Olimlar asosiy xavf omillarini aytib, perinatal davrda yordam nima uçun muhimligini tuşuntirib berişdi, deb yozadi science.mail.ru.
Taxminan 7% da tuğruq bilan boğliq posttravmatik stress buzilişi rivojlanadi. Şu bilan birga, rasmiy taşxisga yetib bormaydigan xavotirli alomatlardan köproq ayollar aziyat çekmoqda.
Agar ayol öziga yoki bolaga jiddiy jarohat yoki ölim xavfi bor deb öylasa, tuğruq jarohatli deb hisoblangan. Tuğruq bilan boğliq stress buzilişi ayrim xotiralar va qörqinçli tuşlarni, voqeani eslatuvçi har qanday narsadan qoçiş, kayfiyatning özgarişi va doimiy zöriqişni öz içiga oladi. Bu tuğruqdan keyingi depressiya, keyingi tuğruqdan qörqiş, emizişdagi muammolar va bolaga boğlanib qolişdagi qiyinçiliklar bilan boğliq.
Travmatik tuğruqlar çastotasi mamlakatlar böyiça keskin farq qilgan: Birlaşgan Arab Amirliklarida 7% dan Malavida 69% gaça. Yuqori körsatkiçlar Çili (49%), Nepal (41%), Saudiya Arabistoni (40%), Ispaniya va Turkiyada (35% ) ham qayd etilgan. Jarohatli tuğruqlarning örtaça tarqalişi 23,3% ni, ular bilan boğliq keyingi stress esa 6,7% ni taşkil etdi. Bundan taşqari, boşdan keçirilgan jarohat hamma joyda ham bir xil darajada töliq buzilişga ötmagan: Saudiya Arabistonida travmatik tuğruq bilan oğrigan ayollarning 86 foizi, Çilida esa atigi 17 foizi jarohatdan keyingi stress mezonlariga mos kelgan.
“Eng kuçli başoratçi tuğruqning salbiy tajribasi, söngra onaning soğliğidagi davom etayotgan muammolar va çaqaloqning jiddiy asoratlari edi,” deydi tadqiqot mualliflari.
Köpgina ayollar rasmiy taşxis qöyilmagan alomatlardan aziyat çekişgan. Örtaça 44,5 foiz alomatlar hissiy stressga sabab bölganini, 34,1 foizi esa kundalik hayotga xalaqit berganini maʼlum qildi. Farq juda katta: Isroilda 5% dan Pokistonda 82% gaça.
Olimlar, şuningdek, nimalar tuğruq bilan boğliq PTSR (jarohatdan keyingi stress buzilişlari)ni namoyon qilişini aniqladi. "Eng kuçli omil bu - tuğruqning salbiy tajribasi, söngra onaning soğliğidagi davom etayotgan muammolar va çaqaloqning jiddiy asoratlari edi," deydi tadqiqot mualliflari. - Bu ham hissiy, ham jismoniy yordam profilaktika uçun muhim ekanligini körsatadi. Buziliş bölgan ayollarni ajratib körsatadigan eng yaxşi belgi qoçiş alomatlari bölib çiqdi (masalan, ayollarga tuğruqni eslatuvçi narsalardan qoçiş).
Tadqiqotning çeklovlari bor va ularni hisobga oliş kerak. Ayollar milliy röyxatlar orqali emas, balki muayyan klinikalar orqali jalb qilingan, şuning uçun tanlanmalar reprezentativ bölişi şart emas. Maʼlumotlar klinik suhbatlarga emas, balki sörovnomalarga asoslangan, şuning uçun raqamlar şifokor tomonidan tasdiqlangan taşxislarni emas, balki mezonlarga muvofiqlikni aks ettiradi. Kam va örta daromadli mamlakatlar tanlanmaning uçdan bir qismidan bir oz kamroğini taşkil etdi va ingliz tilida işlab çiqilgan sörovnomalar jarohatning namoyon bölişining madaniy xususiyatlarini yomonroq ilğaşi mumkin. Biroq, mualliflarning taʼkidlaşiça, perinatal davrdagi yordam jarohatni baholaş va tegişli alomatlar kuzatilganda qöllab-quvvatlaşni öz içiga olişi kerak.
