун Манет ва Вьетнам Социалистик Республикаси вице-президенти Во Тхи Ань Суан билан алоҳида учрашувлар бўлиб ўтди.
Бундай учрашувларнинг аҳамияти дипломатик алоқалар билан чекланмайди. Минтақавий келишувлар савдо йўлларини ривожлантириш, транспорт харажатини камайтириш, энергетика соҳасидаги алоқаларни мустаҳкамлаш ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш учун имконият яратиши мумкин. Бироқ бу имкониятларнинг ҳақиқий самараси келишувларнинг бажарилиши ва иқтисодий натижаси билан баҳоланади.
Ўзбекистоннинг йирик халқаро иқтисодий шериклар билан муносабатлари ҳам октябрь ойида кун тартибининг муҳим қисми бўлди. 19 октябрь куни Президентимиз АҚШ Давлат котиби Марко Рубиони қабул қилди. Шу куни Ўзбекистон — АҚШ иқтисодий ҳамкорлигининг янги устувор йўналишлари белгиланди. Стратегик шерикликни ривожлантириш ва иқтисодий ҳамкорликни кенгайтириш масалаларига эътибор қаратилди.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёев Америка Қўшма Штатлари Давлат котиби Марко Рубио ҳамда АҚШ Президентининг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича махсус вакили Сержио Горни давлат мукофотлари билан тақдирлади.
Марко Рубио “Буюк хизматлари учун” ордени билан мукофотланди. Унинг Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги стратегик шерикликни ривожлантириш, сиёсий-дипломатик, савдо-иқтисодий ва маданий-гуманитар алоқаларни кенгайтириш, Марказий Осиёда тинчлик, барқарорлик ва изчил тараққиётни таъминлашга қаратилган саъй-ҳаракатларни қўллаб-қувватлашга қўшган улкан шахсий ҳиссаси эътироф этилди.
Сержио Гор эса Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги дўстона муносабатларни мустаҳкамлаш ҳамда стратегик шерикликни кенгайтиришга қўшган ҳиссаси учун “Дўстлик” ордени билан тақдирланди. Унинг сиёсий мулоқотни фаоллаштириш, икки томонлама келишувларни амалга ошириш, америкалик сармоядорларни жалб этиш ва қўшма лойиҳаларни илгари суриш борасидаги саъй-ҳаракатлари эътироф этилди.
Мамлакатимиз етакчиси Америка — Ўзбекистон ишбилармонлик ва инвестиция кенгашининг иккинчи йиғилиши очилишида иштирок этди. Тадбирда АҚШ Давлат котиби Марко Рубио, АҚШ Президентининг махсус вакили Сержио Гор, Американинг етакчи компаниялари ва банклари вакиллари ҳам қатнашди.
Давлатимиз раҳбари Ўзбекистондаги кенг кўламли ислоҳотларга тўхталиб ўтди. Саноатни янада ривожлантириш ва замонавий инфратузилмани барпо этиш учун инвестициялар жалб қилиш жараёни илғор технологияларни жорий этиш, билим ва тажриба алмашиш билан бирга олиб борилиши зарурлиги таъкидланди.
Бу борада АҚШ бизнеси билан ҳамкорлик қилиш бўйича катта тажриба тўплангани таъкидланди. Бугун Ўзбекистонда Америка сармояси иштирокидаги юзлаб компаниялар фаолият юритмоқда. Улар билан саноат, энергетика, транспорт, қишлоқ хўжалиги, таълим ва янги технологиялар соҳаларида ҳамкорлик йўлга қўйилган. Айни пайтда Ўзбекистон компаниялари ҳам АҚШ иқтисодиётига инвестиция кирита бошлаётгани мамнуният билан эътироф этилди.
Ўзбекистон Президенти 29-30 октябрь кунлари амалий ташриф билан Туркияда бўлиб, Анқара шаҳрида ўтказилган Туркий давлатлар ташкилоти (ТДТ)нинг 13-саммитида иштирок этди ҳамда қатор икки томонлама учрашувлар ўтказди.
Ҳамкорликни мустаҳкамлаш, савдо, транспорт алоқалари ва энергетикани ривожлантириш ҳамда минтақавий ўзаро ҳамкорликни кенгайтириш саммитнинг асосий мавзулари бўлди.
