Сарвари давлат таъкид намуд, ки металлургияи сиёҳ яке аз
манбаъҳои асосии ашёи хом барои соҳаҳои иқтисодиёт бо ҳаҷми умумии беш аз 50 миллиард доллар, аз ҷумла
сохтмон, истеҳсоли масолеҳи сохтмонӣ, саноати автомобилсозӣ, мошинсозӣ,
энергетика ва саноати электротехникӣ мебошад.
Зикр гардид, ки барои гузаронидани иқтисодиёт ба модели
рушди технологию инноватсионӣ ва то соли 2030 ба 240 миллиард доллар расонидани ҳаҷми
маҷмӯи маҳсулоти дохилӣ, бояд рушди солонаи иқтисодиёт на камтар аз 8–9 фоиз таъмин карда шавад. Дар ин
раванд рушди соҳаи металлургия бояд ба пойгоҳи устувори ашёи хом, истеҳсоли маҳсулоти
рақобатпазир ва ҷорӣ намудани технологияҳои муосир такя намояд.
Ҳамзамон, ба вобастагӣ аз воридот, баланд будани арзиши
аслии маҳсулот ва масрафи зиёди неруи барқ, инчунин натиҷаи пасти рақамикунонӣ
ва татбиқи технологияҳои зеҳни сунъӣ ишора карда шуд. Таъкид гардид, ки дар
шароити ноустувории ҷаҳонӣ ва мушкилоти логистикӣ дар долонҳои асосии
байналмилалии нақлиётӣ ин масъалаҳо аҳамияти бештар пайдо мекунанд.
Дар
даҳ соли охир талаботи кишвар ба прокати варақӣ, прокати навъӣ, маҳсулоти қубурӣ
ва конструксияҳои металлӣ се баробар афзуда, ба 5,5 миллион тонна расидааст. Танҳо барои сохтмони
неругоҳи барқи атомӣ, фабрикаи чоруми ғанигардонии мис ва корхонаи нави
гудозиши мис тақрибан 2,5 миллион
тонна прокати варақӣ ва арматура лозим мешавад.
Дар
панҷ соли оянда иқтидорҳои нави истеҳсолӣ ба маблағи умумии 180 миллиард доллар, инчунин лоиҳаҳои
зерсохторӣ ба маблағи 27 миллиард
доллар мавриди истифода қарор мегиранд. Илова бар ин, барои 800 ҳазор оила хонаҳои бисёрошёна
бунёд карда мешаванд. Дар натиҷа, то соли 2030 талаботи солона ба маҳсулоти
металлӣ якуним баробар афзуда, аз 8
миллион тонна бештар хоҳад шуд.
Имрӯз Корхонаи металлургии Бекобод 40 фоиз маҳсулоти прокатро аз
металлоломи дуюмдараҷа истеҳсол мекунад ва 60 фоизи боқимонда аз ҳисоби ашёи хоми воридотӣ таъмин
мегардад. Бо вуҷуди он ки ҳамасола 700
ҳазор тонна металлоломи сиёҳ ба корхона ворид мешавад, боз тақрибан
500 ҳазор тонна
металлолом дар гардиши ғайрирасмӣ боқӣ мемонад.
Аз ин рӯ, тамоми равандҳои вобаста ба гардиши металлҳои
сиёҳ тавассути платформаи электронӣ дар реҷаи вақти воқеӣ назорат хоҳанд шуд.
Барои фароҳам овардани муҳити рақобати солим, таъмини устувории нархҳо ва ҷорӣ
намудани механизмҳои муассири назорат дар Ҳукумат дафтари махсуси лоиҳавӣ
таъсис дода мешавад. Масъулон вазифадор шуданд, ки аз 1 август платформаи электронии «E-lom»-ро ба кор дароранд ва
назорати гардиши металлҳои сиёҳро пурзӯр намоянд.
