Туўылған жери бойынша есапта АҚШ, Уллы Британия ҳәм Германия жетекшилик етеди. Россия жетинши орында, бул рейтингте пуқаралығы ҳәм жумыс орны есапқа алынбайды, деп хабар береди “naked-science.ru”.
Егер сыйлықланғанларды ҳәзирги шегараларда туўылған мәмлекетлери бойынша бөлистирсек, АҚШ Нобель сыйлығының лауреатлары саны бойынша биринши орында турады. 2026-жыл нәтийжелери жәрияланғаннан соң олардың саны 300 ге жетти. АҚШтан кейин 111 лауреат пенен Уллы Британия ҳәм 86 лауреат пенен Германия турады. Франция 65 сыйлы орын ийелери менен төртинши, Япония 31 сыйлы орын ийелери менен бесинши орында.
Есаплаў Нобель шөлкеми тәрепинен еркин пайдаланыў ушын усыныс етилген ашық мағлыўматлар базасына тийкарланған. 17-октябрь жағдайына бола, онда 1000 адам ҳәм 28 шөлкем ҳаққында мағлыўматлар бар. Рейтингке тек адамлар киргизилген ҳәм ҳәр бири бир мәрте есапқа алынған: Мария Кюри, Жон Бардин ямаса Фредерик Сенгердиң еки сыйлығы бир лауреатты екеўге айландырмайды.
Биринши бесликтен кейин Швеция - 30 адам, Россия - 29, Польша - 28 ҳәм Канада - 23 адам. Нидерландия ҳәм Италияда 20 данадан лауреат бар, соның ушын диаграммада бир ўақыттың өзинде 11 мәмлекет көрсетилген. Бирлескен Патшалық нәтийжеси туўылған мәмлекети Бирлескен Патшалық, Шотландия ямаса Арқа Ирландия деп көрсетилген жазыўларды бирлестиреди. Гваделупалы француз нәтийжесине киргизилген.
Бул усыл пуқаралық ямаса университетлер бойынша есаплаўға қарағанда басқаша кестени береди. Мәселен, Бельгияда туўылған Фрэнсис Халзен 2026-жылы АҚШта ислеп атырғанда физика бойынша сыйлық алған. Туўылған жери бойынша рейтингте ол Бельгия нәтийжесин жоқарылатады. Бир неше пуқаралықты ямаса университетти өзгерткен адам бундай есапта бир мәмлекетте қалады.
Быйылғы сыйлықларды жәриялаў мәресими 5-октябрьден 12-октябрьге шекем болып өтти, деп хабар береди Нобель шөлкеми. Он жаңа сыйлы орын ийелери арасында үш америкалы: Карл Дейсерот, Роберт Холл ҳәм Майкл Вудфорд бар. Екеўи Германияда туўылған - Петер Хегеман ҳәм Георг Нагель. Бельгия, Франция, Япония, Канада ҳәм Қубла Африкада биреўден жаңа атама қосылды.
Физиология ямаса медицина бойынша сыйлықты Дейсерот, Хегеман ҳәм Нагель оптогенетика менен байланыслы ашылыўлары ушын бөлисти. Бул жақтылық жәрдеминде белгили клеткалар активлигин басқарыў имканиятын бериўши усыл есапланады. Сыйлықты жәриялаўда Каролина институты Нобель ассамблеясының хаткери Томас Перлман изертлеўшилер ушын анық нелер ашық болғанын түсиндирди.
Физикалық сыйлықты Халзен Антарктика “IceCube” детекторы жәрдеминде нейтрино изертлеўлери ушын алды. Химиялық сыйлықты Анри Каган ҳәм Кенсо Сойи, әдебий сыйлықты Энн Карсон, тынышлық сыйлығын Нави Пиллей қолға киргизди. Альфред Нобель естелигине Швеция банкиниң экономика илимлери бойынша сыйлығы берилди.
“Associated Press” хабарына бола, сыйлықларды тапсырыў мәресими 10-декабрь күни болып өтеди.
Жүклеп алыўда туўылған мәмлекети болмаған үш ески жазыў ушын биографиялық мағлыўматлардан пайдаланылған: Абдулразақ Гурна Занзибарда, ҳәзирги Танзания қурамында, Джеймс Робинсон Уллы Британияда, Жон Мартинис АҚШта туўылған. Солай етип, базадағы мың адамның ҳәммеси есапқа алынды. Санлар сыйлықлар тарийхындағы лауреатлардың туўылыў географиясын сәўлелендиреди ҳәм мәмлекет пуқаралары ямаса оның илимий мәкемелериниң хызметкерлерине берилген сыйлықлар санына сәйкес келмейди.