Мамлакатимиз етакчиси юзта стратегик қўшма инвестиция ва саноат лойиҳасини қамраб оладиган “Туркий дунё — 100” дастурини қабул қилиш, туркий давлатларнинг логистика тармоғини яратиш, “ТДТ плюс” форматини ривожлантириш, тадбиркорларни ҳуқуқий ҳимоя қилиш механизмларини жорий этиш ҳамда туризм ва таълим соҳаларидаги алоқаларни кенгайтириш каби ташаббусларни илгари сурди.
Саммит Анқара декларацияси ва ҳамкорликни янада мустаҳкамлашга доир қатор ҳужжатлар қабул қилиниши билан якунланди. Тадбирда навбатдаги саммитни 2027 йилда Ўзбекистонда ўтказиш тўғрисида қарор қабул қилинди.
Ўзбекистоннинг ТДТ 13-саммитидаги иштироки якунлари, илгари сурилган муҳим ташаббуслар ва уларнинг туркий давлатлар ўртасидаги ҳамкорликни янада мустаҳкамлашдаги аҳамияти халқаро экспертлар томонидан эътироф этилиб, етакчи оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилди.
“Ўз” ғояси илгари сурилди
Уч йил аввал қурилиши бошланган Янги Тошкент мамлакатимиз тарихидаги энг йирик шаҳарсозлик лойиҳасидир. Хавфсиз ва “яшил” шаҳар сифатида барпо этилаётган ҳудудда биринчи босқичнинг ўзида замонавий технологик ечимларга асосланган 50 миллиард долларлик лойиҳаларни амалга ошириш кўзда тутилган. Шаҳарда 2000 гектар яшил майдон ва 500 гектар истироҳат боғлари ташкил этилади. “Яшил қурилиш стандартлари” асосида 150 миллион квадрат метр турар ва нотурар жой майдонлари барпо қилинади. Ўтган даврда Янги Тошкентда 2 миллиард долларлик ишлар бажарилди. Турар жойлар, университетлар, кутубхона ва амфитеатр қурилди.
Президентимиз 12 октябрь куни Янги Тошкентда бунёд этилган навбатдаги иншоотларни ишга тушириш ва янги лойиҳаларнинг қурилишига старт бериш маросимида иштирок этди. Унда умумий қиймати 1 миллиард доллар бўлган еттита объект ишга туширилди.
Булар “Шарқ баҳори” турар жой мажмуасининг биринчи босқичи, йўл ва инфратузилма объектлари, “Янги Тошкент” 1-сон нимстанцияси, тригенерация станцияси, Савдо-саноат палатаси биноси, “Соҳил боғи” истироҳат боғи ҳамда 2000 ўринли умумтаълим мактабидир.
Маросимда Хитой, Туркия, Бирлашган Араб Амирликлари ва бошқа хорижлик ҳамкорлар иштирокида умумий қиймати 2,5 миллиард доллар бўлган яна ўнта йирик лойиҳа қурилишига старт берилди.
Давлатимиз раҳбари Янги Тошкент қурилишини жадаллаштириш масалалари юзасидан шу куни инвестор ва тадбиркорлар билан очиқ мулоқот ўтказди. Президентимиз инвесторларни маҳаллий ва хорижликка ажратишга муносабат билдирар экан, “Капиталнинг, илғор ғоянинг ва ҳалол меҳнатнинг миллати йўқ!” деб таъкидлади. Шу маънода, Янги Тошкент ва “Ширин” массиви қурилишида иштирок этаётган ҳар бир тадбиркор юртимиз тараққиётига ҳисса қўшаётгани қайд этилди.
Ўзбекистон иқтисодиёти учун янги ғоя — “ЎЗ” фалсафаси илгари сурилди. Мамлакатимиз етакчиси инвестор ва тадбиркорларни “Ўз ғоянг! Ўз сармоянг! Ўз келажагинг! Янги Ўзбекистон, Янги Тошкент — ўзимизники!” деган янги шиор атрофида бирлашишга чақирди.
“ЎЗ” — Ўзбекистон, Ўзгариш, Ўзлик ва Масъулият дегани. Кимки юртимизга сармоя киритиб, замонавий технология олиб келса ва одамларга иш ўрни яратса, қайси мамлакат ёки шаҳардан келганидан қатъи назар, умумий тараққиётга ҳисса қўшади.
Ўзбекистон етакчисининг 21-22 октябрь кунлари Қашқадарё вилоятига ташрифи тафсилотлари ва муҳим ташаббуслар ҳақида тўхталишдан аввал бир гапни айтиш ўринли бўларди: Қашқадарё саноати ривожланиб, миллий маҳсулотлари жаҳон бозоридан муносиб ўрин эгаллаб, аҳолиси бугунидан рози, эртанги кунига катта ишонч билан яшаётган вилоят!
