Европа Аўқамының Өзбекстандағы делегациясы тәрепинен Халықаралық саўда орайы (ITC) менен биргеликте шөлкемлестирилген илаждың тийкарғы темасы 2027-жыл 1-январьдан күшке киретуғын GSP системасының жаңа регламентиниң презентациясы, сондай-ақ, Өзбекстанның Европа Аўқамының саўда преференцияларынан және де нәтийжели пайдаланыў перспективаларын додалаўдан ибарат болды.
Ташкенттеги ушырасыў саўда ҳәм экономикалық қәўипсизлик бойынша Европа комиссиясы Бас директораты тәрепинен Брюссельде шөлкемлестирилген жоқары дәрежедеги конференция менен бир ўақытта болып өтти. Онда Европа Аўқамының саўда ҳәм экономикалық қәўипсизлик бойынша комиссары Марош Шефчович, Жәҳән саўда шөлкеминиң бас директоры Нгози Оконджо-Ивеала, сондай-ақ, Европа парламентиниң Халықаралық саўда бойынша комитетиниң баслығы Бернд Ланге қатнасты.
Брюссел конференциясында "Қуралдан басқа ҳәмме нәрсе" (Everything But Arms) басламасының 25 жыллығы, сондай-ақ, ЕАның GSP системасы бойынша жаңаланған регламентиниң презентациясына айрықша итибар қаратылды. Ташкенттеги ушырасыў қатнасыўшылары конференцияны тиккелей бақлаў ҳәм GSP+ преференцияларынан пайдаланыў бойынша Өзбекстан тәжирийбеси ҳаққындағы өз алдына додалаўда қатнасыў имканиятына ийе болды.
Өзбекстан "GSP+"тиң ең табыслы бенефициарлары қатарына киреди
Өзбекстан 2021-жылы "GSP+" бенефициар мәмлекети статусын алғанынан берли Европа Аўқамы тәрепинен берилген саўда преференцияларынан пайдаланыўды сезилерли дәрежеде кеңейтти. 2025-жылдың жуўмағы бойынша олардан пайдаланыў дәрежеси 90 процентке жетип, мәмлекетимизге системаның ең табыслы қатнасыўшылары қатарына кириў ҳәм дүньядағы орташа көрсеткиш - 74 проценттен сезилерли дәрежеде артып кетиў имканиятын берди.
- Нәтийжелердиң өзи айтып тур. "GSP+" системасына қосылғанынан берли Өзбекстан Европа Аўқамына экспорт көлемин сезилерли дәрежеде арттырды ҳәм усы системаның жетекши бенефициарларынан бирине айланды. "GSP+" преференцияларынан пайдаланған ҳалда экспорт көлеми 2021-жылға салыстырғанда дерлик 5 есеге өсип, 2024-жылы 448 миллион евроға жетти. Солай етип, "GSP+" Өзбекстанның Европа Аўқамына экспортын раўажландырыўда әҳмийетли факторға айланды," - деп атап өтти ЕА делегациясының Өзбекстандағы ўақыча исенимли ўәкили Рената Вробель.
Европа базарына шығыўда Өзбекстан бизнесин қоллап-қуўатлаў
Ташкенттеги додалаў Европа Аўқамы тәрепинен қаржыландырылып, Халықаралық саўда орайы тәрепинен 2026-жыл январь айынан берли әмелге асырылып атырған "Өзбекстан: GSP+ ҳәм Мәмлекет платформасы арқалы саўда интеграциясы ҳәм шерикликти беккемлеў" жойбарының дәслепки нәтийжелерине тийкарланды.
Жойбар GSP+ преференцияларынан және де нәтийжели пайдаланыў арқалы Өзбекстанның ЕА менен турақлы саўда байланысларын ҳәм экономикалық интеграциясын беккемлеўге, сондай-ақ, Өзбекстан мәмлекетлик платформасы арқалы структуралық сиясий сөйлесиўди раўажландырыўға қаратылған.
