Онда алға қойылған ҳәр бир баслама жасларды қоллап-қуўатлаўдың гезектеги басқышы болып ғана қалмастан, мәмлекет экономикасын инсан капиталы, инновация ҳәм билимлер экономикасы тийкарында раўажландырыўдың анық бағдарламасы сыпатында көринди.
Мәмлекетимиз басшысы атап өткениндей: "Бүгинги күнниң табыс формуласы, ертеңги раўажланыўдың беккем тийкары үш ең әҳмийетли бағанаға сүйенеди. Бул - билим, кәсип ҳәм технология". Бул идея жаңа Өзбекстанның раўажланыў стратегиясының түп мәнисин, мәмлекетимизде әмелге асырылып атырған кең көлемли реформалардың концептуаллық тийкарын өзинде жәмлеген. Себеби, заманагөй дүньяда мәмлекетлердиң экономикалық қүдирети ямаса халықаралық бәсекиге шыдамлылығы енди тәбийғый байлықлар, аймақ ямаса халықтың саны менен емес, ал инсан капиталы, илимий потенциал, инновациялық қатнас ҳәм жоқары маманлықтағы кадрлар потенциалы менен белгиленбекте.
Бүгин глобал экономикада үстинликке ерисиў, биринши гезекте, билимли ҳәм интакер инсанларға инвестиция киргизиў, илимий идеяларды әмелий нәтийжеге айландырыў, заманагөй технологияларды экономика тармақларына кеңнен енгизиў менен тығыз байланыслы. Усы мәниде, Банк-финанс академиясының жаслар исбилерменлигин раўажландырыў бойынша мәмлекеттиң "ақыл орайы" сыпатында белгилениўи мәмлекетимиз басшысының академияға болған жоқары исеними, оның илимий-интеллектуаллық потенциалы ҳәм стратегиялық әҳмийетиниң жоқары тән алыныўы болып есапланады.
Бул тән алыў бул академияға билим бериў менен бир қатарда, мәмлекетимиздиң экономикалық раўажланыўына хызмет ететуғын жаңа интеллектуаллық платформаны қәлиплестириў сыяқлы жуўапкершиликли ўазыйпаны да жүклейди. Енди оның жумысы дәстүрий оқыў процеси шеңберинен шығып, аймақларда жаслар ҳәм исбилерменлер менен тиккелей ислесетуғын, олардың басламалары менен талапларын үйренетуғын, экономикалық таллаўлар өткеретуғын, перспективалы бизнес идеяларын анықлап, оларды экономикалық жақтан пуқта тийкарланған инвестициялық жойбарларға айландыратуғын илимий-әмелий орай сыпатында жаңа басқышқа көтериледи. Бул арқалы академия мәмлекетимиз аймақларының экономикалық потенциалын ашыў, жаслардың исбилерменлик басламаларын хошаметлеў ҳәм заманагөй бизнес орталығын қәлиплестириўде белсене қатнасады.
Усы көзқарас мәмлекетимиз билимлендириў системасында жаңа конституциялық модельди белгилеп бермекте. Биринши мәрте жоқары билимлендириў, илим, банк-қаржы системасы, инвестиция институтлары ҳәм исбилерменлик орталығы өз-ара тығыз байланысқан бирден-бир экосистема сыпатында жумыс алып барады. Бул системада билим әмелий қунға, илимий изертлеўлер экономикалық шешимлерге, инновациялық идеялар болса инвестиция тартатуғын ҳәм жаңа жумыс орынларын жарататуғын жойбарларға айланады.
Президентимиз тәрепинен алға қойылған ең әҳмийетли басламалардан және бири - магистратура билимлендириўиниң мазмун-мәнисин түп-тийкарынан жаңалаў, оны мәмлекет экономикасының реал талаплары менен үзликсиз байланыстырыў. Атап айтқанда, магистрлик диссертацияларын әмелий экономикалық ҳәм инвестициялық жойбарлар тийкарында қәлиплестириў механизминиң енгизилиўи жоқары билимлендириў, илим ҳәм экономиканың интеграциясын тәмийинлейтуғын пүткиллей жаңа системаны пайда етеди.