Президентимизнинг Қашқадарёга бу галги ташрифи ана шу ўсиш, ўзгаришларга янада кўтаринки руҳ ва сўнмас шиддат бағишлади. Айни дамда янги Ўзбекистондаги ислоҳотлар кўламига муносиб янги марралар белгилаб берилди. Масалан, ҳудудга жалб қилинаётган инвестициялар мавзусига чуқурроқ ёндашиб кўрайлик. Яратилаётган имконият ва шароитлар туфайли мамлакатимиз билан ҳамкорлик қилиш истагидаги хорижлик сармоядорлар сафи тобора кенгайиб бормоқда.
— Энди етиштирилган маҳсулотни вилоятнинг ўзида чуқур қайта ишлаб, воҳа аҳолисининг муносиб даромад топишига шароит яратиш керак, — деди Президентимиз.
Умумий қиймати 6 миллиард доллардан зиёд бўлган 161 та янги лойиҳа ана шу мақсад учун хизмат қилади. Маросимда 69 та лойиҳа ишга туширилди. Яна 92 тасининг қурилишига старт берилди. Ишга туширилаётган 28 та саноат корхонасида 7000 га яқин доимий иш ўрни очилмоқда. Муҳими, ушбу ишлаб чиқариш қувватлари замон талабларига тўла жавоб беради.
Ўзбекистон етакчиси вилоятга сармоя, янги технология ва инновациялар олиб кираётгани учун хорижлик инвесторларга миннатдорлик билдирди. Уларнинг таклифларини тинглади.
22 октябрь куни Қашқадарё вилоятини ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришга бағишланган йиғилиш бўлиб ўтди. Унда кўплаб масалалар қатори йирик лойиҳаларнинг самараси ҳар бир маҳаллада сезилиши кераклигига эътибор қаратилди. Қамаши туманидаги Чим маҳалласида мактаб, боғча, поликлиника, ёшлар маркази, спорт мажмуаси ва истироҳат боғи барпо этилди. Энг муҳими, маҳаллада камбағал оила ва ишсиз аҳоли қолмади. Келгуси йил Мустақиллик байрамигача шу тажриба асосида ҳар бир туманда иккитадан замонавий маҳалла маркази ташкил этилади. Миришкорда лимончилик, балиқчилик ва боғдорчилик лойиҳалари бошланади, ижарага берилган ерларда юқори даромадли экинлар етиштириш кўлами кенгайтирилади.
Бундай ташаббусларни амалга оширишда банклар фақат янги кредит маҳсулотларини таклиф этиш билан чекланмаслиги таъкидланди. Уларнинг иши ресурс олган корхоналар сони ва бизнеснинг ўсиши билан баҳоланади. Кредит ажратишда пул оқими ва аниқ буюртмаларни ҳисобга олиш, тадбиркорлардан сўраладиган ортиқча ҳужжатларни бекор қилиш вазифаси қўйилди.
Йиғилиш якунида вилоят ва туманлар ҳокимларининг ахбороти тингланди, фаоллар билан мулоқот қилинди.
Маърифат ва маънавият кесишган нуқта
Таълим соҳасидаги ҳар бир ўзгаришнинг ҳақиқий қиймати, аввало, инсон ҳаётидаги натижаси билан ўлчанади. Зеро, таълим олишимиздан асосий мантиқ ҳам шунда. Сўнгги йилларда мамлакатимизда таълим-тарбия тизимини янги босқичга олиб чиқиш борасида кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда.
Президентимиз 3 октябрь куни “Ўзбекистон Республикаси Таълим ва илм-фан вазирлигини ташкил этиш тўғрисида”ги фармонни имзолади. Бу мамлакатимизда таълим ва илм-фан соҳасини изчил ислоҳ қилиш йўлидаги муҳим қадам бўлди. Мазкур ҳужжат таълим ва илм-фан тараққиётини янги босқичга олиб чиқиш, уларнинг ўзаро уйғунлиги ва узвийлигини таъминлаш, энг муҳими, билим ва илмий салоҳиятни мамлакат тараққиётининг стратегик омилига айлантиришга қаратилгани билан аҳамиятлидир.
Бинобарин, ушбу фармон замирида таълимнинг турли босқичларини ягона мантиқ асосида боғлаш, илм-фаннинг таълим билан уйғунлигини кучайтириш ва инсон капиталини ривожлантиришга қаратилган яхлит тизимни шакллантириш мақсади мужассам.
