Ашылыў мәресиминде Өзбекстан Республикасы Президенти жанындағы Стратегиялық ҳәм регионлараралық изертлеўлер институтының директоры (СРИИ) Элдор Арипов, БМШ Бас хаткериниң Орайлық Азия бойынша арнаўлы ўәкили, БМШтың Орайлық Азия ушын превентив дипломатия бойынша регионаллық орайының басшысы (ОАПДРО) Каха Имнадзе, ЕҚБШ баслығының сөйлесиў ҳәм исенимди беккемлеў бойынша арнаўлы ўәкили Серж Рюмин, ЕҚБШның Өзбекстандағы жойбарлар координаторы Антти Карттунен, БМШтың Өзбекстандағы турақлы координаторы Сабине Махл, Ферғана ўәлаяты ҳәкими Хайрулло Бозаров, Жаслар ислери агентлиги директоры, сенатор Алишер Саъдуллаев шығып сөйледи.

Элдор Арипов кирис сөзинде семинар Ферғана тынышлық форумы шеңберинде әмелге асырылып атырған биринши әмелий илаж сыпатында айрықша әҳмийетке ийе екенин атап өтти.

Өзбекстан Республикасы Президенти Шавкат Мирзиёевтиң басламасы менен шөлкемлестирилген Ферғана тынышлық форумы Ферғана ойпатлығы мәмлекетлери арасында сөйлесиў, исеним ҳәм бирге ислесиўди беккемлеў ушын жаңа регионаллық майдан сыпатында шөлкемлестирилгенин еске алды. Оның биринши мәжилиси өткен жылы октябрь айында болып өткен ҳәм регионаллық бирге ислесиўдиң әҳмийетли дәўири болып, регионда турақлы бирге ислесиў механизмлерин қәлиплестириў бойынша улыўмалық талапты тастыйықлаған еди.

СРИИ директорының атап өтиўинше, Ферғана тынышлық форумы шеңберинде биринши мәрте жаслар басламасы таңланғаны рәмзий мәниге ийе болды. Бул беккем тынышлық тек ғана мәмлекетлер ҳәм халықаралық шөлкемлердиң ҳәрекетлери менен жаратылмайтуғынын аңлатады. Оның узақ даўам етиўи жақсы қоңсышылық, өз-ара ҳүрмет ҳәм бирге ислесиў идеялары жаңа әўладтың көзқарасына қаншелли кирип барыўына байланыслы.

Әне сонда дүнья сиясий декларация болыўдан қалып, реал ўақыяға айланады", - деди ол.

Э.Арипов Ферғана ойпатлығы болып атырған өзгерислердиң айқын дәлийли болғанын атап өтти. Жақынға шекем бул аймақ жабық шегаралар, шекленген байланыслар ҳәм өз-ара исенимсизлик пенен байланыслы еди. Бүгин халықлар ашық шегаралар, саўданың өсиўи ҳәм гуманитарлық байланыслардың кеңейиўинен пайдаланбақта. Жақын ўақытларға шекем кескинлик дәреги сыпатында қабыл етилген нәрсе әсте-ақырын жаңа имканиятлар мәканына айланбақта.

СРИИ басшысы атап өткениндей, ерисилген нәтийжелерге Орайлық Азия мәмлекетлери басшыларының сиясий ерк-ықрары, стратегиялық көзқарасы ҳәм прагматикалық жетекшилиги себепли ерисилген. Бул өзгерислердиң тийкарында регионаллық бирге ислесиўдиң жаңа философиясы, онда шериклик ҳәм биргеликтеги раўажланыўға тийкарғы әҳмийет қаратылмақта.

Усы мәниде, өткен жылы март айында Хоженд қаласында “Мәңги дослық ҳаққында”ғы декларация ҳәм “Мәмлекетлик шегаралардың тутасқан жери ҳаққында”ғы шәртнамаға қол қойылғаны Өзбекстан, Қырғызстан ҳәм Тәжикстан арасындағы жақсы қоңсышылық дәўирин пүткиллей беккемлеген тарийхый басқыш болғанын атап өтти.

Соның менен бирге, эксперт регионаллық бирге ислесиўдиң жаңа философиясы глобал дәрежеде де тән алынып атырғанын атап өтти. Усы жылдың май айында БМШ Бас Ассамблеясы тәрепинен Өзбекстанның басламасы менен "Орайлық Азия регионында турақлы раўажланыўды тәмийинлеў ушын регионаллық бирге ислесиў ҳәм экономикалық интеграцияны беккемлеў" резолюциясы қабыл етилгени буның айқын дәлийли болып есапланады. Қырғызстан тәрепинен Тәжикстан ҳәм Өзбекстан менен биргеликте усынылған БМШтың "Шегаралас тартысларды тыныш жол менен шешиў" резолюциясы да әҳмийетли болды.

Э.Арипов еки резолюцияны Орайлық Азияда тынышлық ҳәм раўажланыў бирге ислесиў арқалы қурылыўы керек, деген улыўмалық идея бирлестирип турғанына итибар қаратты. Оның атап өтиўинше, бүгинги күнде бул көзқарас сиясий декларациялар менен шекленип қалмастан, анық келисимлер, биргеликтеги жойбарлар ҳәм регионның миллионлаған халқы ушын жаңа имканиятлардың әмелий көринисин таппақта.

Соның ушын Орайлық Азияға исеним, сиясий ерк-ықрар ҳәм жақсы қоңсышылық өтмиштиң қурамалы мийрасын улыўма келешекке тийкар етиўге қалайынша уқыплы екени ҳаққындағы мысал сыпатында көбирек итибар қаратылмақта," - деди СРИИ директоры.

"Жас тынышлық сақлаўшылардың трансшегаралық басламасы" халықаралық жаслар семинары 25-июльге шекем даўам етеди. Илаж СРИИ, Өзбекстан Республикасы Жаслар ислери агентлиги ҳәм Ферғана ўәлаяты ҳәкимлиги менен биргеликте шөлкемлестирилди.

Илаж БМШтың Орайлық Азия ушын превентив дипломатия бойынша регионаллық орайы ҳәм ЕҚБШның Өзбекстандағы Координаторы офиси менен биргеликте өткерилмекте, бул оның халықаралық көриниси ҳәм институционаллық қоллап-қуўатланыўын көрсетеди.