Тадқиқотлар Маданий мерос агентлиги, Я. Ғуломов номидаги Самарқанд археология институти ҳамда Хитойнинг Шимоли-ғарбий университети Ипак йўли археологияси тадқиқот маркази ҳамкорлигида амалга оширилмоқда.
2026 йил 15 августдан буён давом этаётган тадқиқотлар давомида ёдгорликнинг жануби-ғарбий қисмида 10 дан ортиқ қабр ўрганилмоқда.
Озод ёдгорлиги 2023 йилда Сурхондарё ҳавзасининг шарқий қирғоғида ўтказилган дала-қидирув тадқиқотлари жараёнида аниқланган. У Шўрчи тумани Озод маҳалласининг жануби-шарқида, машҳур Далварзинтепа ёдгорлигидан 6 километр жануби-шарқда жойлашган.
200х100 метр ҳажмдаги тепаликда 100 га яқин қабрнинг кузатилгани ҳудудда қадимда кечган ҳаёт тарзи ва дафн маросимларини ўрганиш учун муҳим имконият яратмоқда.
Дастлабки тадқиқотлар натижасига кўра, қабрларнинг тузилиши ва улардан топилган ашёлар Сополли маданияти ёдгорликларига яқин. Радиокарбон (¹⁴C) таҳлили ҳамда топилмаларнинг қиёсий-типологик ўрганилиши ёдгорликни милоддан аввалги 1700–1500 йиллар билан саналаш имконини бермоқда.
Озод ёдгорлигида бронза даврига мансуб кўп сонли қабрларнинг аниқлангани унинг илмий аҳамиятини янада оширмоқда. Мутахассислар ушбу топилмалар Сурхондарё ҳудудида қадимги дафн анъаналарининг шаклланиши ва ривожланиш босқичларини ўрганишда муҳим манба бўлиб хизмат қилишини қайд этмоқда.
Озод ёдгорлигида қазув-тадқиқот ишлари ҳозир ҳам давом этмоқда.