Фармоннинг стратегик аҳамияти Президентимиз илгари сурган 7 та миллий дастур мазмуни билан ҳамоҳанг. Давлатимиз раҳбари биринчи миллий дастурни билим ва малакани тараққиётимизнинг асосий капиталига айлантиришга йўналтиришини таъкидлади. Бу ёндашув таълим ва илм-фанни ижтимоий соҳанинг алоҳида йўналишлари сифатида кўришдан кенгроқ маъно касб этиб, инсон салоҳиятини мамлакат тараққиётининг бош омили даражасига кўтаришни назарда тутади. Шу жиҳатдан Таълим ва илм-фан вазирлигини ташкил этиш мазкур стратегик мақсадни таълимнинг барча босқичи ва илм-фан тизимида изчил амалга ошириш учун муҳим институционал асос яратади.
Фармонга мувофиқ, Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги ҳамда Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги негизида Таълим ва илм-фан вазирлиги ташкил этилди. Янги вазирликнинг ваколати мактабгача таълим ва тарбиядан бошланиб, умумий ўрта ва ўрта махсус, касбий, олий, олий таълимдан кейинги таълим, кадрларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш, қўшимча ҳамда норасмий таълимгача бўлган жараёнларни қамраб олади.
Мазкур ўзгаришнинг аҳамияти, аввало, таълимнинг инсон ҳаётидаги узлуксизлигига янгича ёндашувда кўринади. Инсоннинг билим ва кўникмалари бир таълим босқичидан иккинчисига ўтган сари бойиб бориши, мактабда олинган билим касбий ва олий таълимда ривожланиши, кейинчалик эса меҳнат фаолияти ва илмий изланишлар билан узвий давом этиши керак. Ягона вазирлик ана шу узвийликни бошқариш учун институционал асос яратади.
7 октябрь куни Президентимиз Таълим ва илм-фан вазирлиги фаолиятини ташкил этиш ҳамда таълим тизимининг барча босқичида амалга оширилиши лозим бўлган устувор вазифалар юзасидан тақдимот билан танишди.
Тақдимотда янги вазирлик фаолиятини жойлардаги ҳақиқий ҳолатга таяниб ташкил этиш, такрорланувчи вазифаларни қисқартириш ва ҳудудий бўғинлар масъулиятини кучайтириш масалалари кўриб чиқилди. Бошқарувни рақамлаштириш ва таҳлилий салоҳиятни ошириш қарорларни ишончли маълумотлар асосида қабул қилишга хизмат қилиши таъкидланди.
* * *
Президентимиз 26 октябрь куни пойтахтимиздаги “Ренессанс” кино уйига ташриф буюриб, кинематография соҳаси ходимлари билан учрашди ҳамда соҳада амалга оширилаётган ишлар ва келгуси режаларни муҳокама қилди.
Давлатимиз раҳбари бу даргоҳда миллий кино тарихимиз, бир неча авлод ижодкорларининг меҳнати, халқимизнинг экранга кўчган орзулари, интилишлари ва армонлари мужассам эканини таъкидлади.
“Маҳаллада дув-дув гап”, “Ўткан кунлар”, “Шум бола”, “Чинор остидаги дуэль”, “Суюнчи” каби фильмларнинг қаҳрамонлари хотирамизда яқин инсонлардек сақланиб қолган. Улардаги бир лавҳа, бир оғиз сўз ёки таниш куй болалигимиз, бобо-бувиларимиз ва қадрдон маҳалламизни кўз олдимизда гавдалантиради.
Президентимиз ўз даврида сиёсий ва мафкуравий босимлар қанчалик оғир бўлмасин, ижодкорларимиз ана шундай миллий санъат асарларини ярата олганини таҳсинга сазовор деб баҳолади.
“Ўзбекфильм” яратган бу мактаб мустақиллик йилларида ҳам давом эттирилди. 2016 йилда фильмлар олиш учун давлат бюджетидан 10 миллиард сўм ажратилган бўлса, жорий йилнинг ўзида 218 миллиард сўм берилди. Давлатимиз раҳбари натижада миллий фильмларимизнинг салмоғи ва сифати ошганини, соҳага ўнлаб хусусий киностудиялар кириб келганини таъкидлади.