"Өзбекстанның Европа Аўқамының "GSP+" схемасынан пайдаланыў имканиятларын кеңейтиў" атамасындағы саўда сиясатын комплексли үйрениў жойбарының тийкарғы бағдарларынан бири болды. Бул жумыслар Өзбекстан Республикасы Инвестициялар, санаат ҳәм саўда министрлигиниң жәрдеминде әмелге асырылмақта.
Изертлеў саўда преференцияларынан пайдаланыўдың әмелдеги әмелиятын таллаў, Өзбекстан өнимлерин Европа базарына экспорт етиў жолындағы тосқынлықларды анықлаў ҳәм жергиликли кәрханаларға ЕАға жеңиллетилген кириў имканиятларынан толық пайдаланыўға жәрдем бериўши илажларды белгилеўге бағышланған.
Изертлеўге бес перспективалы экспорт бағдары киргизилген: төгинлер, минераллар, электр ҳәм механикалық үскенелер, тоқымашылық өнимлери, сондай-ақ, мийўе-овощлар.
Дәслепки нәтийжелер Ташкентте болып өткен ушырасыў қатнасыўшыларына таныстырылып, "GSP+"дан пайдаланыў нәтийжелилигин арттырыў ҳәм Өзбекстан экспортының бәсекиге шыдамлылығын күшейтиў бойынша әмелий илажларды додалаўға тийкар болды.
Буннан тысқары, исбилерменлерге "Өзбекстаннан Европа Аўқамына GSP+ схемасынан пайдаланған ҳалда экспорт етиў" әмелий қолланбасы таныстырылды. Онда Европа базарына жеңиллетилген түрде кириў имканиятлары, сондай-ақ, Өзбекстан ҳәм ЕАда әмел етип атырған тийкарғы экспорт талаплары түсиндириледи.
"GSP"ның жаңа қағыйдалары 2027-жылы күшке киреди
Европа Аўқамының улыўма преференциялар системасы ЕА саўда сиясаты ҳәм раўажланыў сиясатының тийкарғы қуралларынан бири болып есапланады. Ол тийисли мәмлекетлерге Европа базарына кириў ушын жеңиллетилген шараятлар жаратып, турақлы экономикалық өсиў ҳәм халықаралық саўданың раўажланыўына хызмет етеди.
Өзбекстан 2021-жылдан баслап "GSP+" абзаллықларынан пайдаланып келмекте. Бул система шеңберинде жергиликли экспорчылар Европа Аўқамы базарына тариф позицияларының шама менен үштен еки бөлеги бойынша кең түрдеги өнимлерди бажысыз жеткерип бериў имканиятына ийе болды. Бул жергиликли товарлардың бәсекиге шыдамлылығын арттырыў, экспортты диверсификациялаў ҳәм мәмлекеттиң Европа қосымша қун шынжырларындағы қатнасын кеңейтиў ушын қосымша шараятлар жаратады.
Европа Аўқамы 2026-жыл июнь айында 2027-жыл 1-январьдан күшке киретуғын ҳәм 2036-жылдың ақырына шекем әмел ететуғын жаңа GSP тәртибин қабыл етти.
Әмелдеги "GSP+" бенефициар мәмлекетлери, соның ишинде, Өзбекстан ушын еки жыллық өтиў дәўири - 2027 ҳәм 2028-жыллар нәзерде тутылған.
2029-жыл 1-январьдан баслап "GSP+" преференцияларынан пайдаланыўды даўам еттириў ниетинде болған мәмлекетлер тийисли арзаларды 2028-жыл 31-декабрьден кешиктирмей тапсырыўы керек.
Болажақ өзгерислер мүнәсибети менен тәреплер арасындағы сөйлесиўди даўам еттириў, мәпдар базар қатнасыўшыларын өз ўақтында хабардар етиў ҳәм жергиликли кәрханаларды әмелий қоллап-қуўатлаў айрықша әҳмийетке ийе.
Европа Аўқамы ҳәм оның шериклери GSP+ саўда преференцияларынан пайдаланыў нәтийжелилигин арттырыў, экспортты диверсификациялаў ҳәм турақлы саўда интеграциясын және де беккемлеў мақсетинде Өзбекстан менен бирге ислесиўди даўам еттириў нийетинде.