Таъкид гардид, ки дар кишвар 1,5 миллиард тонна захираи маъдани оҳан
мавҷуд аст. Бо шарикони чинӣ барои истеҳсоли солонаи 650 ҳазор тонна ашёи хом тавассути ғанигардонии
маъдани кони «Сурун-ота»
созиш ҳосил шудааст. Илова бар ин, зарурати фароҳам овардани имконият барои
истеҳсоли солонаи то 1 миллион тонна
пӯлод дар доираи азхудкунии кони «Тебинбулоқ»,
инчунин суръат бахшидан ба имзои созишнома оид ба таъмини солонаи 700 ҳазор тонна ашёи хоми маъдани оҳан
аз комбинати металлургии Тоҷикистон таъкид гардид.
Бо таъкид бар он ки корхонаҳои бузурги хусусӣ омодаанд
тамоми давраи технологии истеҳсолотро — аз гузаронидани корҳои геологию иктишофӣ
ва истихроҷи ашёи хом дар конҳо то истеҳсоли маҳсулоти тайёр ба роҳ монанд, зарурати фароҳам овардани
шароити мусоид барои фаъолияти онҳо таъкид гардид.
Сарвари давлат қайд намуд, ки барои баланд бардоштани
сифати пӯлод талабот ба чунин навъҳои ашёи хом, аз ҷумла марганетс ва ферросилисий низ афзоиш хоҳад ёфт. Ба
шахсони масъул супориш дода шуд, ки бо истифода аз технологияҳои зеҳни сунъӣ қитъаҳои
дорои дурнаморо таҳлил намуда, барномаи геологиро таҳия кунанд, ки ба зиёд
намудани захираҳои маъдани оҳан ва маъданҳои барои ғанигардонии он зарур равона
шудааст.
Дар соҳаи металлургия ҳоло тақрибан 150 корхонаи миёна ва хурди хусусӣ
фаъолият доранд. Бо мақсади таъмини мунтазами онҳо бо ашёи хом, як ширкати алоҳида
таъсис дода мешавад, ки ба воридоти мутамаркази ашёи хом машғул хоҳад шуд. Ба ин ширкат 200 миллион доллар ҷудо гардида,
ашёи хоми воридотӣ танҳо тавассути биржа
ба фурӯш бароварда мешавад.
Дар ҷамъомад ба масъалаҳои густариши навъҳои маҳсулоти
металлӣ ва таҳкими ҳамкории байни комбинатҳои бузурги металлургӣ ва корхонаҳои
хусусӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир гардид.
Аз ҳисоби мавриди истифода қарор додани маҷмааи рехтагарӣ
ва прокатӣ, ки имрӯз ба фаъолият оғоз кард, имконият фароҳам омад, ки истеҳсоли
маҳсулот ба маблағи умумии 1,5
миллиард доллар дар соҳаҳои автомобилсозӣ, истеҳсоли техникаи
махсус, таҷҳизоти технологӣ, техникаи маишӣ ва кишоварзӣ, инчунин масолеҳи
сохтмонӣ ба роҳ монда шавад.
Ба шахсони масъул супориш дода шуд, ки маҷмӯи лоиҳаҳоро
оид ба истеҳсоли қубурҳои бефосила,
прокати хунукғелонидашуда,
инчунин ҷорӣ намудани технологияҳои чопи
3D ва коркарди дақиқи
металлҳо омода намоянд.
Дар
ҳудуди 90 гектар
замини Комбинати металлургии Бекобод бо инфрасохтори омода «Парки саноатии технологияҳои экологии Ӯзбекистон» таъсис дода
мешавад. Дар ин ҷо маркази илмӣ-таҳқиқотӣ (R&D) дар соҳаи металлургияи сиёҳ ва озмоишгоҳи
муосир барои додани сертификатҳои мутобиқ ба стандартҳои байналмилалӣ ташкил
мегардад.
Илова бар ин, вазифа гузошта шуд, ки дар атрофи корхонаҳои
бузурги металлургии Самарқанд, Ҷиззах,
Намангон ва Сирдарё барномаи лоиҳаҳои кооператсионӣ ба маблағи
умумии 100 миллион доллар
таҳия карда шавад. Ин иқдом имкон медиҳад, ки занҷираҳои эҷоди арзиши иловашуда
дар ин минтақаҳо васеъ гардида, истеҳсоли навъҳои нави маҳсулот маҳаллӣ карда
шавад.
