SciTechDailyning xabar berishicha, avstriyalik fiziklar dunyodagi birinchi ishlaydigan yadroviy soatni yaratish orqali ilmiy taraqqiyotda muhim qadam qo‘yishdi.
Ishlab chiqishga Vena texnologiya universiteti tadqiqotchilari jamoasi rahbarlik qildi. Elektron tebranishlari yordamida vaqtni o‘lchaydigan an’anaviy atom soatlaridan farqli o‘laroq, yangi qurilma atom yadrosidagi energiya tebranishlaridan foydalanadi.
Soatni yaratish uchun olimlar toriy-229 izotopidan foydalanishdi. Uning yadrolari kalsiy ftorid kristallariga joylashtirildi va ultrabinafsha lazer bilan nurlantirildi. Toriy-229 noyob material ekanligi isbotlandi, chunki u yadrosining energiya holatini o‘zgartirish uchun boshqa atomlarga qaraganda ancha kam energiya talab qiladi.
Mutaxassislar yadro soati ustida yigirma yildan ortiq vaqt davomida ishlamoqda. Bunday qurilma g‘oyasi birinchi marta 2003-yilda paydo bo‘lgan, ammo texnologiya endigina amalda qo‘llanildi.
Olimlar atom yadrosi elektronlarga qaraganda atrof-muhit ta’siriga ancha kam sezgir ekanligini tushuntirishmoqda. Shuning uchun yadro soatlari hozirgi atom soatlariga qaraganda yanada aniqroq va barqarorroq bo‘lishi mumkin.
Yangi texnologiya allaqachon qorong‘u materiyani o‘rganish uchun ishlatilgan – bu olimlarning taxminlariga ko‘ra, koinotdagi materiyaning katta qismini tashkil qiladi, ammo hozirgi asboblar uchun ko‘rinmas bo‘lib qolmoqda. Yadro soatlaridan foydalanib, fiziklar ultra yengil qorong‘u materiyaning ba’zi modellariga yangi cheklovlar qo‘yishga muvaffaq bo‘lishdi, deb xabar berdi korrespondent.net.
Ushbu muvaffaqiyatli natijalarga qaramay, tadqiqotchilar qurilma hali ham yanada takomillashtirishni talab qilishini ta’kidlamoqda. Shu bilan birga, ular yadro soatlari kelajakda eng yaxshi atom muqobillaridan o‘tib ketishiga va fundamental fan uchun yangi imkoniyatlar ochishiga ishonmoqda.
Fiziklarning fikriga ko‘ra, ultra aniq vaqt o‘lchovlari ilgari noma’lum bo‘lgan tabiat qonunlarini kashf etish va koinotning tuzilishini yaxshiroq tushunishga yordam berish uchun kalit bo‘lishi mumkin.