Президентимиз кино яратиш учун замонавий инфратузилма барпо этилишини маълум қилди. “Ўзбекфильм”нинг 10 гектар ҳудудида кино хизматлари жамланган ягона индустриал кластер — “Ўзбекфильм кино шаҳарчаси” ташкил этилади. Унда замонавий технологиялар билан жиҳозланган Дубляж ва овозлаштириш маркази қурилади.
— Мазкур даргоҳда миллий кино тарихимиз, бир неча авлод ижодкорларининг меҳнати, халқимизнинг экранга кўчган орзулари, интилишлари ва армонлари мужассам, — деди Президентимиз.
Давлатимиз раҳбари кино халқлар бир-бирини танишига хизмат қилиши, ўз тарихи, маданияти ва миллий қаҳрамонларини жаҳон экранларида муносиб кўрсата олган мамлакатнинг овози ва таъсири кенгайишини таъкидлади. Кино бугун мамлакатнинг халқаро нуфузини оширадиган “юмшоқ куч”га айланган. У фарзандларимиз онги ва дунёқарашини шакллантиришда ҳам катта аҳамиятга эга.
Мамлакатимиз етакчиси “Ўз” ғоясининг кино санъатидаги ифодасини “Ўзлигимизни англаб, ўз ҳикоямизни ўз овозимиз билан дунёга айтиш”, дея таърифлади. Экранда улуғ аждодларимиз билан бирга бугун ёнимизда яшаётган инсонларнинг ҳам ҳаққоний қиёфаси акс этиши кераклигини айтди. Ўқитувчилар, шифокорлар, спортчилар, Ватан ҳимоячилари, тадбиркорлар, қурувчилар ва ёшларнинг ҳаёти таъсирли фильмлар учун катта мавзу экани қайд этилди.
— Фарзандларимиз шундай қаҳрамонларда ўзини кўрсин, ўз кучига ишонсин, ўз юртининг келажагига дахлдорлигини ҳис этсин! — деди давлатимиз раҳбари.
Президентимизга шу ернинг ўзида кино соҳасига замонавий бошқарув усулларини жорий қилиш ва “O‘zbekfilm” миллий кино брендини яратиш юзасидан таклифлар тақдимот қилинди.
Устувор вазифалар ижроси ўзаро уйғунлик касб этади
Юқоридаги тафсилотлардан ташқари, бир ой ичида давлатимиз раҳбари иштирокида долзарб мавзулар муҳокама қилинган 12 та тақдимот, 23 та қабул ва телефон мулоқотлари бўлиб ўтди. Президентимиз 8 та табрик ва мурожаат йўллади. Имзолаган норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар сони эса 94 тани ташкил қилди. Шундан 10 таси қонун, 28 таси фармон, 53 таси қарор ва 3 та фармойишдир.
Умуман олганда, октябрда Ўзбекистонда кечган ижтимоий-сиёсий жараёнлар мамлакат тараққиётининг ташқи ва ички йўналишларидаги устувор вазифалар ўзаро уйғунликда амалга оширилаётганини кўрсатди. Ташқи сиёсатда Марказий Осиё давлатлари ва халқаро ҳамкорлар билан стратегик шерикликни мустаҳкамлаш, савдо-иқтисодий алоқаларни кенгайтириш, минтақавий хавфсизлик ва транспорт боғлиқлигини ривожлантириш масалаларига алоҳида эътибор қаратилди.
Ички сиёсатда эса инвестицияларни жалб қилиш, ҳудудларни комплекс ривожлантириш, янги иш ўринлари яратиш, таълим ва илм-фан тизимини такомиллаштириш ҳамда миллий маънавий меросни асраб-авайлашга қаратилган ташаббуслар кун тартибидан ўрин олди.
Ой давомида илгари сурилган ташаббус ва режаларнинг аҳамияти уларнинг амалий ижроси, аҳоли турмуш сифатига таъсири, иқтисодий самарадорлиги ва жамиятдаги ижтимоий ўзгаришларда намоён бўлиши билан белгиланади. Бу эса белгиланган вазифаларни амалга оширишда масъул идоралар фаолиятининг натижадорлиги, жамоатчилик назорати ва очиқликни таъминлаш муҳимлигини кўрсатади. Шу билан бирга, Ўзбекистоннинг халқаро ҳамкорлик салоҳиятини кенгайтириш, ички тараққиётни жадаллаштириш ва инсон капиталини ривожлантиришга қаратилган сиёсатнинг асосий йўналишларини яна бир бор намоён этди.
Нодир МАҲМУДОВ,
“Янги Ўзбекистон” мухбири