Дар ҷамъомад инчунин масъалаҳои рақамикунонии соҳаи
металлургия ва ҷорӣ намудани технологияҳои зеҳни сунъӣ баррасӣ гардиданд. Қайд
карда шуд, ки дар Комбинати маъдани кӯҳии Олмалиқ дар коҳиш додани хароҷоти
амалиётӣ, хароҷоти истеҳсолӣ ва истеъмоли энергия ва афзоиши ҳосилнокии меҳнат
тавассути истифодаи технологияҳои зеҳни сунъӣ ба натиҷаҳо ноил гардидааст.
Барномаи махсус таҳия мешавад, ки тавассути ҷорӣ намудани
технологияҳои зеҳни сунъӣ ва рақамикунонӣ самаранокии истифодаи таҷҳизотро дар
корхонаҳои металлургӣ 20 фоиз,
коҳиши арзиши аслии маҳсулотро 10 фоиз,
масрафи энергияро 15 фоиз,
инчунин хароҷоти хизматрасонии техникӣ ва вақти бекористии технологиро 20 фоиз кам мекунад.
Ба сифати «маркази
тафаккур»-и соҳаи металлургия Маркази тадқиқоти иқтисодӣ ва ислоҳот муайян гардид.
Илова бар ин, ба соҳа марказҳои илмии комбинатҳои маъдани кӯҳии Навоӣ ва Олмалиқ,
Маркази илмӣ-технологии Ӯзбекистону Кореяи Комбинати металлҳои технологӣ,
Донишгоҳи давлатии техникии Тошканд, Донишгоҳи давлатии кӯҳӣ-технологии Навоӣ,
филиали Олмалиқи Донишгоҳи давлатии техникии Тошканд ва филиали Олмалиқи
Донишгоҳи миллии тадқиқотии технологии «МИСиС»
вобаста карда мешаванд.
Ин муассисаҳои илмӣ ва муассисаҳои таҳсилоти олӣ талабот
ба навъҳои нави маводро ҳамаҷониба таҳлил намуда, барои қонеъ сохтани ин
талабот лоиҳаҳои заруриро бо дарназардошти хусусиятҳои ҳар як минтақа муайян
мекунанд. Ҳамзамон, онҳо роҳҳои беҳтарини технологӣ ва самтҳои омода намудани
мутахассисони баландихтисоси ба бозори меҳнат зарурро муайян хоҳанд кард. Барои
ҳар як минтақа барномаҳои рушди яксола,
сесола ва панҷсола таҳия ва амалӣ карда мешаванд.
Аз соли нави таҳсил дар Комбинати металлургии Бекобод кафедраи металлургияи сиёҳ таъсис
дода шуда, низоми таълими дуалӣ
ҷорӣ мегардад.
Ба Маркази тадқиқоти иқтисодӣ ва ислоҳот супориш дода
шуд, ки платформаи рақамиро ба роҳ монад, ки тавассути он маълумот оид ба
мушкилоти соҳаи металлургия мутамарказ карда мешавад. Ҳамчунин, барои маблағгузорӣ
ва татбиқи амалии дастовардҳои илмӣ фонди
венчурӣ таъсис дода хоҳад шуд.
Сарвари давлат бо таъкид бар зарурати анҷом додани «ҷаҳиши технологӣ» дар соҳа, ҳамчун
вазифаҳои асосӣ густариши пойгоҳи ашёи
хоми металлургияи сиёҳ, коҳиш додани вобастагӣ аз воридот, татбиқи васеи
технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ, азхудкунии истеҳсоли навъҳои нави маҳсулот
ва таҳкими ҳамкорӣ бо бахши хусусиро муайян намуд.
Дар ҷамъомад ҳисоботи роҳбарони вазорату идораҳои соҳавӣ
ва минтақаҳо шунида шуд.