Бул қатнастың тийкарғы әҳмийети сонда, илимий изертлеўлер енди теориялық излениўлер шеңберинде қалып қоймайды, ал мәмлекетимиз аймақларының социаллық-экономикалық раўажланыўына хызмет ететуғын анық әмелий шешимлерге айланады. Енди ҳәр бир магистрант өз диссертациясында белгили бир аймақ ямаса тармақтағы бар экономикалық машқалаларды терең таллап, оларды сапластырыўға қаратылған экономикалық жақтан тийкарланған бизнес-жойбар ямаса инвестициялық усынысты ислеп шығады. Бул болса илимий изертлеўлердиң әмелий қунын арттырыў менен бирге, билимлендириў процесин реал экономика талаплары менен және де үйлестиреди.
Әсиресе, ең перспективалы жойбарлардың тек ғана магистрлик диссертациясы сыпатында қорғалыўы емес, ал Жаслар исбилерменлиги қоры тәрепинен қаржылай қоллап-қуўатланып, әмелиятқа енгизилиўи илим нәтийжелерин экономикалық өсиў факторына айландырыўдың нәтийжели механизмин жаратады. Бул арқалы илимий идея - бизнес-режеге, бизнес-реже - инвестициялық жойбарға, инвестиция болса жаңа өндирис қуўатлықлары, жаңа жумыс орынлары ҳәм жоқары қосымша қун жарататуғын экономикалық жумысқа айланады.
Президентимиз өзиниң баянатында мәмлекетимизде басшы кадрларды таярлаў ҳәм таңлаў системасын жетилистириў мәселесине де айрықша итибар қаратты. Атап айтқанда, ең жақсы бизнес жойбарларының авторлары аймақлық банклердиң басшылары ҳәм ҳәкимлердиң экономика бойынша орынбасарлары лаўазымларына биринши гезекте талабан сыпатында көрип шығылатуғыны ҳаққындағы баслама мәмлекетлик басқарыў системасында пүткиллей жаңа қатнасты баслап береди.
Бул қарар мәмлекетимизде басшы кадрларды таярлаў ҳәм таңлаўдың заманагөй, нәтийжеге бағдарланған модельин қәлиплестириўге хызмет етеди. Енди басшылық лаўазымларына талабанларды баҳалаўда тек ғана теориялық билим ямаса билимлендириў ҳаққындағы ҳүжжет емес, ал олардың әмелий жумысы, экономикалық таллаў қәбилети, стратегиялық пикирлеўи, интакерлиги ҳәм қыйын экономикалық машқалаларға анық шешим усыныс ете алыў потенциалы шешиўши өлшемге айланады. Яғный, жаратылған бизнес жойбарының турмыслылығы, экономикалық нәтийжелилиги ҳәм аймақтың раўажланыўына қосып атырған әмелий үлеси кадрлар потенциалын баҳалаўдың әҳмийетли көрсеткиши сыпатында көринеди.
Әлбетте, бундай жоқары шеклерге ерисиў, бәринен бурын, заманагөй билим ҳәм кәсиплик көнликпелерге ийе, инновациялық пикирлейтуғын, интакер, жоқары пуқаралық жуўапкершилик ҳәм ўатансүйиўшилик сезими менен жасайтуғын жас әўладқа байланыслы. Себеби, жаңа Өзбекстанның раўажланыўының шешиўши күши, бул - инсан капиталы, интеллектуаллық потенциал ҳәм жаслардың дөретиўшилик имканиятлары болып есапланады. Мәмлекетимиз басшысы тәрепинен жаслар исбилерменлигин қоллап-қуўатлаўға қаратылған жаңа системаның енгизилиўи мине усы үлкен потенциалды толық жүзеге шығарыўға хызмет етеди.
Президентимиздиң басламасы менен турмысқа енгизилип атырған бул система мәмлекетимизде мыңлаған жаслардың исбилерменлик тараўына жедел кирип келиўин тәмийинлейди, инновациялық стартаплар ҳәрекетин жаңа басқышқа алып шығады, экономикаға жаңа инвестициялар, алдынғы технологиялар ҳәм заманагөй бизнес модельлерин кеңнен енгизиўге хызмет етеди. Ең әҳмийетлиси, бул басламалар арқалы жаңа жумыс орынлары жаратылады, аймақлардың экономикалық потенциалы және де жоқарылады ҳәм халықтың абаданлығын тәмийинлеўге хызмет ететуғын турақлы экономикалық өсиў ушын беккем тийкар жаратылады.
Элмурод ҲОШИМОВ,
Банк-финанс академиясы ректоры
