Усы күнлерде мине усы механизмниң бир бөлеги болған ири илаждың гүўасы ҳәм қатнасыўшысы болдық. Усы жылы июль айының соңғы күнлеринде мәмлекетимиздиң барлық ўәлаятларында "Жыл муғаллими - 2026" таңлаўы болып өтти. Көтериңки руўхта, ашық-айдын ҳәм әдалатлы орталықта өткен таңлаўда институтымыз жәмәәти менен белсене қатнастық. Таңлаў еки басқыштан ибарат болып, бириншисинде педагоглардың жеке раўажланыў ҳәм руўхый-ағартыўшылық тараўында өз үстинде ислеўи бес критерия тийкарында анықланды.
Мәмлекетимиз басшысының басламасы менен биринши мәрте өткерилип атырған бул таңлаў тек ғана билимлендириў системасында емес, ал пүткил жәмийетимиз турмысында өзине тән ўақыяға айланды. Елимиздиң 208 район ҳәм қаласынан таңлап алынған 208 қәбилетли педагогтың ҳәр бири БЕМниң 1400 есеси муғдарындағы ақшалай сыйлық пенен сыйлықланады. Қәлбинде толқынланыў менен турған муғаллимлерди дыққат пенен бақладық: жеделлиги, билими, кәсиплик жумысынан, бәринен бурын, өзи разы.
Муғаллимлердиң жәмийеттеги орны, кәсиплик статусы ҳәм айлық мийнет ҳақысы жылдан-жылға артып бармақта. Тараў ўәкиллерине көрсетилип атырған мине усындай жоқары итибар бийкарға емес, әлбетте. Себеби, устазлар ағартыўшылық бағының бағманы, оның нәллери жаңа Өзбекстанның келешеги болып есапланады.
Жаслардың тәрбиясы ҳәм билимлендириўи сапасын арттырыўда шаңарақ, мектеп ҳәм мәҳәлле бирге ислесиўи стратегиялық әҳмийетке ийе болмақта. Муғаллимлердиң "Шаңарақ - мәҳәлле - мектеп" бирге ислесиўиндеги жумыслары айрықша әҳмийетке ийе. Сонлықтан, қатнасыўшылар усы принцип тийкарында бирге ислесиў бойынша мәҳәлле белсендилери ҳәм жаслар менен ислеген системалы жумысларын слайдларда көрсетти. Атап айтқанда, усы жылы институтымыздың басламасы менен Қашқадәрья ўәлаяты Китоб районында "Ата-аналар академиясы"ның жумысы жолға қойылды. Оның ашылыўы шеңберинде "Мәҳәлле, шаңарақ ҳәм мектеп интеграциясы тийкарында жаслар тәрбиясын раўажландырыўдың социаллық-педагогикалық модели" атамасында кең көлемли оқыў семинары өткерилди.
Көтериңки руўхта ҳәм жоқары кейпиятта өткерилген таңлаўда бүгин билимли ҳәм маман кадрларды қәлиплестириўге қаратылған система мәмлекеттиң экономикасы, социаллық турмысын өзгертиўге уқыплы механизм екенин аңлатты. Билим капитал, раўажланыў, өсиў ҳәм раўажланыў болып есапланады. Сондай-ақ, дүнья жаслары ҳәр қыйлы идеологиялық тәсирлер, мәлимлеме ҳүжимлери ҳәм руўхый қәўип-қәтерлер менен дус келип атырған қыйын бир шараятта миллий тәрбия мәселеси тек ғана педагогикалық емес, ал социаллық, сиясий ҳәм руўхый қәўипсизлик факторы сыпатында да әҳмийетли.
Миллий оқыў бағдарламасының ислеп шығылыўы тәрбия педагогикасының раўажланыўында айрықша басқыш болды. Бағдарламада пәнлераралық интеграция, шахсқа бағдарланған билимлендириў, инновациялық методлардан пайдаланыў ҳәм тәрбиялық мақсетлердиң ҳәр бир пән мазмунына сиңдирилиўи тийкарғы бағдар етип белгиленген. Бул қатнас оқыўшының билим алыў менен бирге руўхый, әдеп-икрамлылық ҳәм пуқаралық пазыйлетлерин де раўажландырыўға хызмет етпекте.
Буннан тысқары, санлы технологиялардың жедел раўажланыўы тәлим-тәрбия процесине жаңа имканиятлар алып кирди. Электрон сабақлықлар, аралықтан билимлендириў платформалары, мультимедиа қураллары ҳәм жасалма интеллектке тийкарланған билимлендириў ресурслары педагогикалық жумыстың ажыралмас бөлегине айланды. Усы мәнисте, билимлендириў реформалары шеңберинде педагог кадрлардың кәсиплик потенциалын арттырыў тийкарғы бағдар сыпатында тән алынды. Оқытыўшылардың маманлығын арттырыў системасы жетилистирилди. Заманагөй педагогикалық технологияларды өзлестириў, инновациялық методларды қолланыў ҳәм тәрбиялық жумысты нәтийжели шөлкемлестириўге қаратылған оқыў бағдарламалары ислеп шығылды.
Қысқасы, жаңа Өзбекстан шараятында тәлим-тәрбия системасын раўажландырыўдың тийкарғы мақсети миллий қәдириятларға ҳүрмети жоқары, заманагөй билим ҳәм көнликпелерге ийе, социаллық белсенди, интакер ҳәм бәсекиге шыдамлы шахсты камалға келтириўден ибарат. Бул реформалар нәтийжесинде тәрбия процеси шахстың ҳәр тәреплеме раўажланыўын тәмийинлейтуғын, заманагөй педагогикалық қатнасықларға сүйенген бир пүтин системаға айланды.
Холбой ИБРАИМОВ,
Қори Ниёзий атындағы Тәрбия педагогикасы миллий институты директоры, педагогика илимлери докторы, академик
