2026-жылғы физиология ҳәм медицина бойынша Нобель сыйлығы Карл Дейссерот, Петер Хегеманн ҳәм Георг Нагелге оптогенетиканың жаратылыўына алып келген ойлап табыўлары ушын бериледи. Бул ҳаққында Нобель сыйлығының рәсмий сайтында хабар берилди.
Бул усыл илимпазларға жақтылық жәрдеминде тири мийдеги айырым нерв клеткаларының искерлигин жеделлестириў ҳәм өшириў имканиятын береди.
Петер Хегеманн ҳәм Георг Нагел каналродопсинди - клеткаларды жақтылыққа сезгир қыла алатуғын белокты ойлап тапты. Илимпазлар бул қәсийет белок қайсы түрдеги клеткаға жайластырылыўына қарамастан сақланып қалатуғынын анықлады.
Карл Дейссерот бул ойлап табыўды нерв системасына қоллады. Ол қарақшылардың нейронларына каналродопсин генин киргизди ҳәм көк жақтылық жәрдеминде нейронларда нерв импульсин жүзеге келтириў мүмкин екенлигин анықлады. Кейин ала илимпаз тап усы усыл арқалы тири тышқанлардың тиккелей мийиндеги нейронлар жумысын басқарыўға еристи.
Усы ойлап табыўлар тийкарында ислеп шығылған усыл "оптогенетика" деп аталды. Ол белгили бир нерв клеткаларын жоқары анықлық пенен басқарыў ҳәм оларды жеделлестириў ямаса жумысын пәсейтиў мий жумысына қандай тәсир ететуғынын бақлаў имканиятын береди, деп хабар берди “lenta.ru”.
Бүгинги күнде оптогенетика нейробиологиялық изертлеўлерде кең қолланылмақта.
2025-жылы физиология ҳәм медицина бойынша Нобель сыйлығы Мэри Э. Бранко, Фред Рамсделл ҳәм Симон Сакагутиге иммун системасын өзин-өзи жоқ етиўден қорғаўшы фундаментал механизмди ашқаны ушын берилген еди.
